Analyse

Nord Stream 2 lijkt veilig na Duitse verkiezingen, maar niemand die weet wat De Groenen gaan doen

Bij het Duitse Pasewalk ligt een deel van de pijpleiding die het Nord Stream 2-gas naar Duitsland brengt, maart 2019. Beeld Sean Gallup / Getty
Bij het Duitse Pasewalk ligt een deel van de pijpleiding die het Nord Stream 2-gas naar Duitsland brengt, maart 2019.Beeld Sean Gallup / Getty

De Duitse formatie koerst aan op een coalitie van verkiezingswinnaar SDP, de centrum-rechtse FDP, en De Groenen. Die laatste partij is faliekant tegen Nordstream 2, maar zwaar in de minderheid.

Terwijl de eerste kubieke ­meters gas de afgelopen ­dagen door de Nord Stream 2 richting de Duitse kust stroomden, onderhandelden partijleiders in Berlijn druk over de toekomstige regeringsformatie. De woorden Nord en Stream zijn daarbij nog niet publiekelijk gevallen. Lang zal dat vermoedelijk niet duren.

De pijpleiding – feitelijk een set van twee pijpleidingen – ligt er. Van de Russische kust over de bodem van de Oostzee naar het Noord-Duitse kustplaatsje Lubmin,

1.230 kilometer lang, 9,5 miljard euro duur, na tien jaar discussie en drie jaar bouwen. De vraag is nu: gaat binnenkort de eerste Duitse verwarming branden op gas uit de Nord Stream 2, of krijgen ­tegenstanders het toch nog voor ­elkaar om exploitatie van de peperdure pijpleiding tegen te houden.

Eerst is de Duitse toezichthouder op het energienetwerk aan zet; die heeft tot januari om te beoordelen of Nord Stream 2 voldoet aan Europese wetgeving. Daarna krijgt de EU ook nog eens vier maanden voor eenzelfde beoordeling. Volgens Europese regels uit 2019 moeten netwerkbeheerder en energieproducent gescheiden partijen zijn. Gazprom, dat zowel eigenaar is van Nord Stream 2 als producent van het gas dat er straks doorheen stroomt, zegt dat tegenstanders die regel hebben bedacht om de pijpleiding om zeep te helpen.

Tegensputteren

Op zeker moment zal de gaskraan vermoedelijk opengedraaid worden, eventueel onder aanvullende afspraken. Alleen de Duitse regering in wording zou daar dan nog een stokje voor kunnen steken. En die gaat behoorlijk veranderen. De afgelopen zestien jaar regeerde Merkels CDU/CSU samen met de SPD, beide overtuigd voorstander van Nord Stream 2. Duitse politieke tegenstanders, De Groenen voorop, konden slechts vanuit de oppositie tegensputteren.

Maar Angela Merkel verdwijnt binnenkort van het toneel als bondskanselier, en haar CDU/CSU was de grote verliezer bij de verkiezingen vorige maand. Woensdag werd duidelijk dat de verkiezingswinnaar, de sociaal-democratische SPD, aankoerst op een regering met de centrum-rechtse FDP en de linkse De Groenen. In dat gezelschap kan de toekomst van Nord Stream 2 nog weleens een heikel punt worden.

De Groenen zijn altijd faliekant tegen het project geweest: Duitsland moet juist zo snel mogelijk van het gas af. De FDP vindt Nord Stream 2 belangrijk voor de Duitse economie, al had de partij liever gezien dat Duitsland met de rest van de EU had samengewerkt in plaats van ruzie­gemaakt over het project. Bovendien: hij ligt er nu eenmaal, kostte een hoop geld, zonde om hem dan niet te gebruiken. Maar exploitatie mag volgens de FDP pas beginnen als er ijzersterke afspraken zijn om te voorkomen dat Rusland de pijplijn als geopolitiek machtsmiddel inzet.

Grote kwartetspel

Alle ogen zijn dus gericht op De Groenen, wat betreft het lot van Nord Stream 2 in de Duitse politiek. De vraag is hoezeer zij vasthouden aan hun principes, in het grote kwartetspel met principes en plannen waaruit een regeringsformatie bestaat. Er zijn andere, belangrijker zaken die De Groenen willen: een jaarlijkse pot van 50 miljard euro voor investeringen in een sociaal-ecologische omwenteling; een stop op ­verbrandingsmotoren vanaf 2030, hogere belastingen voor de rijken.

Zo bezien is de kans aanzienlijk dat Nord Stream 2, toch al klaar voor gebruik, wordt gedelegeerd naar een paragraaf in het regeerakkoord met de verzekering dat het extra gas slechts dient als transitiefase van kolen naar groene stroom. En dat goede afspraken met Rusland zullen volgen. Maar: de kans is ook aanwezig dat 140 duizend leden van De Groenen er nog hun zegje over willen doen, en daar ligt het project gevoelig.

Voorlopig blijft de gaskraan waarschijnlijk nog even gesloten.

Meer over