Noordwaarts

Nederland en Vlaanderen sluiten Zweden in. Na wat kleiner werk (Oslo, Kopenhagen) vaardigt de stichting Frankfurter Buchmesse (SFB) 22 schrijvers uit Nederland en Vlaanderen af naar de grootste boekenbeurs van Scandinavië, die in Gotenburg (30 oktober tot 2 november)....

Dat de Nederlandse delegatie uit dertien auteurs en een stripmaker bestaat (J. Bernlef, Adriaan van Dis, Imme Dros, Anna Enquist, Maarten 't Hart, A.F.Th. van der Heijden, Tim Krabbé, Marcel Möring, Harry Mulisch, Cees Nooteboom, Connie Palmen, Els Pelgrom en Marten Toonder), en de Vlaamse uit acht (Hugo Claus, Ed Franck, Tom Lanoye, Gregie de Maeyer, Bart Moeyaert, Monika van Paemel, Anne Provoost en Eddy van Vliet) betekent slechts dat er meer vertalingen van Nederlanders in een Zweedse boekhandel te vinden zijn dan van Belgen.

Jan Wolkers, in de jaren zeventig ongekend populair in Zweden, is niet geïnviteerd, want hij is opgehouden met het schrijven van romans. 'Gekeken is', zegt de Nederlandse SFB-coördinator René Puthaar, 'naar wat de afgelopen tijd is vertaald en ook of een uitgever blijvend is geïnteresseerd in de auteur.' Palmen reist dus wel mee, hoewel ze pas één vertaling in het Zweeds op haar naam heeft, 'maar van haar is nog een heel oeuvre te verwachten'.

Daarnaast lette de stichting op 'representativiteit'. Puthaar doelt niet op uiterlijkheden, maar op het streven meer genres te laten vertegenwoordigen: naast schrijvers van proza ook dichters en auteurs van jeugdboeken.

Marten Toonder is de eregast. Tom Puss loopt al sinds onheuglijke tijden in de krant Dagens Nyheter. De Zweedse Stripkunst Academie reikt hem op de beurs een onderscheiding uit, de Golden Adamson Award, die alleen de allergrootsten ten deel valt. Tot nu toe waren dat Amerikanen: Carl Barks (de eigenlijke schepper van Donald Duck), Lee Falk (Mandrake), Mort Walker (Beetle Bailey) en Stan Lee van het blad Marvel Comics.

De SFB, opgericht om Nederland en Vlaanderen te presenteren als Schwerpunkt op de Frankfurter Buchmesse van 1993, krijgt van beide regeringen elk jaar vier ton subsidie. Het op de Gotenburgse Bokmässan laten zien van 22 gezichten kost (daarbij inbegrepen een recent vertalerssymposium en de genoemde activiteiten in Oslo en Kopenhagen) 1,6 miljoen, het budget voor twee jaar.

De belangstelling van de Zweden is warm. Drie literaire tijdschriften ruimen hun pagina's in voor bijdragen van schrijvers van langs de Noordzeekust. Het poëzietijdschrift Lyrikvännen, oplage vijfduizend exemplaren, brengt een themanummer uit, evenals het toonaangevende literaire tijdschrift 90TAL. Allt om Böcker schenkt aandacht aan Nederlandse postkoloniale literatuur.

De auteurs nemen in Gotenburg deel aan discussieprogramma's en 'publieke interviews'; ze houden lezingen en voordrachten. Tijdens een manifestatie in het Stadstheater spreken onder anderen Bernlef, Claus, Nooteboom, Moeyaert en Van Vliet over 'de goudmijn van de schrijver', zijn jeugd.

Eiso Toonder richtte een kleine expositie in met werk van zijn vader Marten, terwijl in de Nederlandse stand ('145 vierkante meter op een strategische plaats') ook werk hangt van Peter van Straaten uit de reeks 'Het literaire leven', waarnaast Kamagurka zijn visie geeft op het thema 'writer's block'.

Dat de Zweed leest, wordt onnadrukkelijk onderstreept wanneer je als reiziger een stationshalletje in het dunbevolkte noorden betreedt. In de wachtruimten staan rekjes met boeken die je mag lenen voor in de trein. 'Laat het daarna s.v.p. achter op een ander station of in een openbare bibliotheek.' Zo kun je tussen de rails Orwell tot je nemen, of de Nobelprijswinnaar Eyvind Johnson.

Adriaan de Boer

Meer over