Nooteboom grijpt weer mis

JOHN SCHOORL

Tien seconden voordat de Nobelprijs voor de Literatuur in Stockholm wordt bekendgemaakt, is hij daar dan toch, ein-de-lijk. Met zijn handen in zijn zakken slentert Cees Nooteboom de grote uitstalling van zijn Duitse uitgeverij Suhrkamp op de Frankfurter Buchmesse binnen.

Zijn gezicht staat niet op Nobelprijs. Als twaalf seconden later duidelijk is dat Mo Yan de winnaar is, haalt hij zijn schouders op, zijn ogen zoeken de uitgang. 'Wat een gedoe, telkens', zegt hij. 'Dat komt niet door de schrijvers, maar wordt in gang gezet door uitgeverijen en de media, jullie dus. Schrijvers zijn niet met Nobelprijzen bezig. Ik zie dat mijn nieuwste boek hier bij Suhrkamp, Briefe an Poseidon, er prachtig uitziet. Daarmee ben ik bezig.'

Er klinkt geknal van champagnekurken, ook bij Suhrkamp, en van overal vandaan komen fotografen en televisiecamera's. Niet voor Nooteboom, maar voor de eigenaar van de Duitse uitgever die de pers te woord staat over Mo Yan, van wie ze één boek hebben uitgegeven.

Nooteboom zucht. 'Ik wist dat we met zijn drieën favoriet waren voor de Engelse bookmakers: die Chinees, ik en Murakami. Dus er was een kans van één op drie. Van Mo Yan heb ik nooit iets gelezen. Dus ik kan ook niks zinnigs over hem zeggen. Het is een spel, dat elk jaar wordt gespeeld. Maar het is niet mijn spel.'

Hij zou er om half één zijn, bij Suhrkamp, en hij kwam maar niet. Waar was hij? Waar was Nooteboom? De voormalige baas van De Bezige Bij, Robert Ammerlaan, wist niet waar hij was, evenmin als het hoofd publiciteit van de uitgeverij, Francien Schuursma. 'Hij zou hier om half één komen, hij had het gezegd.'

Zijn Duitse redactrice Julia Ketterer van Suhrkamp vertelde dat hij onderweg was. Ze had 'm vanochtend nog gesproken. 'Waarschijnlijk maakt hij een wandeling', zegt ze. Of hij loopt van Hal 5, waar de Nederlandse uitgevers zitten, naar Hal 4.1, waar zijn Duitse uitgever is.

Jonathan Landgrebe, hoofd uitgeverij van Suhrkamp, dacht dat hij helemaal niet zou komen, hem was in ieder geval niks bekend. 'We verplichten onze auteurs niet om hier te zijn als de Nobelprijswinnaar bekend wordt gemaakt. Dat kunnen we ze niet aandoen, hier braaf op een rijtje zitten wachten.'

Woensdagavond was Nooteboom nog op een feest geweest van Suhrkamp. Daar had hij handen geschud en geluisterd naar een jonge Duitse schrijfster. Elke opmerking over zijn kandidatuur voor de Nobelprijs had hij aanvankelijk narrig weggeduwd. Hij wilde vooral het standpunt van zijn overleden literaire vriend Hugo Claus vasthouden, die ook lange tijd als een gedoodverfde favoriet door het leven ging: 'Het is zinloos om ermee bezig te zijn.' Wel had Claus voor de zekerheid altijd twee flessen champagne in voorraad: één fles voor als hij ging winnen, en de ander voor als hij zou verliezen.

Om kwart over één, net voordat hij op deze donderdag de kraam van Suhrkamp verlaat, wil hij er nog een laatste ding over zeggen: 'Gelukkig is het nu weer achter de rug, al die opwinding.'

Eric Visser wist het al

Eric Visser van uitgeverij De Geus riep het al weken tegen iedereen die het wilde horen: niemand anders dan Mo Yan gaat de Nobelprijs voor de Literatuur 2012 winnen. Dus dat hij ook daadwerkelijk heeft gewonnen, verrast de Bredase uitgever niet. Als de prijs in december in Stockholm wordt uitgereikt, zal Visser erbij zijn, dat weet hij zeker. Net als hij zeker weet dat dan precies de twee boeken van Mo Yan, die hij twee jaar geleden aankocht, vertaald en gedrukt in de winkel liggen. Visser lijkt een neusje te hebben voor toekomstige Nobelprijswinnaars. Want voordat iemand nog ooit had gehoord van Herta Müller, of J.M.G. Le Clezio, gaf hij ze al uit.

undefined

Meer over