Obligaties met een scherp randje

Anders dan de naam doet vermoeden, heeft een 'reverse exchangeable' meer weg van een optie dan van een obligatie. Een hoge rente, maar ook grote risico's en hoge kosten....

Hoog rendement bij een rustige beurs? Het kan, aldus de advertentie van ABN Amro vorige week. Maar liefst 12 procent couponrente op een Reverse Exchangeable Philips. U maakt 13 oktober aanstaande duizend euro over naar ABN Amro en over een jaar krijgt u uw inleg terug, plus 120 euro rente. Kom daar maar eens om, 12 procent rente gegarandeerd. Die garantie geldt helaas niet voor de hoofdsom. Als de koers van Philips komend jaar in elkaar stort, kunt u naar uw duizend euro fluiten en krijgt u aan het einde van de rit een sterk in waarde gedaald mandje Philipsaandelen terug. Geen rendement zonder risico.

Momenteel zijn er vijftig reverse exchangeables in de handel, zo meldt Euronext. De totale nominale waarde bedraagt 1,4 miljard euro. ABN Amro is marktleider met een marktaandeel van zo'n 50 procent. De beursgenoteerde reverse exchangeables noteren op dit moment gemiddeld 5 procent onder hun nominale waarde. Door de dalende koersen is de handel in reverse exchangeables de afgelopen twee jaar ruwweg gehalveerd.

'Toch eten heel veel mensen goed van die reverse exchangeables', weet Pim Bertens van Binck Bank. reverse convertibles zijn traditioneel peperduur, al zijn de winstmarges volgens hem de laatste jaren gedaald door toegenomen concurrentie en tanende belangstelling van beleggers. Binck Bank is goed voor eenderde van de Amsterdamse optiehandel.

Wat is een reverse exchangeable nu eigenlijk? Letterlijk vertaald betekent het 'omgekeerd converteerbare obligatie'. Dat klinkt ingewikkelder dan het is. Ging het om een gewone obligatie, dan zou u aan Philips duizend euro lenen en volgend jaar 1120 euro (inleg plus 12 procent rente) van ze terugkrijgen. Rechttoe rechtaan en, aangenomen dat Philips in het komende jaar niet failliet gaat, veilig. Ging het om een converteerbare obligatie, dan ontvangt u volgend jaar ook 120 euro rente, maar krijgt u bovendien de keuze of u uw hoofdsom in contanten, dan wel in een van tevoren vastgestelde hoeveelheid aandelen wilt ontvangen. Uitgaande van de huidige koers van circa twintig euro, krijgt u voor uw duizend euro dus vijftig aandelen. Blijkt de koers volgend jaar gedaald, dan laat u die beker aan u voorbij gaan en kiest u voor 1000 euro in contanten. Is de koers gestegen, dan pakt u behalve de rente ook de koerswinst.

De reverse exchangeable (ook wel reverse convertible genoemd) werkt precies omgekeerd. Blijft de koers gelijk, of stijgt deze, dan krijgt u uw duizend euro plus rente in contanten terug. Alleen bij een koersdaling heeft u uitzicht op aandelen Philips. Of liever, kunt u daar zeker van zijn. Niet u, maar ABN Amro beslist of er in contanten, dan wel aandelen wordt uitgekeerd. In geval van koersdaling zal de bank altijd voor aandelen kiezen. Noteert een aandeel Philips volgend jaar bijvoorbeeld vijftien euro, dan vertegenwoordigen de u toebedeelde vijftig aandelen een waarde van 750 euro. Tel daar uw 120 euro rente bij op en u heeft aan het einde van de rit 870 euro, ofwel een verlies van 13 procent.

Opvallend is dat ABN Amro in de online emissie-brochure bij de voorbeeldrendementen maar tot een koersdaling van 12,5 procent terugrekent. Afgezet tegen de gegarandeerde rente van 12 procent, lijkt het verlies zelfs in dit somberste scenario minimaal. Getuige het eerder genoemde scenario is niets echter minder waar. Iedere euro die het aandeel verder zakt, kost u 50 euro. ABN Amro vergelijkt de reverse exchangeable qua risico met het kopen van aandelen Philips. Immers, zou u vandaag in plaats van de reverse exchangeable, vijftig aandelen Philips kopen, dan zou u bij iedere euro koersdaling ook 50 euro lichter zijn. De twaalf procent gegarandeerde couponrente, verlicht de pijn in dat geval aanzienlijk. Pas als de koers onder de 17,60 duikt, duikt u in de rode cijfers. Daar staat tegenover dat de winst is afgetopt op twaalf procent.

Maar verder gaat de vergelijking met aandelen mank. U krijgt de aandelen niet nu, maar (eventueel) over een jaar. U verkoopt ABN Amro als het ware het recht om u volgend jaar tegen de huidige koers vijftig aandelen Philips te verkopen. Een put-optie, heet dat. En meer is het feitelijk niet. U zou dat recht op de optiebeurs ook aan iemand anders kunnen verkopen. Per optie levert u dat ongeveer 2,30 euro op, ofwel 115 euro voor vijftig stuks. En zo hebt u uw eigen reverse exchangeable, met een afgetopt rendement van 11,5 procent. Niet volgend jaar, maar vandaag, want het mooie is dat u die duizend euro nog in uw zak hebt. Zet alles (1115 euro) tegen 3,1 procent op een spaarrekening en u hebt volgens jaar 1150 euro, ofwel 15 procent rendement. vijftig in koers gedaalde Philips aandelen natuurlijk.

Het verschil in maximaal rendement tussen doe-het-zelven (15 procent) en de ABN Amro exchangeable (12 procent) is nog een procentpunt groter. De uitgifteprijs van de reverse exchangeable bedraagt 101 procent, hetgeen betekent dat u bij aankoop al tien euro kosten betaalt.

Veel te duur dus, zo'n reverse exchangeable? Dat valt te bezien. Je moet het maar willen en kunnen, dat zelf bouwen. Opties worden bijvoorbeeld uitsluitend in honderdtallen verhandeld. Vijftig, zoals in het voorbeeld, is onmogelijk. Een doe-het-zelver zal dus sowieso tweeduizend euro (of een veelvoud) moeten meebrengen. Een optieorder kost bovendien zo'n tien euro.

Minstens zo belangrijk is het gebrek aan zekerheid. Anders dan bij de reverse exchangeable, bestaat er een gerede kans dat de koper van de put-optie zijn recht voortijdig uitoefent. Duikelt de koers bijvoorbeeld over twee weken al naar 15 euro, dan is de kans groot dat de spaarrekening meteen geplunderd moet worden om de Philips-aandelen van de gelukkige optiebezitter over te nemen. Ook daar kan een particuliere belegger zich tegen indekken, maar hoever wil je gaan? 'Het is als kiezen tussen zelf een brood bakken en naar de bakker gaan', zegt Bertens. 'Zelf bakken is ongetwijfeld goedkoper, maar je moet maar tijd, zin en kunde hebben om zelf meel, gist, zout en water te kopen, te kneden en te bakken.'

Meer over