'NS-topman moet personeel binden'

'Ik denk dat de Nederlandse Spoorwegen op ramkoers liggen. De formele opstelling van NS-directeur Huisinga heeft me bevreemd. Daarmee jaag je de kat de gordijnen in....

Professor J. Strikwerda, hoogleraar organisatieleer en -verandering en consultant bij KPMG, kijkt met enige distantie naar het conflict bij de spoorwegen. Wat hij ziet is een topman die 'volstrekt niet meer wordt geaccepteerd door zijn werknemers.' Volgens Strikwerda heeft Huisinga een fundamenteel aspect van zijn leiderschap uit het oog verloren. 'Naast het vervullen van zijn taak, in dit geval het laten rijden van treinen, moet een leider een affectieve relatie weten op te bouwen met zijn werknemers. Rationeel kan hij dan misschien gelijk hebben, maar uiteindelijk zijn de menselijke verhoudingen doorslaggevend. Het gaat erom of de werknemers zeggen: ik houd van die vent, voor hem wil ik loyaal zijn. Lukt je dat niet, dan vlieg je er meestal uit.'

Volgens Strikwerda moet er eerst rust in de tent komen. 'Het moet mogelijk zijn het rondje rond de kerk in de tijd nog wat op de schuiven.' Daarom snapt hij ook niet dat de NS-directie de bemiddelingspoging van Blankert en Stekelenburg zo snel van tafel veegde. 'Je moet van een conflict nooit een prestigeslag maken. De andere partij ruikt dat en weet dat je te chanteren bent.'

Strikwerda vindt dat de problemen bij de NS niet benaderd hadden moeten worden als een arbeidsconflict. 'Intern bij de NS wordt het niet handig gespeeld. Ze benadrukken maar steeds het kostenaspect.'

'Maar het valt mij op dat niemand het gezamelijk belang van de hele NS voorop stelt. Het gaat maar steeds om dat rondje om de kerk, maar het zou allereerst moeten gaan om de bindende elementen. In dit geval zaken waar de NS trots op moet willen zijn: veiligheid, punctualiteit en comfort.'

Strikwerda is ervan overtuigd dat als iedereen bij de NS het daarover eens wordt, daarna in werkgroepen besproken kan worden hoe die doelen te bereiken zijn. 'Bij grote bedrijven als IBM of Kodak hebben ze dat elegant gedaan: centraal algemene doelstellingen afspreken en dan initiatieven van onderop laten komen.'

Volgens de hoogleraar is het laten escaleren van het conflict ook niet vruchtbaar voor de verborgen agenda van de NS-directie: het breken van de macht van het personeel bij het van oudsher traditionele spoorwegbedrijf. 'Dit is niet het Engeland van Thatcher. Zo werkt dat niet in Nederland. Je kunt het personeel niet van je laten vervreemden. Die moeten wel lol in hun werk blijven houden. Verlies je dat uit het oog, dan krijg je de rekening altijd terug.'

Meer over