Nu gaat Rutte alweer naar China

Premier Mark Rutte brengt deze week voor de tweede keer in anderhalf jaar een bezoek aan China. Vorig jaar was de Chinese president Xi Jinping in Nederland. Vanwaar die toenadering?

Een Chinese soldaat is in afwachting van het bezoek van premier Rutte aan de Grote Hal van Peking, op 15 november 2013. Beeld epa
Een Chinese soldaat is in afwachting van het bezoek van premier Rutte aan de Grote Hal van Peking, op 15 november 2013.Beeld epa

Nederland heeft financieel veel te winnen bij het warmhouden van de banden met China. Nederland is binnen de EU de derde handelspartner van China, schrijft het ministerie van Buitenlandse Zaken. In 2014 werd voor bijna 44 miljard euro tussen beide landen verhandeld. Een aanzienlijk bedrag, bijna 7 procent van de omvang van de Nederlandse economie. Meer dan duizend Nederlandse bedrijven zijn inmiddels actief in China.

Ter vergelijking: Duitsland is Europese handelspartner nummer 1 van China, met zo'n 142 miljard euro aan wederzijdse investeringen in 2013. In totaal verhandelde de EU in dat jaar 428 miljard euro met het communistische land, schrijft de Europese Commissie. Alleen de VS verhandelen meer met China (510 miljard euro in 2013).

Premier Rutte bezocht eind 2013 onder meer de Verboden Stad in Peking. Beeld ANP
Premier Rutte bezocht eind 2013 onder meer de Verboden Stad in Peking.Beeld ANP

Het bezoek van Rutte staat dan ook geheel in het teken van handel. Vandaag heeft hij een afspraak met de burgemeester van Shanghai (ruim 14 miljoen inwoners). Ook bezoekt hij een seminar over agrarische innovatie en dineert hij met Nederlandse en Chinese ondernemers. Morgen reist hij door naar miljoenenstad Shenzhen (ruim 10 miljoen mensen, direct ten noorden van Hongkong) en spreekt ook daar met bedrijven en ondernemers. Het zal vooral gaan over innovatie en high-tech. De voormalige fabrieksstad (veel made in China werd hier geproduceerd) huist tegenwoordig beroemde high-techbedrijven.

Staat effent pad voor ondernemers
In Ruttes kielzog reist werkgeversvoorman Hans de Boer met hem mee, samen met zeventig Nederlandse ondernemers. Hoewel de premier deze week voor de derde keer in anderhalf jaar zijn Chinese collega Xi ontmoet, vinden veel ondernemers dat hij juist lang heeft gewacht met een officieel bezoek aan China. Tijdens het eerste kabinet-Rutte kwam het er niet van. 'Met verschillende ministeriële bezoeken en kleinere handelsmissies probeert hij de schade in te halen', vertelt correspondent Marije Vlaskamp vanuit Peking. 'Ondernemers hier klaagden steen en been dat Nederlandse regeringsleiders zich te weinig laten zien. In China heb je voor zakendoen de staat nodig. Als ondernemer kom je makkelijker binnen als de premier het pad voor je effent.'

Volgens Vlaskamp zal Rutte met zijn Chinese collega's ook spreken over mogelijke Nederlandse deelname aan de Aziatische Infrastructuur en Investeringsbank (AIIB), de beoogde Chinese tegenhanger van het IMF en de Wereldbank. De Chinese overheid probeert buitenlandse investeerders te betrekken bij de op te richten investeringsbank. Groot-Brittannië, Duitsland, Frankrijk en Italië gingen Nederland voor. Het instituut zou in de toekomst infrastructurele projecten in de regio kunnen gaan financieren.

Nederlandse luchtwet
Staatssecretaris Wilma Mansveld van Infrastructuur en Milieu vertrok maandag al naar China. Zij heeft het land kennis over landbouw en luchtkwaliteit te bieden. De staatssecretaris blikt tegelijkertijd met haar Chinese partners vooruit op de klimaattop die eind dit jaar wordt gehouden in Parijs. Gisteren zegde Mansveld toe aan de Chinese overheid dat Nederland gaat helpen de luchtkwaliteit in China te verbeteren. Een nieuwe wet naar Nederlands voorbeeld moet de uitstoot van fabrieken en voertuigen terugbrengen. Een Nederlandse vertegenwoordiger gaat China daarbij assisteren.

Pas op de laatste dag worden ook politieke zaken besproken. Zaterdag is Rutte bij het Bao Forum in de provincie Hainan, 700 kilometer ten zuidwesten van Shenzhen. Het forum waaraan regeringsleiders, bedrijven en wetenschappers deelnemen gaat over samenwerking binnen en met Azië. Rutte houdt er een toespraak en ontmoet de Chinese president.

De Chinese president Xi Jinping ontmoette in maart vorig jaar premier Rutte bij de top over nucleaire veiligheid in Den Haag. Beeld ANP
De Chinese president Xi Jinping ontmoette in maart vorig jaar premier Rutte bij de top over nucleaire veiligheid in Den Haag.Beeld ANP

Mensenrechten niet op agenda
Het thema mensenrechten staat niet op de agenda. In de aankondiging van de handelsmissie die de Rijksvoorlichtingsdienst vorig week publiceerde, kwam het woord niet voor. De dominee zou de koopman weleens in de weg kunnen zitten. Eind 2013 sprak Rutte wel met zijn Chinese collega over mensenrechtenschendingen. Toen reisde ook minister Ploumen van Ontwikkelingssamenwerking met hem mee. Het had resultaat: voor het eerst in vier jaar toonde China zich bereid de dialoog met de Nederlandse mensenrechtenambassadeur weer aan te gaan.

Die dialoog heeft de situatie in China nog niet verbeterd. Vorig jaar, 25 jaar na het bloedbad onder studenten op het Plein van de Hemelse Vrede, pakte het communistische bewind 955 dissidenten op. Een verdubbeling ten opzichte van 2012, schrijft dagblad Trouw vandaag. De minste kritiek kan tot een gevangenisstraf leiden. Tien jonge vrouwen werden opgepakt omdat ze op Internationale Vrouwendag aandacht hadden willen vragen voor het probleem dat vrouwen worden aangerand en lastiggevallen in het openbaar vervoer. De Chinese overheid kwalificeerde ze als 'ruziezoekers'. Sindsdien zitten ze vast.

Meer over