Obama strenger tegen Israël dan voorgangers

Obama wil het Israëlisch-Palestijnse conflict uit de weg hebben en gaat de confrontatie aan over Israëls nederzettingen. Experts zien een breuk.

Van onze correspondent Philippe Remarque

President Obama reikt deze week de Arabische wereld de hand met een lang verwachte, grote toespraak in Caïro. Maar misschien wel veel belangrijker voor de oplossing van de slepende conflicten in het Midden-Oosten is Obama’s toon tegenover beschermeling Israël. En die is een stuk harder dan bij Bush en Clinton, concluderen Midden-Oostenexperts in Washington.

‘Een goede vriend zijn, betekent eerlijk zijn’, zei Obama maandag in een radio-interview. ‘En ik denk dat we niet altijd eerlijk genoeg zijn geweest over het feit dat het huidige traject in de regio uiterst negatief is, niet alleen voor de Israëlische belangen, maar ook de Amerikaanse.’

Obama is ervan overtuigd, zo blijkt uit uitspraken van hemzelf en zijn medewerkers, dat Amerika en Israël zichzelf kwetsbaar maken door het conflict met de Palestijnen te laten sudderen, onder meer in de omgang met Iran. ‘Ik denk dat de status quo strategisch gezien onhoudbaar is’, zei Obama.

‘Deze president heeft niet Clintons emotionele betrokkenheid met Israël’, zegt David Aaron Miller, Midden-Oostendeskundige bij het Woodrow Wilson International Center en veteraan vredesonderhandelingen onder Bush sr. en Clinton. ‘Hij is van een jongere generatie en kijkt naar de wereld met meer discipline, onthechtheid en focus. Hij hoeft niet geliefd te zijn. Hij is zeker van zichzelf.’

Op de radio zei Obama dat het geloof in vredesonderhandelingen cruciaal is en legde zijn voorwaarden opnieuw duidelijk neer: een twee-statenoplossing en een complete stopzetting van Israëls nederzettingen op de West Bank.

Dat hebben de Israëli’s van vorige presidenten ook gehoord. Maar tot zijn ontzetting komt premier Netanyahu er nu achter dat deze president en zijn team het menen, en bereid zijn tot een harde confrontatie. ‘Hij wil een stopzetting van de nederzettingen. Ook niet een paar nederzettingen, geen voorposten, geen uitzonderingen voor ‘natuurlijke groei’, zei minister Hillary Clinton van Buitenlandse Zaken botweg tegen de Israëli’s.

De afgezanten die Netanyahu nu op de regering-Obama afstuurt, beroepen zich op geheime afspraken met Bush. Die protesteerde in het openbaar, maar kneep stilzwijgend een oogje toe. Obama en zijn team willen hier niets van weten. Ze denken volgens de New York Times al na over strafmaatregelen als Israël niet gehoorzaamt, zoals een inhouding van steun in de VN-Veiligheidsraad. Het is een consequent volgehouden lijn en een ‘radicale breuk’ in het Amerikaanse Israëlbeleid, zegt Miller.

Als teken dat het menens is, beginnen de vele vrienden van Israël in het Congres te protesteren, ook partijgenoten van Obama. ‘Maar als de president leidt, volgt het Congres uiteindelijk toch’, voorspelt Miller op grond van eerdere confrontaties over Israël met Kissinger, Carter en Baker.

Miller weet nog niet precies wat Obama’s strategie is. Maar volgens hem en andere analisten houdt het Witte Huis er rekening mee dat de regering-Netanyahu toch geen vrede kan sluiten en zal vallen over de nederzettingenkwestie. Miller waarschuwt Obama vast: ‘Het is niet zeker dat een volgende Israëlische regering toegeeflijker is.’

Benjamin Netanyahu en Barack Obama (AFP) Beeld
Benjamin Netanyahu en Barack Obama (AFP)
Meer over