nieuwsbrexitonderhandelingen

Nog één laatste poging: Brussel en Londen verlengen onderhandelingen over Brexit

De dag van het Brexit-oordeel is opnieuw verschoven. Voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie en de Britse premier Johnson besloten zondagmiddag tot enkele dagen respijt voor de onderhandelingen over een handelsakkoord tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk.

Boris Johnson en Ursula von der Leyen vorige week voorafgaand aan onderhandelingen in Brussel. Beeld EPA
Boris Johnson en Ursula von der Leyen vorige week voorafgaand aan onderhandelingen in Brussel.Beeld EPA

‘Ondanks de vermoeidheid na bijna een jaar onderhandelen en ondanks het feit dat deadlines steeds niet gehaald zijn, denken we dat het verantwoord is om een extra inspanning te leveren’, zeiden de twee in een gezamenlijke verklaring na een kort (20 minuten) telefoongesprek. Een nieuwe deadline voor de onderhandelingen werd niet genoemd maar volgens EU-ambtenaren is het na deze week niet meer mogelijk een handelsakkoord op tijd (voor 1 januari) goed te keuren.

Afgelopen woensdag zei Von der Leyen - na een drie uur durend diner met Johnson - dat zondag een besluit zou vallen. EU-onderhandelaar Barnier, zijn Britse collega Frost en hun teams hebben sindsdien vrijwel onophoudelijk met elkaar gesproken, maar de posities van de twee partijen liggen nog steeds ver uiteen. ‘Wel is er voldoende voortgang om verder praten te rechtvaardigen’, aldus een betrokken Commissie-ambtenaar.

Bondskanselier Merkel en EU-president Michel verwelkomden de extra onderhandelingstijd. Beiden benadrukten dat alle kansen benut moeten worden om een akkoord te bereiken. ‘Maar niet tegen elke prijs’, waarschuwde Michel.

Johnson - die afgelopen maanden herhaaldelijk dreigde weg te lopen van de onderhandelingstafel - zei zondagmiddag dat ‘hoop doet leven’ maar vervolgde dat een no deal nog steeds het meest realistische scenario is. EU-ambtenaren delen die mening. ‘De kloof is van een afmeting die niet binnen enkele dagen wordt overbrugd.’

Overgangsperiode

Het belangrijkste obstakel is het garanderen van eerlijke concurrentie tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk vanaf 1 januari. Op die dag loopt de overgangsperiode af waarin Britse bedrijven nog gewoon toegang tot de EU-markt hebben, ook al verliet het Verenigd Koninkrijk de Unie op 1 februari.

De EU biedt Londen voortzetting aan van die ongelimiteerde toegang tot de EU-markt (geen tarieven, geen quota) maar dan moet Londen de EU-regels voor staatssteun, milieu en arbeidsomstandigheden blijven volgen. Anders dreigt concurrentievoordeel voor Britse bedrijven. Andersom moet de EU haar standaarden verhogen als het Verenigd Koninkrijk dat doet.

Londen vindt die Brusselse eis onacceptabel. Johnson en Frost stellen dat de EU hiermee de Britse soevereiniteit probeert te ondermijnen. Volgens Von der Leyen is daar geen sprake van. Londen kiest zelf, maar hoe meer de standaarden uiteenlopen, hoe minder toegang tot de EU-markt.

De twee andere grote knelpunten zijn de toegang van EU-vissers tot de Britse wateren (Londen wil die vangsten drastisch terugschroeven) en een sanctiemechanisme voor als de twee partijen zich niet aan de handelsafspraken houden. Londen liet zaterdag weten dat Britse kanonneerboten desnoods Europese vissers zullen wegjagen.

Zonder handelsakkoord valt de handel tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk vanaf 1 januari terug op de minimale WTO-regels. Dat betekent importtarieven en -quota, zeer beperkt vlieg- en vrachtverkeer en uitgebreide douanecontroles. De economische schade van een no deal is vooral voor de Britten zwaar. Om de pijn iets te verzachten stelt de EU voor het nieuwe strenge regime voor het lucht- en vrachtverkeer geleidelijk in te voeren.

Hamsteren in het groot: Nederlandse bedrijven verschepen massaal spullen naar VK
Niemand weet hoe de handel met de Britten er na 1 januari uitziet. Dat noopt tot een koortsachtige dadendrang bij exporteurs. ‘We vervoeren nu 50 tot 80 procent meer dan normaal.’

Paniek over een mogelijke No Deal overheerst in de Engelse zondagskranten op de dag van de waarheid. Voorpagina’s staan vol over de dreiging van lege schappen, een aanstaande visserijoorlog en de tientallen miljarden die de Britse regering heeft gereserveerd om de sectoren te helpen die het zwaarst worden getroffen.

Meer over