Noord-Ierse strijd in muurschilderingen

Is er vrede in Noord-Ierland? Het centrum van Belfast oogt, afhankelijk van wie kijkt, net zo Brits als elke willekeurige stad op de Britse eilanden....

Van onze buitenlandredactie

Het Goede Vrijdag Vredesakkoord van 1998 heeft relatieve rust gebracht. Treed een paar passen buiten het stadshart en het republikeins-loyalistische conflict is nog altijd even zichtbaar. Muren, hekken en prikkeldraad vormen een fysieke scheiding tussen katholieke en protestantse bewoners. In loyalistische arbeiderswijken hebben volwassenen de stoepranden in Brits rood-wit-blauw geverfd. Republikeinse wijken zijn herkenbaar aan lantaarnpalen omwikkeld met het Ierse groen-wit-oranje.

Op nog een andere manier wordt gestreden: met muurschilderingen. Danny Devenny is met schilderen begonnen toen hij in de jaren zeventig in de gevangenis zat wegens activiteiten voor de IRA. Zijn laatste meesterwerk is David and Goliath, 'een oproep voor gerechtigheid'. Het kunstwerk 'hangt' in de buurt van Short Strand, in een wijkje waar drieduizend katholieken wonen, die zich belegerd voelen door de protestantse wijken waardoor ze worden omringd.

De muurschilderingen zijn uitgegroeid tot symbool van het Noord-Ierse conflict. Ze bestaan soms uit eenvoudige kreten, maar ook historische figuren en taferelen staan afgebeeld. De muurschilderingen zijn een barometer van de politieke ideologie, zegt Bill Rolston, expert op dit gebied.

Schilders voor de protestantse loyalistische kant - die de Britse heerschappij steunen en vinden dat het akkoord uit 1998 ze heeft gedwongen tot het doen van te veel concessies - gebruiken bleke, militaristische beeltenissen. Rolston: 'Ze willen de bevolking op het hart drukken dat het staakt-het-vuren geen overgave is geweest. Tegen hun politieke leiders zeggen ze: ''Geef niet te veel toe.'''

Hét thema uit de protestantse muurschilderingen is The Battle of the Boyne uit 1690, toen koning Willem III de katholieke koning James II versloeg. Oliver Cromwell kijkt ook met regelmaat toe vanaf de muur. Zijn leger doodde in de zeventiende eeuw een kwart van de Ierse katholieken. Hij wordt op een muur geciteerd: 'Er zal geen vrede zijn in Ierland totdat de katholieke kerk is verpletterd.'

Ook de republikeinen hebben hun helden. Bobby Sands, de eerste van tien IRA-hongerstakers die zich in 1981 dood hongerde en die op de erebegraafplaats van de IRA op Milltown Cemetery in West-Belfast is begraven. Sands wordt vaak afgebeeld als Christus-figuur.

De muurschilderingen zijn vooral zichtbaar daar waar zich de ernstigste vormen van geweld hebben voorgedaan: in de arbeiderswijken. Daar wonen ook de liefhebbers. Rolston: 'Mensen buiten de arbeiderswijken beschouwen de muurschilderingen als graffiti, als vandalisme.'

Meer over