Obama¿s aanhang verdient de winst

Het is te hopen dat Barack Obama de verkiezingen wint. De Democratische kandidaat inspireert namelijk zo veel jonge mensen, dat verlies de jeugd zou verbitteren.

In battle state Ohio gaan Barack Obama en John McCain praktisch gelijk op. Maar wie hun hoofdkwartieren bezoekt in hoofdstad Columbus, krijgt niet bepaald de indruk dat de twee plaatselijke campagne-organisaties op hetzelfde hoge toerental lopen. Ik was er onlangs met een aantal Nederlandse collega’s, en het verschil tussen de sfeer op de Democratische burelen en die bij de Republikeinen was frappant.

Bij de Democraten troffen we een gevarieerd, merendeels jong gezelschap en was het een drukte van belang. Op diverse plekken zaten campagnemedewerkers voortdurend te bellen en met elkaar te overleggen. Tussendoor maakten ze graag een praatje. Behalve met Obama-folders werden we overladen met propagandamateriaal voor partijgenoten die naar allerlei lokale posten dingen.

Bij de Republikeinen werden we ontvangen door de bedaarde directeur van het plaatselijke partijbureau. Hij werd ten kantore terzijde gestaan door twee dames die vermoedelijk al actief waren geweest voor Richard Nixon. Tijdens een gesprek van bijna een uur hoorden we de telefoon drie keer rinkelen. Verder heerste er de rust van, tja, het kerkhof.

Een paar dagen later in Kansas City was het al niet anders. Democratische politici en adviseurs waren graag bereid te praten. Van Republikeinse zijde was er nauwelijks belangstelling. We volgden Democratische vrijwilligers die in een middenklassewijk van een voorstad gingen canvassen, en ze vertelden dat ze de afgelopen weken nooit Republikeinen waren tegengekomen die folders verspreidden of op deuren klopten.

Dit zegt zeker niet alles. Van de Republikeinen is bekend dat ze over gedetailleerde telefoonbestanden beschikken, en ze stoppen vanouds veel geld en energie in hun get-out-the-vote-operatie op de verkiezingsdag. Het zou dom zijn de Republikeinse veerkracht te onderschatten. Maar er valt niet aan de indruk te ontkomen dat bij deze verkiezingen de passie in het Democratische kamp veel groter is dan in het Republikeinse. Natuurlijk waren de Democraten in 2004 ook zeer gemotiveerd om de slag om het Witte Huis te winnen. Ze werden evenwel vooral gedreven door een anti-sentiment: rancune (vanwege de omstreden verkiezingsuitslag van 2000) en weerzin jegens George Bush.

Nu is de stemming een veel positievere: het gevoel dat met de verkiezing van Obama geschiedenis kan worden geschreven, zelfs al wenst hij zich niet te profileren als de ‘zwarte kandidaat’. Het is een vooruitzicht dat zelfs Republikeinen niet onberoerd laat. Met een brok in zijn keel zei mediahoogleraar David Guth tegen ons: ‘Ik ben een trotse Republikein, maar ik heb vanochtend met overtuiging op Obama gestemd’ (hij woont in Kansas, waar de kiezers al sinds drie weken hun stem kunnen uitbrengen).

Het spiegelbeeld van de geestdrift in het Democratische kamp is de lauwe stemming onder de evangelicals, die in 2000 en 2004 de frontsoldaten vormden in de campagne van George Bush. Zij hebben McCain nooit als een van hen beschouwd. Het aantreden van Sarah Palin als running-mate heeft hen weliswaar een beetje opgebeurd, maar ze vertonen toch bij lange na niet de inzet die van zo grote betekenis was voor Bush.

Een surplus aan enthousiasme gecombineerd met een geolied campagne-apparaat en een tot de rand gevulde verkiezingskas – het maakt dat Obama als grote favoriet de verkiezingen ingaat. Als de peilingen kloppen, behoort zelfs een landslide tot de mogelijkheden.

Ik zie twee kansen en twee gevaren.

1. Obama boekt inderdaad een royale zege, en op de slippen van zijn jas weten de Democraten ook hun meerderheid in zowel de Senaat als het Huis van Afgevaardigden te vergroten. Dan zou de verkiezingsuitslag wel eens het begin van een nieuw electoraal tijdperk kunnen markeren, enigszins vergelijkbaar met het bijna twee decennia durende overwicht dat de Democraten verwierven na de overwinning van Franklin Roosevelt, en de ideologische ommekeer die de verkiezing van Ronald Reagan in 1980 inluidde.
Experts in Washington houden er rekening mee dat Obama een generational allegiance weet te smeden. Aangetrokken door zijn campagne zijn vele duizenden jongeren politiek actief geworden en hebben opmerkelijk grote aantallen nieuwe kiezers zich laten registreren als Democraat. De ervaring uit de jaren dertig en de jaren tachtig leert dat dit het begin kan zijn van een langdurige loyaliteit.

2. Slagen de Democraten erin hun meerderheid in met name de Senaat (thans 51-49) te vergroten, dan krijgt Obama in beginsel meer armslag om zijn beleidsvoornemens te verwezenlijken. Want de Democraten controleren zowel de uitvoerende als de wetgevende macht en kunnen in de loop der tijd ook de hoogste rechtsprekende instantie, het Hooggerechtshof, via nieuwe benoemingen naar hun hand zetten. Zeker als de Republikeinen het filibusterwapen (het eindeloos rekken van vergaderingen, red.) niet meer kunnen inzetten doordat ze in de Senaat beneden de 40 zetels vallen.

3. Maar hierin schuilt ook een gevaar. Want de kredietcrisis zal Obama dwingen zijn programma te herzien, lees: sterk te matigen. Tegelijk zal vanuit het Democratische Congres de roep om protectionistische maatregelen vrijwel zeker toenemen. Kortom, zelfs met partijpolitieke rugwind zal het regeren een moeizame aangelegenheid worden, met veel tegenslagen en conflicten. Niet de minste opdracht voor Obama is om aan zijn achterban een flinke dosis realisme toe te dienen, om een zware ontgoocheling te voorkomen.

4. Die ontgoocheling zal beslist toeslaan als McCain morgen toch aan het langste eind trekt. Zeker als die zege gepaard gaat met dubieuze stemprocedures en betwistbare tellingen. Dan kan de politieke tweedeling in de VS gemakkelijk ongezonde afmetingen aannemen, met veel jongeren in het kamp van de bitterheid. Vooral om die reden hoop ik dat Obama wint. En dus niet omdat er dan ineens een geheel andere wind zal waaien uit Washington. Want wie denkt dat hij ‘op z’n Europees’ gaat regeren, heeft niet opgelet en wil iets wat onmogelijk en trouwens ook onwenselijk is.

null Beeld
Meer over