Obama verbiedt olie- en gasboringen in Arctisch gebied tot woede Republikeinen

Barack Obama heeft op de valreep van zijn presidentschap een oneindig verbod uitgevaardigd op offshore olie- en gasboringen in grote delen van het Arctisch gebied en de Atlantische Oceaan. Daarmee heeft hij zich de woede van Republikeinen op de hals gehaald, die al uitkeken naar het bewind van de fossielvriendelijke Donald Trump.

Barack Obama heeft een oneindig verbod uitgevaardigd op offshore olie- en gasboringen in grote delen van het Arctisch gebied en de Atlantische Oceaan. Beeld anp
Barack Obama heeft een oneindig verbod uitgevaardigd op offshore olie- en gasboringen in grote delen van het Arctisch gebied en de Atlantische Oceaan.Beeld anp

Obama beroept zich op een wet uit 1953, die het presidenten toestaat gebieden op zee uit te sluiten van oliewinning als dat 'in het publieke belang is'. Die wet is eerder gebruikt, onder meer door George Bush senior en Bill Clinton, maar nog niet eerder zonder einddatum te noemen.

Daarmee lijkt het erop dat Obama in de nadagen van zijn presidentschap nog ver over zijn graf heen wil regeren. Natuurbescherming en klimaatbeleid vormen, met de zorgverzekering Obamacare, zijn meest kwetsbare prestaties. Maandag legde hij de kolenwinning ook al extra regels op. Met het moratorium probeert hij zijn groene nalatenschap een extra beschermlaag te geven.

Milieuorganisaties, die aan de bron stonden van het besluit, reageerden dan ook verheugd, Republikeinse volksvertegenwoordigers reageerden verontwaardigd. 'Vergis je niet. De president heeft de inwoners van Alaska, die niet zijn geraadpleegd, vandaag verraden. En in plaats daarvan heeft hij een kerstcadeau aan de elites van de oost- en westkust gegeven', zei Dan Sullivan, een congreslid uit Alaska, waarmee hij de wrok verwoordde die zijn stemmers al jaren koesteren en die Donald Trump in het Witte Huis heeft gebracht.

Verdeeld

De inwoners van Alaska, ook de Eskimo's die nog met kleine bootjes op walvissen jagen, zijn verdeeld over oliewinning. Zij vrezen eventuele lekken maar profiteren ook mee van de opbrengsten.

Of het besluit stand zal houden is de vraag. George W. Bush heeft in 2008 het moratorium van Clinton (dat een verlenging was van dat van zijn vader) herroepen voordat het was afgelopen. Daarmee opende hij de weg naar grootscheepse exploitatie van de Arctische wateren (ook al liep die weg tot dusver dood). President Trump zou hetzelfde kunnen proberen.

Milieuorganisaties, die aan de bron stonden van het besluit, reageerden verheugd op het verbod van Obama. Beeld anp
Milieuorganisaties, die aan de bron stonden van het besluit, reageerden verheugd op het verbod van Obama.Beeld anp

Herroepen

Eenvoudig wordt dat niet. De wet waarop Obama zich beroept stelt niet expliciet dat een moratorium kan worden herroepen. Als Trump dat toch doet kan dat juridisch worden aangevochten. Dat proces kan zich jaren gaan voortslepen.

Een andere mogelijkheid is dat het door Republikeinen gedomineerde congres de wet zelf probeert te herschrijven, zodat herziening ervan mogelijk wordt. Maar dat vereist zestig van de honderd stemmen in de Senaat, terwijl de Republikeinen maar 52 zetels bezetten.

Hoe dan ook resulteert Obama's besluit in uitstel van Trumps olievriendelijke agenda en in veel politiek-juridische onzekerheid, iets waar oliemaatschappijen niet van houden. Die twee factoren samen zullen de - al bijzonder kleine - interesse in Arctische avonturen niet aanwakkeren.

Huiverig

Offshore oliewinning in het Arctische gebied stond al op een laag pitje. De ervaringen van Shell voor de kust van Alaska van de afgelopen jaren hebben veel concurrenten huiverig gemaakt. Shell, dat miljarden investeerde in proefboringen, had problemen de juiste vergunningen bij elkaar te krijgen en zag in 2012 een boorschip aan de grond lopen. Toen de Nederlanders uiteindelijk in 2015 een eerste exploratieput in de Chukchi Zee boorden, troffen ze nauwelijks olie aan. De lage olieprijs werkte ook niet mee, en dat najaar trok Shell zich definitief terug. Ook het Noorse Statoil en Amerikaanse ConocoPhillips schrapten hun plannen.

Overigens zijn er sinds 1979 in de wateren ten noorden van Alaska iets meer dan veertig boringen gedaan, maar de meeste waren dichter bij de kust. Daar liggen al pijpleidingen en andere infrastructuur, en daar mogen oliemaatschappijen van Obama nog wel nieuwe boringen doen.

Op de Atlantische Oceaan wil Obama vooral een uitgestrekt gebied met koraalriffen beschermen, ver uit de kust, van Virginia tot Maine. En parallel met Obama kondigde de Canadese premier Justin Trudeau aan dat ook hij fossiele exploratie van het Arctische gebied wil opschorten. De Canadezen beperken dat tot vijf jaar.

Meer over