Nu het geld niet langer aanwezig is in banken sterft ook de bankrover langzaam uit

Jonathan Witteman en Sander Heijne
Het hoofdkantoor van ABN AMRO aan de Zuidas, het zakencentrum van Amsterdam. Beeld anp
Het hoofdkantoor van ABN AMRO aan de Zuidas, het zakencentrum van Amsterdam.Beeld anp

Op 14 juni vorig jaar hield een bebrilde man met zwarte sjaal en donkergroene alpinopet korte tijd het personeel van de Leeuwardense Regiobank onder schot. Toen hij na enkele minuten inzag dat zijn bancaire strooptocht niets zou opleveren, sprong hij op zijn damesfiets met paarse bloemetjesfietstas en reed linea recta de archiefkasten met onopgeloste politiedossiers in. De vooralsnog laatste bankovervaller uit de Nederlandse geschiedenis is nooit gevonden.

Automatisering eist ook haar tol in het dievengilde. Een kleine halve eeuw sinds twee Fransen 900 duizend gulden buitmaakten in een Tilburgs Amro-filiaal beschouwd als de eerste bankoverval 'in gangsterstijl' in Nederland is de bankrover vrijwel uitgestorven. In het recordjaar 1992 waren er nog 570 bankovervallen, daarna liep het aantal snel terug. In 2010 waren er dertien, in 2012 vier, in 2013 een, dit jaar nog nul. Dezelfde teruggang is te zien in de meeste andere landen.

Buit

Hollywood zal de ondergang van de bankovervaller betreuren. Hij of zij, zoals in Bonnie and Clyde (1967) is een archetype uit de Amerikaanse filmgeschiedenis. De buit van echte bankrovers is altijd een aalmoes geweest vergeleken bij de honderden miljoenen dollars die hun equivalenten op het witte doek in films als Heat (1995), Inside Man (2006) en Now You See Me (2013) aan de bioscoopkassa hebben opgebracht.

In een van de beroemdste bankroversfilms, Dog Day Afternoon (1975), vraagt een nieuwslezer live op televisie aan Sonny Wortzik (een rol van Al Pacino) waarom hij de First Brooklyn Savings Bank aan het overvallen is. 'I'm robbing a bank because they got money here', antwoordt Wortzik getergd. 'That's why I'm robbing it.'

Dat antwoord leek in de jaren zeventig evident hoewel Sonny en zijn kompaan Sal in de film slechts 1.100 dollar bij elkaar weten te roven maar is het nu niet meer.

Banken maken tegenwoordig criminelen het leven zuur met camera's, kasvertraging, stil alarm en met plofkoffers met rode verf, die de bankbiljetten onbruikbaar maken en de overvallers besmeuren alsof ze net van het tomatenfeest in Pamplona komen.

Verdwijntruc

Het beste medicijn tegen overvallen, zo ontdekten banken, was niet om het geld beter te beveiligen, maar om überhaupt geen geld meer te hebben in de filialen geen contant geld althans. De verdwijntruc begon met de opkomst van de pinautomaat en vond zijn voltooiing met internetbankieren, waarmee banken hun kasfunctie vrijwel verloren zijn.

Zoals de bankovervaller de erfgenaam was van de struikrover, zo zijn uit de as van de bankovervaller alweer nieuwe criminele beroepen verrezen. Tegen skimmers of plofkrakers van pinautomaten zal de technologie zich de komende jaren misschien weten te wapenen. Malware, phishing en andere vormen van internetcriminaliteit zouden weleens hardnekkiger kunnen blijken. Vorig jaar leden Nederlandse banken 9,6 miljoen euro schade door fraude met internetbankieren.

Dat was wel een forse verbetering ten opzichte van 2012, toen de schade nog 34,8 miljoen euro bedroeg. De eerste helft van dit jaar is de schade door fraude met internetbankieren nog eens met 54 procent gedaald ten opzichte van de laatste zes maanden van vorig jaar, zo blijkt uit cijfers van de Nederlandse Vereniging van Banken.

Dieven zullen altijd nieuwe manieren bedenken om toch bij het geld te komen Beeld anp
Dieven zullen altijd nieuwe manieren bedenken om toch bij het geld te komenBeeld anp
Meer over