Obama ontmoet Netanyahu en Abbas

De Amerikaanse president Obama heeft dinsdag in New York een gesprek met de Israëlische premier Netanyahu en de Palestijnse leider Abbas.

Goed, Obama heeft dinsdag in New York een gesprek met de Israëlische premier Netanyahu en de Palestijnse leider Abbas. Maar bronnen in Washington, Jeruzalem en Ramallah waarschuwen niet te veel te verwachten.

Netanyahu en Abbas, die elkaar nog niet hebben ontmoet, zouden ‘uit respect’ voor de Amerikaanse president komen opdagen. Ze willen volgens sommigen voorkomen dat zij de schuld krijgen van de impasse waarin Obama’s initiatief terecht is gekomen. Op een aankondiging dat de vredesbesprekingen worden hervat, zoals Obama oorspronkelijk had gewild, rekent vrijwel niemand.

Betrokkenheid

Obama’s stap om de twee aan tafel te noden zonder dat er een voorgekookte overeenkomst ligt, is opmerkelijk. Het is ‘opnieuw een teken van de grote betrokkenheid van de president bij het bereiken van een alomvattende vrede, dat hij zich er op dit moment persoonlijk mee wil inlaten’, verklaarde het Witte Huis zaterdag.

Het klinkt alsof Obama de leiders van Israël en de Palestijnen nog eens goed de waarheid wil zeggen, nadat zijn gezant Mitchell hen tot niets wist te bewegen. Let wel: het gaat hier alleen nog maar om de bereidheid besprekingen te voeren; aan de grote concessies over grenzen, Palestijnse vluchtelingen of Jeruzalem zijn ze nog lang niet toe.

Het wordt een patroon in Obama’s jonge presidentschap: na de hoop en hooggespannen verwachtingen van het begin blijkt de werkelijkheid taai als altijd. Ook de loopgraven van het ‘Heilige Land’ liggen voor hem open.

Handreiking

Anders dan onder Bush heeft de nieuwe regering zich wel vanaf het begin actief ingezet om vredesbesprekingen op gang te brengen. Anders dan Bush heeft Obama een handreiking gedaan aan de Arabische wereld. Anders dan Bush heeft hij Israël kortaf geboden de uitbreiding van nederzettingen stop te zetten.

Maar terwijl dit alles wel verwachtingen heeft gewekt, is er ‘op de grond’ niets gebeurd. Israël bouwt door in de nederzettingen. De Arabische landen zetten geen stappen op weg naar normalisering van de verhouding met Israël.

Alle spelers in het Midden-Oosten zijn gepokt en gemazeld in de vredesdiplomatie. Ze hebben Amerikaanse presidenten zien komen en gaan. Obama is de ‘nieuwe jongen in de buurt’, en ze proeven eerst eens zijn nieren.

Minder rugdekking

In het Witte Huis van Obama wordt, anders dan onder Bush, nagedacht over manieren om Israël onder druk te zetten. Bijvoorbeeld door minder rugdekking te bieden bij het diplomatieke steekspel in de VN. Israël is beducht voor zulke Amerikaanse ‘sancties’. Maar zoals minister Lieberman van Buitenlandse Zaken onlangs laconiek zei: ‘Wij staan al sinds 1948 onder druk.’ Voor de Palestijnen is Amerikaanse druk op Israël vooralsnog te mooi om waar te zijn.

Hoever durft het Obama-team te gaan? Druk op Israël ligt in de Amerikaanse politiek altijd gevoelig. Is Obama bereid om na de controverse over het raketschild opnieuw het verwijt te krijgen dat hij een bondgenoot uitverkoopt aan tegenstanders van Amerika? Nu al vinden sommige experts het onhandig dat Obama voor de hervatting van de besprekingen in het openbaar een concessie van Israël heeft geëist.

‘Ik kan u garanderen dat president Obama en ik erg geduldig zijn en erg vastberaden’, zei minister Clinton van Buitenlandse Zaken vrijdag. Zo lijkt ook de nieuwe regering enigszins opgeschoven naar de conclusie dat geduld in het Midden-Oosten vaak het enige is dat Washington rest.

Het meeste geduld van iedereen echter hebben Israël en de Palestijnen. Want wie weet ligt er volgende maand een beter voorstel, of is er volgend jaar een andere Amerikaanse president.

Barack Obama (AP) Beeld AP
Barack Obama (AP)Beeld AP
Meer over