Novum in zaak rond psychische terreur

Een vader heeft zijn dochter, nu 27 jaar, jarenlang vernederd en gekweld. De vrouw liep daardoor een persoonlijkheidsstoornis op. Het OM eist een halfjaar voorwaardelijk....

Zoiets kan zich ook voordoen in een zaak die speelt voor de rechtbank in Den Bosch. Een vader, de 56-jarige H.W. uit Eindhoven, heeft volgens justitie jarenlang zijn dochter vernederd. Dag in dag uit schold hij haar uit, niet alleen in de beslotenheid van hun huis maar ook in het openbaar. Om zijn dochter in de gaten te houden tijdens maaltijden, at hij zelf later. Door deze kwellingen liep zij een persoonlijkheidsstoornis op. De dochter is nu 27, weegt minder dan veertig kilo en durft al vijf jaar de straat niet meer op.

De Bossche officier van justitie C. Wiegant eiste deze week een voorwaardelijke gevangenisstraf van zes maanden tegen de vader wegens mishandeling. Dat is een novum, omdat er geen jurisprudentie bestaat over mishandeling door louter geestelijke terreur.

Wel is er in 1992 een strafzaak geweest tegen een man die zijn echtgenote sloeg en geestelijk onderdrukte. Zij pleegde later zelfmoord. De rechtbank in Amsterdam veroordeelde de man voor mishandeling, maar sprak hem vrij van de aanklacht die juridisch gezien het interessantst was: het aanzetten tot zelfmoord.

Had de wetgever 'geestelijke mishandeling' op het oog toen hij de artikelen 300 en verder van het Wetboek van Strafrecht schreef? In een van die bepalingen wordt mishandeling gelijkgesteld met 'opzettelijke benadeling van de gezondheid'. De rechtsgeleerden zijn verdeeld over de vraag wat daaronder moet worden verstaan.

Velen menen dat alleen het toebrengen van letsel aan het lichaam strafbaar is gesteld. 'Psychische mishandeling door sarren, vitten en kleineren valt niet onder artikel 300', staat te lezen in een standaardwerk.

Andere hoogleraren zijn op grond van de taalkundige logica een tegengestelde mening toegedaan. Onder gezondheid valt ook het mentale welzijn van een mens. Ergo: het veroorzaken van psychische nood door geestelijke terreur is ook mishandeling.

Officier Wiegant voegde daar in zijn requisitoir twee argumenten aan toe. Allereerst kan iets niet doen ook mishandeling zijn: denk aan de ouders die hun baby opzettelijk voeding onthouden. Voor schending van artikel 300 is fysiek contact dus niet noodzakelijk.

En waarom is een vader niet strafbaar als hij zijn ondeugende kind slaat?, vroeg de officier zich af. Hij gaf zelf het antwoord: de wederrechtelijkheid valt weg omdat de geestelijke gezondheid van een kind gebaat kan zijn bij hardhandige correctie. Dit betekent dat de geestelijke gezondheid ook onder de bescherming valt van de mishandelingsartikelen.

De advocaat van de vader, A. van Dok uit Eindhoven, bestreed dit natuurlijk. Hij zei dat in al die bepalingen steeds wordt gerept van 'lichamelijk letsel'. Als de wetgever ook geestelijk letsel had bedoeld, had hij het woord 'lichamelijk' wel weggelaten.

Omdat Van Dok ook andere verweren voerde, is het de vraag of de rechtbank aan een oordeel over dit boeiende vraagstuk zal toekomen. Volgens de raadsman kunnen niet alle aantijgingen aan het adres van de vader worden bewezen en moet vrijspraak volgen.

Bovendien is er volgens Van Dok geen oorzakelijk verband tussen het gedrag van de vader en de gezondheidstoestand van de dochter. Om meer duidelijkheid over dit punt te krijgen, besloot de rechtbank nader psychiatrisch onderzoek te laten verrichten. De zaak is daarom voor onbepaalde tijd uitgesteld.

Meer over