Reportage

NK Tegenwindfietsen: verstand op nul en afrekenen met het jeugdtrauma van in weer en wind naar school

Het NK Tegenwindfietsen bij de Oosterscheldekering kon niet onder betere omstandigheden plaatsvinden: zuidwestenwind, kracht 7 tot 8. Sommige deelnemers kwamen dwars op de weg te staan.

Rob Gollin
Op de Oosterscheldekering, te nemen op een gewone stadsfiets, stond een volle windkracht 7, met windstoten tot 80 kilometer per uur. Beeld Arie Kievit
Op de Oosterscheldekering, te nemen op een gewone stadsfiets, stond een volle windkracht 7, met windstoten tot 80 kilometer per uur.Beeld Arie Kievit

In de ochtendschemering van deze zondag rijden de eerste deelnemers aan het NK Tegenwindfietsen aan de noordkant van de Oosterscheldekering een proefrondje om te bepalen of het zadel op de juiste hoogte zit. Ze pompen extra druk in de banden. Ze rekken en strekken wat. Er staat een helletocht van 8,5 kilometer zuidwaarts over de Deltawerken te wachten, de bijna-storm vol in het gelaat, de nattigheid vrijwel zeker doordringend tot lijf en leden.

De weersvoorspellingen zijn huiveringwekkend veelbelovend. Weercijfer: 1. Verwachte hoeveelheid neerslag: 16 millimeter. Gevoelstemperatuur: 3 graden. De belangrijkste prognose: zuidwestenwind, kracht 7 tot 8. Zie dan maar eens de lokroep van de elementen te weerstaan.

Wie de deelnemers vraagt naar een strategie, krijgt eensluidende antwoorden. Gewoon doortrappen. Verstand op nul. Rammen. Ze dragen strak aansluitende shirts van wielerteams Jumbo-Visma en Trek, een roze rokje van gaas op de lange wielerbroek of dikke jassen en een wollen muts. Iemand draagt op de borst de tekst ‘Onderschat nooit een oude man’. Erik Jansen uit Kloetinge is 65.

Ze hebben allemaal hun eigen motieven. Danielle Burema (33) uit Ouwerkerk: ‘Het lijkt me gewoon leuk het eens te proberen.’ Nathan Bierman (24) uit Amsterdam: ‘Het is de perfecte voorbereiding voor het NK Windmeefietsen.’ Cor Marjee (65) uit Middelburg: ‘Dit is iets wat je een keer gedaan moet hebben.’ Hij heeft er afgelopen nacht wel wakker van gelegen, toen de wind om zijn huis bulderde.

Strijd tegen weergoden op statig rijwiel met brede banden

De pijlers van de dam lichten bleek op in de donkergrijze morgen. Beneden schuimt, kolkt, golft en bruist de Noordzee. Regenvlagen en zandsluiers blazen dwars over de sluizen en de platen in het traject. Vergeet de vederlichte racefietsen van aerodynamisch welvend carbon, smalle tubes en trosjes tandwielen in alle denkbare grootte om de trapweerstand te verkleinen. De strijd tegen de weergoden lever je op een statig rijwiel met brede banden, waarop het hoge en brede stuur de fietser dwingt vrijwel rechtop te zitten en één versnelling meer dan genoeg is. Het merk kan niet anders dan Gazelle zijn. De enige variatie is een dames- of herenuitvoering.

Telkens is het dringen om mee te doen. Van de 15 duizend geïnteresseerden kunnen er hooguit driehonderd meedoen. Afgelopen vrijdag, toen bleek dat de ideale weersomstandigheden zich aandienden, liep het deelnemersveld binnen drie uur vol. Organisator Robrecht Stoekenbroek heeft wel een idee waar dat hem in kan zitten. Het is de uitdaging. Het is oer-Hollands. Het is de ongeëvenaarde weidsheid. Het is ook nog eens de kans af te rekenen met een jeugdtrauma: in weer en wind naar school. Toen fietste je omdat het moest, nu fiets je omdat het kan.

