Nolands werk blijft achter in de tijd

Kunstenares Cady Noland had iets te vertellen. Maar haar verhaal verdwijnt in deze magere tentoonstelling.

Beeldende kunst


Cady Noland

Haarlem - Waarom is een overzicht van de kunstenares Cady Noland, die gestopt is met kunst maken, op dit moment belangrijk? In De Hallen in Haarlem kan de conclusie alleen maar zijn dat directeur Karel Schampers een zwak heeft voor deze kunstenaar die hij in 1995 al een keer bracht, toen in museum Boijmans Van Beuningen. Uit de magere tentoonstelling ('bloemlezing' en 'focustentoonstelling' heet het handjevol) blijkt in elk geval geen noodzaak.


Dat is jammer. Want Cady Noland (1956) had wel iets te vertellen. Boos en ongenuanceerd viel zij de Amerikaanse samenleving aan. Twee uitwassen van de American Dream hadden haar speciale belangstelling: de verheerlijking van geweld en criminelen met hulp van de media en de ongebreidelde consumptiedrang in haar vaderland. Haar werk bood niet genoeg tegengif; eind jaren negentig hield ze de kunst voor gezien.


Een van Nolands stijlmiddelen is het display, waarop ze een bekend beeld uit de media vergroot weergeeft. In De Hallen staat bijvoorbeeld, los in de ruimte op een plaat aluminium, een artikel en een foto van de Manson-girls. De kaalgeschoren volgelingen van goeroe/moordenaar Charles Manson hielden een sit-in voor de rechtbank in Los Angeles waar Manson terechtstond voor zijn brute slachtpartij op actrice Sharon Tate en anderen in 1969. Ook op een ander display, ogenschijnlijk met twee lieve hippie-meisjes erop, gaat het om volgelingen van Manson.


Het zijn (voor Amerikanen) iconische beelden, maar hoe lang nog? De werken van Cady Noland bestaan bij de gratie van de herkenning van die beelden. Zodra je in een van de schaterlachende vrouwen op een ander werk niet de tragische Betty Ford ziet, valt het in duigen.


Het is het lot van kunst die zich op de actualiteit (in brede zin, want Noland putte voor haar werk uit de hele 20ste eeuw) richt; het werk blijft achter in de tijd. Het wordt door het gebruik van oude foto's zelfs nostalgisch en dat is funest voor een boze kunstenaar.


Het had Noland geholpen als ze in de wereld van vandaag was geplaatst. Hoe zouden wij het bijvoorbeeld vinden om het gezicht van Joran van der Sloot, onze eigen mediaheld van 2010, manshoog op een tentoonstelling te zien?


Of breder: waarom kijken wij zo graag naar geweld en andermans leed? Hoe is dat nu, met internet stampvol geweld, sensatie, roddel en vals heldendom? Genoeg kunstenaars die zich nu met dat soort vragen bezighouden, maar in De Hallen moet je ze zelf bedenken. In de brochuretekst staat dat de echo's van Nolands maatschappijkritische stem 'nog altijd hoorbaar zijn'.


Waarom is het in Haarlem dan zo stil?


Meer over