Nog 4 mbo's in de problemen

Naast ROC Zadkine en Amarantis staan nog vier mbo's op de zwarte lijst van de inspectie. Volgens de MBO Raad is ook de politiek daar schuldig aan.

VAN ONZE VERSLAGGEEFSTERS STERRE LINDHOUT EN IANTHE SAHADAT

Behalve ROC Zadkine en Amarantis dreigen nog vier mbo-instellingen in geldproblemen te raken. Het gaat om ROC Leiden, ROC Nijmegen, het Friesland College in Leeuwarden en ROC Zeeland. Teruglopende leerlingenaantallen, het wegvallen van gesubsidieerde inburgeringscursussen en ongelukkig vastgoedbezit zijn de belangrijkste oorzaken.

De problemen beperken zich niet tot de zes instellingen op de zwarte lijst van de inspectie, zegt Jan van Zijl, directeur van de MBO Raad, de koepelorganisatie van mbo-scholen. 'De hele sector zit in zwaar weer.'

Om nieuwe drama's te voorkomen, trekken de MBO Raad en de inspectie voor onderwijs sinds kort samen op, zegt Van Zijl. Ze hebben afgesproken informatie over scholen met problemen te delen en sneller aan te kloppen bij de minister van Onderwijs om in een vroeg stadium een reddingsplan te kunnen opstellen. De Onderwijsinspectie bevestigt dit.

De ondergang van onderwijsmoloch Amarantis, eerder dit jaar, deed mbo-bestuurders wakker schrikken. Het ministerie van Onderwijs pompte miljoenen in de reddingsoperatie. Als die vaker nodig is, zal het geld uit het mbo-budget moeten komen.'Andere bestuurders zijn daar niet blij mee', zegt Van Zijl. 'Die willen niet opdraaien voor elkaars problemen.'

Financiële malaise

Hij bestrijdt het idee dat bestuurlijke overmoed en ruimhartige vastgoedaankopen de enige oorzaken zijn van de financiële malaise. 'Al ontken ik niet dat sommige roc's daarmee de fout zijn ingegaan. Je kunt je afvragen of zo'n mbo als Zadkine een dure vestiging op de Kop van Zuid moet hebben.'

Het hoger onderwijs is het slachtoffer geworden van 'politieke mode', stelt Van Zijl. Hij verwijt de afgelopen kabinetten weinig samenhang in hun onderwijsbeleid.

Het concept van het regionale opleidingscentrum, roc, ontstond halverwege de jaren negentig, toen het woord schaalvergroting door beleidsmakers in het onderwijs, de zorg en de bouw was omarmd. Behalve mbo-opleidingen moesten roc's ook volwassenenonderwijs aanbieden en door de overheid gefinancierde inburgeringscursussen.

Die cursussen schafte minister Verdonk (Integratie) in 2006 inderhaast af. Vooral randstedelijke roc's moesten honderden docenten ontslaan en betaalden miljoenen aan wachtgeldregelingen. In januari dit jaar dienden de roc's van de vier grote steden een gezamenlijke schadeclaim in bij het ministerie. Die is nog in behandeling.

Sinds grote bedrijven en hun bestuurders collectief door de crisis in het verdachtenbankje terechtkomen, wordt schaalvergroting verketterd. Dinsdag spraken SP en de PvdA zich in het vragenuurtje in de Tweede Kamer uit voor 'defusie', het kleiner maken van instellingen.

Extreem voorbeeld

Van Zijl vindt dat geen oplossing. 'Amarantis was een extreem voorbeeld. Daar fuseerden instellingen die niets met elkaar te maken hadden, van mbo tot een categoriaal gymnasium in Amsterdam. Dat slaat nergens op.'

De klappen vallen ook niet alleen bij grote roc's. Het kleine ROC Zeeland kwam in de problemen omdat het ondanks de sterke krimp in de regio vestigingen moet handhaven. Leerlingen zouden anders te ver moeten reizen.

Zoiets kun je bestuurders moeilijk aanrekenen, vindt de directeur van de MBO Raad. 'Maar dat neemt niet weg dat sommige besturen en raden van toezicht de afgelopen jaren hebben zitten slapen. En nu komt het erop aan. De komende tijd moeten roc-bestuurders laten zien dat ze ook goed onderwijs kunnen leveren als het slecht weer is.'

undefined

Meer over