Nog één keer volksdansen in Ede

Nederlandse steden worstelen met de stedenbanden die ze lang geleden zijn aangegaan. Het idealisme is weggezakt. Ede snijdt vandaag de band met zijn Tsjechische broederstad door.

VAN ONZE VERSLAGGEEFSTER SOFIE VANLOMMEL

EDE - De borden met 'Chrudim, partnerstad' mogen blijven hangen naast de invalswegen naar Ede. Maar de gemeente op de Veluwe en het Tsjechische stadje zijn vanaf vandaag geen partners meer. Ze blijven wel vrienden.

Zaterdag, om 16 uur, tekenen de Nederlandse en de Tsjechische burgemeester het verdrag dat de relatie tussen de steden devalueert van stedenband naar bevriende stad. 'De belangen zijn uit elkaar gegroeid', zegt Henk Faas, woordvoerder van burgemeester Cees van der Knaap. 'Op bestuurlijk vlak hebben we elkaar niet meer nodig. Onze ambities liggen elders.'

Ede wil 'andere strategische verbanden aangaan', met steden die net als deze gemeente inzetten op voedsel- innovatie en met projecten die meer kans op maken op subsidies uit Brussel. 'Als je nieuwe vrienden hebt, keer je oude vrienden toch niet de rug toe?', zegt voorzitter Theo Buijs van de Stichting Stedenband Ede-Chrudim een beetje bitter. 'Ede heeft ambitie en daar past Chrudim blijkbaar niet meer bij.'

Het Tsjechisch ontvangstcomité was niet blij toen de burgemeester van Ede eind 2011 tijdens een bezoek glashard meldde dat het uit was met de verbroedering. 'Wij zijn er nog steeds van overtuigd dat we veel van elkaar kunnen leren', zegt Jan Kouba, hoofd van het Comité van Chrudim. 'De band met Ede is voor ons erg belangrijk. Maar de huidige burgemeester heeft er niet zo veel mee.'

Twintig jaar geleden, het eerste partnerschap is getekend op 25 juni 1993, zo meldt de folder 'Grenzeloze vriendschap', leken de gemeenten voor elkaar gemaakt. Allebei garnizoensteden, met veel landbouwactiviteit. Gelegen in het groen en gezegend met een groot ziekenhuis. Enkele idealistische Edenaars, nieuwsgierig naar de landen achter de Muur die net was gevallen, overtuigden het gemeentebestuur dat op honderd kilometer van Praag de perfecte zusterstad lag.

Er ontstond intensief verkeer tussen Ede en Chrudim - zevenduizend van de 30 duizend inwoners kwamen al eens op bezoek. Met de stedenband verdwijnt nu de gemeentelijke toelage van 20 duizend euro die de reis- en verblijfkosten moest verlichten. De stichting blijft bestaan, maar de vraag is hoe lang. 'Voor ons zal het allemaal wat minder worden. Al blijven de persoonlijke relaties. '

Het idee dat deze steden in het voormalige Oostblok wat hulp kunnen gebruiken bij het democratiseren, is 24 jaar na de val van de Muur achterhaald. Er zit wat roest op de bestuurlijke relaties tussen Nederlandse en Oost-Europese gemeenten. De roep om lokale bezuinigingen is vaak de doodsteek voor de verbroedering.

Moerdijk nam afscheid van twee Poolse zustersteden, Halderberge zegde de relatie met het Poolse Szamotuly op, Utrecht brak met Brno. Eindhoven stopte vorig jaar de 'subsidierelatie' met Minsk en steden in Nicaragua, Soedan en Zuid-Afrika. 'We hebben dit besluit in de eerste plaats genomen op basis van een evaluatie', zegt de woordvoerder van de Edese burgemeester. 'Maar het gaat ook ons minder kosten.'

Uit een zaal van het hotel waar de zestigkoppige Tsjechische delegatie verblijft, klinken vrolijke traditionele wijsjes op viool en contrabas. Koppels wisselen dansend van partner, op een tafel wacht een doedelzak. Het is een repetitie voor de flashmob waarmee Ede deze zaterdag wordt verrast. Buijs weet dat stedenbanden aan volksdansen doen denken, zegt hij bijna verontschuldigend. 'Maar de mensen die komen kijken, vinden het altijd erg leuk.'

Steden kiezen liever hippe metropolen

De stad Utrecht sloot onlangs vriendschap met de hippe Amerikaanse stad Portland, en knipte de band met het Tsjechische Brno door. Amsterdam knoopt nieuwe contacten aan met San Francisco, en onderhoudt relaties met onder andere São Paulo, Mumbai, Seoel en Peking. Rotterdam zoekt enkel nog zuivere 'handelsrelaties' in andere (haven)steden.

In tijden van bezuiniging ruilen Nederlandse gemeenten oude vriendschappen liever voor hippe snelle groeiers in. Verbroedering, democratisering of ontwikkelingshulp, de oorspronkelijke ideeën achter stedenbanden, maken plaats voor handel, kennisoverdracht en city marketing.

'Het moet wat opleveren', zegt Sebastiaan Capel (D66), gemeenteraadslid in Amsterdam en vurig pleitbezorger van nieuwe banden met steden in opkomende economieën. Traditionele stedenbanden noemt hij nobel en goed. 'Een welvarende stad kan hulp en kennis bieden. Maar wederkerig zijn die verhoudingen niet. Het heeft soms iets van ontwikkelingshulp.' Daarom past San Francisco met zijn uitstraling en creatieve economie beter in het moderne plaatje.

'De wereldwijde economische strijd is er een tussen metropolen. Een stad als Amsterdam moet erbij horen. Zo'n stedenband kan banen opleveren of een snellere toegang tot lokale markten. De economische dimensie van zo'n band is in elk geval erg belangrijk.'

undefined

Meer over