Obama heeft nog veel op zijn lijstje voor actie in Syrië

Washington zoekt eerst bondgenoten voordat IS ook in Syrië wordt bestookt. Dat wordt op zijn vroegst september. Maar er gaat iets gebeuren.

Arie Elshout
De VS kan een 'kankergezwel' niet laten voortwoekeren. Beeld reuters
De VS kan een 'kankergezwel' niet laten voortwoekeren.Beeld reuters

Het vernietigen van een kankergezwel als Islamitische Staat 'zal niet gemakkelijk zijn en niet snel gaan'. Dat zei president Obama deze week. Hiermee dempte hij het gevoel van urgentie dat even was ontstaan na de onthoofding van de Amerikaanse journalist James Foley. Er is begonnen met verkenningsvluchten boven Syrië , maar volgens regeringsfunctionarissen komt een besluit over mogelijke luchtaanvallen pas in september.

Kennelijk neemt Obama de tijd. Hij moet het eerst helemaal eens worden met zichzelf, hij moet bondgenoten zien te vinden en hij moet zijn volk weten mee te krijgen. En dat alles is niet eenvoudig.

Wat Obama zelf betreft, is zijn grootste probleem dat hij nu geneigd is 'ja' te zeggen tegen iets waartegen hij precies een jaar geleden nog 'nee' zei: een interventie in Syrië. Toen tartten de Syriërs hem door zijn verbod op het gebruik van gifgas te negeren. Toch zag hij van ingrijpen af omdat er geen geloofwaardige oppositie tegen Assad bestond en hij niet wilde worden meegesleurd in een sektarisch wespennest.

Uitgedaagd

Nu wordt hij uitgedaagd door IS, dat dreigt nog meer Amerikanen te onthoofden in het gebied dat zij beheerst in Irak en Syrië. De voorwaarden voor een succesvol ingrijpen zijn er in een jaar tijd niet beter op geworden. Nog steeds is er geen overtuigende partner onder de oppositie. En erger nog, Assads positie zou door een Amerikaanse interventie tegen zijn vijand IS versterkt kunnen worden. Toch overweegt Obama dit keer wel over te gaan tot luchtaanvallen op Syrisch grondgebied.

Er is eigenlijk één dwingende reden die Obama ertoe lijkt te brengen over de schaduw van 2013 heen te springen. Amerika kan wel proberen Syrië op afstand te houden, maar Syrië houdt geen afstand tot Amerika. Dat heeft het afgelopen jaar geleerd: IS rukte vanaf Syrisch grondgebied op naar Irak om vervolgens een acute bedreiging te worden van de Amerikaanse belangen en mensen daar.

De Amerikaanse pers maakt uitgebreid melding van stenigingen, zweepslagen en afgehakte ledematen in Mosul, Iraks tweede stad. Geschreven wordt hoe IS met behulp van officieren uit het vroegere leger van Saddam is uitgegroeid tot een heel nieuw en gevaarlijk type organisatie: iets wat tussen een terreurgroep en een leger in zit.

En het zijn niet alleen de media die alarm slaan. IS is een 'directe bedreiging van elk belang dat we hebben', zegt minister van Defensie Chuck Hagel. Obama zelf heeft nu al meermalen het woord 'kankergezwel' gebruikt. Het verplicht bijna als vanzelf tot actie: een tumor kun je niet laten voortwoekeren. Dat die bestreden gaat worden, is echter nooit helemaal zeker bij Obama. De term 'kankergezwel' is al vergeleken met de 'rode lijn' die hij trok ten aanzien van de inzet van gifgas in Syrië. Die liet hij overschrijden zonder Assad aan te pakken. Ditmaal ligt dat misschien anders.

Waarschijnlijk neigt hij tot beperkt ingrijpen, maar wil hij eerst nog uitgezocht hebben welke bondgenoten hem zullen steunen, welke militaire risico's er zijn, hoe kan worden vermeden dat Assad profiteert, wat de juridische rechtvaardiging moet zijn van een luchtcampagne in een ander land en hoe verzet in het Congres kan worden overwonnen. Dat is een hele lijst. Daarom is het niet verwonderlijk dat regeringsfunctionarissen zeggen geen besluit te verwachten tot na de NAVO-top van eind volgende week.

'Obama heeft al meermalen het woord 'kankergezwel' gebruikt. Het verplicht bijna als vanzelf tot actie: een tumor kun je niet laten voortwoekeren.' Beeld reuters
'Obama heeft al meermalen het woord 'kankergezwel' gebruikt. Het verplicht bijna als vanzelf tot actie: een tumor kun je niet laten voortwoekeren.'Beeld reuters

Nog geen garanties

Veel bondgenoten houden zich op de vlakte als het gaat om het doen van militaire toezeggingen. Frankrijk is ronduit narrig. Het is nog steeds ontstemd dat Obama vorig jaar op het laatste moment van interventie in Syrië afzag. 'Vandaag zie we de gevolgen.' Assad houdt stand, vluchtelingen overstromen de buurlanden en terreurgroepen winnen terrein. 'Het gevaar is enorm', zegt president Hollande. Maar als Frankrijk besluit mee de doen, willen we 'garanties', zegt een Franse diplomaat.

Meer over