Obama heeft Keniaanse vader, en de Chinese premier niet

Op zijn reis door Afrika richt de Amerikaanse president zich vooral tot de jeugdigen op het continent. Zijn bezoek is als een thuiskomst.

VAN ONZE CORRESPONDENT KEES BROERE

JOHANNESBURG - Even is hij er weer, Barack Obama de rockster. Zijn enthousiaste Yebo Mzanzi, 'hallo Zuid-Afrika', knalt omhoog tegen de toeschouwersbanken in de zaal van de Soweto-campus van de universiteit van Johannesburg. Hier heeft hij, op zaterdag, een 'town hall'-bijeenkomst, ook via videolinks, met jonge leiders in Afrika.

De mannen en vrouwen in zijn gemengde, maar overwegend uit zwarten bestaand publiek kunnen geen genoeg van hem krijgen. Uren hebben ze moeten wachten tot die zwarte Amerikaanse man, voor velen van hen een rolmodel, een poosje met hen in gesprek gaat. Het was die moeite zeker waard. Daar staat hij dan: 'Ik geloof in jullie.'

En zij geloven in hem. Barack Obama, en met hem de enorme delegatie Amerikaanse zakenlieden die voor zijn reis naar Senegal, Zuid-Afrika en Tanzania is meegereisd, heeft in Afrika een probleem. Jarenlang, zo is het gevoel, waren de Verenigde Staten op dit continent niet of te weinig zichtbaar. Ondertussen gingen opkomende economieën als die van China er met de buit vandoor.

Maar Obama heeft ook een voordeel. Een Chinese president of premier die Afrika bezoekt, kan met nog zulke geweldige investeringsvoorstellen komen, winning hearts and minds is een heel ander verhaal. Dat laatste lukt hier de zoon van een blanke Amerikaanse moeder en een zwarte Keniaanse vader veel beter. Het jonge publiek herkent hem als 'een van ons'. En Obama voelt zich zeer op zijn gemak.

President Jacob Zuma weet waarom dat zo is. Op zaterdagavond, tijdens het staatsbanket in Pretoria, noemt hij de reis van zijn Amerikaanse collega een 'thuiskomst'. Obama bezocht het continent eerder, ook vóór zijn presidentschap. De eerste keer, in Kenia, reed hij samen met zijn halfzus Auma in een Kevertje door Nairobi en nam hij het openbaar vervoer om zijn 'oma' Sarah in de provincie Nyanza te begroeten.

Dat gaat nu allemaal ietsje anders. Het publiek langs de kant van de weg is onder de indruk van het konvooi van zo'n veertig auto's waarmee Obama Soweto binnenkomt. 'Zelfs president Zuma heeft maar 21 auto's', merkt iemand op, als hij aankomt op Chris Hani Road, vernoemd naar de vermoorde Zuid-Afrikaanse vrijheidsstrijder, de man die volgens een eenzame demonstrant 'sneuvelde in zijn strijd tegen alles waar Obama voor staat.'

Obama spreekt op de campus van Soweto met jonge Afrikaanse leiders. De zwarte Zuid-Afrikanen onder hen zijn voor het grootste deel mensen die de apartheid nauwelijks bewust meer hebben meegemaakt. Zijzelf hebben hun Kevertjes ingeruild voor Mercedessen en Audi's. Ze voelen zich onderdeel van de Born Free-generatie, vormen de nieuwe middenklasse, en hebben als zogeheten Zwarte Diamanten een gezonde hekel aan de oude politiek.

Hun gast, Obama, speelt hierop in. Hij roept hen op zich als Afrikanen onafhankelijk te maken van ontwikkelingshulp, innovatief te zijn, hun grondstoffen zelf in producten om te zetten, en zelf zo sterk te worden dat de VS achterover kunnen leunen 'en jullie alleen nog maar iPads hoeven te verkopen', - als ze tegen die tijd zelf niet al betere tablets maken.

Maar Afrika heeft daarvoor allereerst ook infrastructuur nodig. En daar zorgt China voor. Obama weet het. 'Als jullie een nieuwe weg aanleggen, zorg er dan voor dat de wegenbouwers ook Afrikanen zijn', zo zegt hij met een onuitgesproken verwijzing naar China. Volgens Obama zijn de VS in Afrika niet in concurrentie met 's werelds tweede economische macht. Maar iedereen weet wel beter.

Ook het Amerikaanse pakket heet 'handel'. Maar de strikken eromheen (democratie, mensenrechten, goed bestuur) hebben voor zowel Obama als zijn jeugdige gehoor betekenis. En daarbij kan de Amerikaanse president mooi aansluiten bij de erfenis van Nelson Mandela, de ernstig zieke Madiba, die Zuid-Afrika de vrijheid bracht. Het soort vrijheid, zo weten de zwarte jongeren, dat ook in de VS, maar in landen als China vooralsnog niet bestaat.

Obama bezoekt de familie van Mandela, maar laat zijn 'persoonlijke held' rusten in het ziekenhuis. Tijdens het banket brengt hij een toost uit op de man die 'gelijke rechten en kansen' zo hoog in zijn vaandel had - net als de grondleggers van de Verenigde Staten dat hadden. Zo is de cirkel van zijn Afrika-missie rond. En kunnen de contracten worden getekend.

Barack Obama president van de Verenigde Staten

undefined

Meer over