Reportage

‘Nu snel en stil zijn’: (illegaal) wandelen op ’s werelds mooiste daken in Sint-Petersburg

Een groep toeristen wordt over de Petersburgse daken geleid.  Beeld Yuri Kozyrev / NOOR
Een groep toeristen wordt over de Petersburgse daken geleid.Beeld Yuri Kozyrev / NOOR

Sint-Petersburg staat bekend om zijn prachtige vergezichten over paleizen en kathedralen. De avontuurlijke toerist kan nu over een pad van dakleer apenkooien tussen elektriciteitskabels, antennes en telecommasten. En dat gaat gepaard met de nodige risico’s en overlast.

Aan de voet van een statig flatgebouw in het centrum van St.-Petersburg blijft de gids staan. Vlug tikt hij een code in op een intercom en een poort zwaait open. Zeventien toeristen glippen erdoor, een binnenplaats op. ‘Nu snel en stil zijn’, fluistert de gids tegen de groep als ze een trappenhuis insluipen. ‘Er wonen hier mensen.’

Puffend haasten de toeristen zich naar de vijfde verdieping. Boven heeft de gids het zolderluik al van het slot gehaald met een loper. Hij is via een laddertje het dak opgeklommen en steekt zijn hand uit naar de toeristen die een voor een omhoog klauteren: een echtpaar met een 12-jarig dochtertje, een vriendinnenclub in zomerjurken, twee knuffelige stelletjes, een vrouw in een mantelpakje.

Dan staan de toeristen plots rondom een schoorsteen op een schuin aflopend dak. Een zilt zomeravondbriesje vanaf de Finse Golf glijdt door hun haren. Uit de diepte onder de dakrand klinkt het gesuis van het drukke verkeer.

De daktour gaat nu echt beginnen.

Jarenlang waren de daken van St.-Petersburg het territorium van roofers: jongeren die zonder hulpmiddelen op de hoge gebouwen klimmen. De populairste roofers halen boven op de gebouwen levensgevaarlijke stunts uit, zoals skateboarden op de rand van een wolkenkrabber of aan één arm aan een hijskraan hangen.

In St.-Petersburg hebben de roofers hun territorium nu opengesteld aan de massa. Door de hele stad geven ze betaalde daktours. Toeristen hoeven er niet lang naar te zoeken: ze staan met borden in de Nevski Prospekt, de hoofdstraat van Petersburg, tussen aanbieders van rondvaarten over de kanalen en excursies naar de Hermitage. Online zijn ze nog sneller vindbaar: zoek op ‘daktours’ en tientallen bureautjes beloven je nog diezelfde dag het dak op te gidsen.

Terwijl ze met één hand de schoorsteen vasthouden, grijpen sommigen met de andere hand al voorzichtig naar hun smartphones. De daken van St.-Petersburg zijn gewilde Instagram-decors. Beeld Yuri Kozyrev
Terwijl ze met één hand de schoorsteen vasthouden, grijpen sommigen met de andere hand al voorzichtig naar hun smartphones. De daken van St.-Petersburg zijn gewilde Instagram-decors.Beeld Yuri Kozyrev

De zeventien toeristen die rondom de schoorsteen schuifelen hebben elk 750 roebel (8,50 euro) betaald voor een avondwandeling van anderhalf uur. Terwijl ze met één hand de schoorsteen vasthouden, grijpen sommigen met de andere hand al voorzichtig naar hun smartphones. ‘Opgepast, geen foto’s hier, eerst naar een veiliger dak’, zegt hun gids, een 22-jarige jongen met de veters van zijn sneakers om zijn enkels gestrikt.

Jevgeni dwaalt al sinds zijn 15de over de daken. Als gids bij Karlson Guide, een excursiebureau gespecialiseerd in daktours, hoeft hij er niet meer naast te werken. ‘Nu, in de zomermaanden, ga ik vijf keer per dag het dak op. Ik doe het meer voor de lol dan voor het geld. Hierboven is het stil, vredig.’

Ontspannen gaat hij de groep voor over een smal, kronkelend pad. Het is gemaakt van dakleer en geeft meer grip dan de gladde, metalen dakplaten. ‘We hebben het pad zelf aangelegd’, zegt Jevgeni, ‘anders glijden mensen naar beneden.’

De sliert toeristen volgt hem apenkooiend tussen elektriciteitskabels, antennes en telecommasten. Op een dak met veel dakleer komen de smartphones weer tevoorschijn. De hele binnenstad van de voormalige Russische hoofdstad is te zien tegen een ondergaande zon. Van de Peter-en-Paulusvesting, waar Peter de Grote de stad vestigde, tot aan de nieuwe glazen Gazprom-naald, de hoogste wolkenkrabber van Europa.

‘Jevgeni, mag ik op deze schoorsteen gaan staan’, vraagt een jongen.

‘Oké, maar voorzichtig’, zegt Jevgeni, die een sigaretje heeft opgestoken. ‘En niet erop gaan springen.’

Niet alle inwoners van Petersburg zijn blij met de dakexcursies. Vooral de mensen onder de daken maken bezwaar tegen de toeristen op hun dak. Sommige gebouwen worden daarom overgeslagen door de roofers.

Een excursiebureau loste klachten op door een appartement te huren in een gebouw met een populair dak. ‘We betalen mee aan de servicekosten’, zegt Vladimir van Panoramic Roofs. Hij adverteert zijn rondleiding als ‘de enige legale daktour van St.-Petersburg’.

Maar de meeste roofers vinden het huren van een appartement onnodig. ‘Bij een van de gebouwen geven we de conciërge wat geld om ons naar boven te laten’, zegt Jevgeni. Hij wijst naar een raam waarachter een vrouw in een schort toekijkt naar de daktour. ‘Ze zien ons en wij zien hen, maar we vallen elkaar niet lastig. We staan nu op een kantoor, de werknemers zijn al naar huis. Zo lopen we over een ziekenhuis, maar over de zolder. En op andere gebouwen zijn we stil.’

De daktours bevinden zich in grijs gebied. Enerzijds erkent het bestuur de daken als een van de belangrijkste trekpleisters van St.-Petersburg: door een wet tegen hoge gebouwen hebben toeristen prachtige vergezichten over paleizen en kathedralen. Anderzijds zijn er de klachten van bewoners en kan wandelen over daken gevaarlijk zijn.

Ondanks veiligheidsmaatregelen van de roofers – looppaden en een verbod op hoge hakken en alcohol – vinden er incidenten plaats. Zoals afgelopen september, tijdens een excursie op een flat in de Roebinsteinstraat, de drukste uitgaansstraat van de stad. Een 23-jarige gids en een 17-jarige vrouw tuimelden naar beneden. Beiden waren op slag dood.

Tijdens Jevgeni’s excursie wordt het ook even spannend als de gympen van de vrouw in het mantelpakje te glad blijken voor een plek zonder dakleer. Twee mensen grijpen haar bij haar armen om te voorkomen dat ze langzaam naar een hekje op de dakrand glijdt. Ze gaat verder op blote voeten.

Toch blijft het stadsbestuur de daktours gedogen. Met een wetsvoorstel voor de oprichting van officiële daktourbureaus is al anderhalf jaar niets gedaan.

‘Er is geen wet voor en geen wet tegen ons’, zegt Jevgeni. ‘Rusland is het land van de mogelijkheden.’ En dan roept hij de toeristen op om te stoppen met selfies en snel af te dalen: er staat alweer een nieuwe groep klaar om het dak te beklimmen.

Meer over