De editie van zondag is de zevende editie sinds 2013. Vorig jaar legde corona te veel beperkingen op. In 2020 blies storm Ciara met windstoten tot boven de 120 kilometer per uur de wedstrijd voortijdig tot een einde. De ploegentijdrit werd gestaakt. In 2018 was de natuur om een andere reden spelbreker: de wind stond niet hard genoeg tegen.

De harde windstoten duwen deelnemers van het NK Tegenwindfietsen zondagochtend bijna uit koers.
 Beeld Arie Kievit
De harde windstoten duwen deelnemers van het NK Tegenwindfietsen zondagochtend bijna uit koers.Beeld Arie Kievit

‘Matseditie’ met eindstreep anderhalve meter naar het noorden

De organisatie besloot er na de tegenslag van de afgelopen jaren een ‘matseditie’ van te maken. De eindstreep is anderhalve meter naar het noorden verschoven; corona is nog altijd een factor. Iets voorbij de helft is het toegestaan een bocht te nemen, gevormd door oranje geverfde autobanden, waarbij je een krappe anderhalve seconde de wind mee hebt.

Vrijwel iedereen laat de slinger links liggen. Nodeloos oponthoud. In het besef dat prestatie leveren ook in het hoofd zit, zijn enkele windvanen verkeerd om gemonteerd. Zie je wel, ik heb ‘m mee. Zo zwaar is het niet. Het zit natuurlijk ook in de details. De ventieldopjes van de Gazelles hebben de vorm van de helm van een tijdrijder. Een royaal gebaar. Reken maar dat het honderdsten van seconden scheelt.

De eenzame fietser die kromgebogen over het stuur tegen de wind zichzelf een weg baant (uit: Jimmy, Boudewijn de Groot) kent hier tal van gedaanten. De stilist, ook wel de flyer genoemd, ligt zo roerloos mogelijk gevouwen over het stuur en laat de benen het werk doen, het gezicht op uitdrukking neutraal.

Aan het andere eind van het spectrum worstelt de stoemper, het bovenlichaam zwiepend als een korenhalm in windvlagen, de mond wagenwijd open gesperd, smachtend naar nieuwe voorraden zuurstof die er elders in het gestel al doorheen zijn gejaagd. Er zijn er die in staat zijn het beentempo hoog te houden, er zijn er die zich laten verrassen door rukwinden na de pijlers, bijna dwars op de weg komen te staan en zelfs even te voet verder moeten.

55 minuten, met een gemiddelde van 9 kilometer per uur

Het doek van de finishboog gaat aan flarden. Hoe het was? Weer zijn de antwoorden tamelijk unisono. Cor uit Middelburg: ‘Het viel niet tegen.’ Hij stond wel bijna stil, af en toe. ‘Leuk’, zegt Danielle uit Ouwerkerk. Ze heeft er 55 minuten over gedaan, met een gemiddelde van 9 kilometer per uur. Haar aanpak heeft gewerkt. Blijven trappen. Ze eindigt als laatste.

Rudi Boeting uit Hulst is de oudste deelnemer, het is zijn vierde keer. Hij is 79. ‘Dit geeft me het gevoel dat ik leef.’ Organisator Stoekenbroek heeft alle edities zelf gefietst. ‘Deze viel me het zwaarst. Regen, wind, zand. En bijna geen publiek. Ik voelde me soms reddeloos alleen op de wereld.’

Jurjun van der Velde is zondag met een tijd van 20.23 minuten de snelste bij de mannen. Lisa Scheenaard is met 22.53 net als in 2020 de winnares bij de vrouwen. Zij is bronzen olympiër, ze zat in Tokio in de roeiboot van de dames dubbel twee. Alsnog een vleugje glans aan de grijze, weidse en onstuimige Oosterschelde, fietsersparadijs voor één dag.

De oudere deelnemers van het NK Tegenwindfietsen deden er zo'n 55 minuten over. De winnaars kwamen in een dikke 20 minuten over de finish. Beeld Arie Kievit
De oudere deelnemers van het NK Tegenwindfietsen deden er zo'n 55 minuten over. De winnaars kwamen in een dikke 20 minuten over de finish.Beeld Arie Kievit