NVWA: boeren mogen met finopril besmette kippen doden

Boeren mogen hun met fipronil besmette kippen doden. Dat zegt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) in reactie op de aanklacht van dierenrechtenorganisaties. Zij vinden het onterecht dat honderdduizenden kippen worden afgemaakt omdat de besmette eieren niet meer verkocht kunnen worden.

Dion Mebius
Een supermarktmedewerker vult een koelschap met kipproducten (foto 2014). Beeld anp
Een supermarktmedewerker vult een koelschap met kipproducten (foto 2014).Beeld anp

Het wel of niet doden van met fipronil besmette kippen is een afweging die een pluimveehouder zelf mag maken, zegt een woordvoerder van de NVWA. 'Daar gaan wij niet over. Een pluimveehouder kan zelfstandig besluiten, op welk moment dan ook om zijn kippen te doden.'

De kippen van de met fipronil besmette bedrijven zijn niet geschikt voor consumptie en worden vernietigd, net als de eieren die afkomstig zijn van een besmet bedrijf. 'Maar van ruimen, waarvoor strengere regels gelden, is geen sprake. Dat is alleen verplicht bij een besmettelijke dierziekte', zegt de NVWA.

Voor de boeren is het doden van de kippen een economische afweging. Kippen waarvan de eieren niet mogen worden verkocht, leveren geen geld op, terwijl de kippen wel voer nodig hebben. Het duurt maanden voordat de giftige stof uit de kippen verdwenen is.

Sandra van de Werd van Comité Dierennoodhulp wijst erop dat pluimveebedrijven veel sneller fipronil-vrij kunnen worden. 'Volgens toxicologen kunnen de dieren een aantal weken ontgiften, door ze te laten ruien. Ze verliezen dan vet en veren.' Daarna leggen de kippen weer eieren die niet besmet zouden zijn.

Van de Werd vindt dat de NVWA het doden van kippen zou moeten voorkomen. 'Ze hebben ook als taak het welzijn van dieren bewaken en zouden dit niet moeten gedogen. De dieren zijn nu het ergste slachtoffer.' De dierenorganisaties overwegen naar de rechter te stappen voor een kort geding tegen de boeren of een voorlopige voorziening tegen de NVWA.

Kippenvlees in winkel kan blijven

Hoewel de fipronil-eieren worden gelegd door kippen die dat gif ook in hun lichaam meedragen, kan het kippenvlees dat in de Nederlandse winkels ligt veilig gegeten worden. De NVWA ziet daarom geen reden om kipproducten uit de schappen te halen.

'Een leghen die gehouden wordt voor haar eieren belandt niet als kipfiletje in de supermarkt', legt NVWA-woordvoerder Lex Benden uit. 'Voor zulke producten worden vleeskuikens gebruikt.' Vleeskuikens leven maximaal twaalf weken totdat ze geslacht worden. Daarna wordt hun stal gereinigd. De bloedluis, het insect waartegen het middel van Chickfriend dat fipronil bevatte werd ingezet, heeft door die regelmatige reinigingsbeurten geen kans zich te nestelen. Daarom heeft de kippenvleesindustrie geen last van bloedluis.

Als leghennen na anderhalf jaar minder productief worden, worden ze geslacht en verwerkt in producten als soepen en vleeswaren. 'Dat vlees wordt vermengd met dat van andere kippen', zegt Benden. 'Het fipronil in de besmette kippen wordt daardoor verdund. En in een blik soep zit ook gewoon niet zoveel kip. We hebben het dus niet over enorme gehaltes fipronil.' Desondanks blijven de kippen op de verdachte boerderijen voorlopig achter slot en grendel. Benden: 'Er zit misschien niet veel fipronil in de kippen, maar wij vinden dat het er sowieso niet in hoort te zitten.' De NVWA onderzoekt nog hoe hoog het fipronil-gehalte in de kippen precies is.

Van de vloer eten

Gert-Jan Oplaat, voorzitter van de vereniging van de Nederlandse pluimveeverwerkers, onderschrijft de woorden van de NVWA. 'Iedere zes tot twaalf weken worden de stallen van vleeskuikens volledig schoongespoten', stelt Oplaat. 'Daarna kun je er van de vloer eten. Vleesproducenten hebben dus geen fipronil nodig.' Het kippenvlees in de supermarkt komt altijd van vleeskuikens, aldus Oplaat.

Maandag maakte de voedselwaakhond bekend dat de eieren van een boerderij in het Gelderse Eck en Wiel zoveel fipronil bevatten, dat ze 'een acuut gevaar voor de volksgezondheid vormen'. De NVWA gaat na of de eieren van die boerderij zijn verwerkt in levensmiddelen die nu in winkels te koop zijn. Eieren worden onder andere gebruikt voor het maken van mayonaise, ijs, brood, pasta en chocolade. Toch geldt ook voor deze voedingsmiddelen dat de hoeveelheden fipronil waarschijnlijk verwaarloosbaar zijn, omdat de besmette eieren maar een klein deel van het eindproduct uitmaken.

Lees meer over het gifschandaal

De onrust over het insecticide fipronil in kippeneieren is overdreven. Dat vinden drie hoogleraren. Zelfs als de besmette eieren al een jaar in omloop zijn, wat volgens de NVWA zou kunnen, is dit volgens de hoogleraren geen groot probleem.

Mogelijk worden er in Nederland al meer dan een jaar eieren verkocht die te hoge doses van het giftige fipronil bevatten. Een pluimveehouderij in Drenthe kreeg namelijk al in juni 2016 bloedluisbestrijders van Chickfriend over de vloer.

Amper is de pluimveesector bekomen van de vogelgriep of de volgende crisis dient zich aan: kippen en eieren van tientallen bedrijven zijn besmet met een verboden bestrijdingsmiddel. Hoe de fipronil-ramp zich in drie weken voltrok (+).

Meerdere pluimveehouders moeten eieren vernietigen en kippen ruimen en willen die kosten op Chickfriend verhalen. Het is echter de vraag of er wat bij de bloedluisbestrijder te halen valt.

Meer over