Nijkerk hoopt maar dat de ETA het heeft gedaan

De knallen van de bommen in Madrid klinken door in Nederland. In een stadje als Nijkerk. En in de trein van Den Haag naar Amsterdam, even voorbij Schiphol....

Voor de krantenstandaard van boekhandel Roodbeen, aan het Vetkamp in Nijkerk, bespreken twee heren de kop van het Nederlands Dagblad: 'Bloedbad werk van ETA of Al Qa'ida'. 'Dat is de belangrijkste vraag', zegt de ene heer. 'Hopelijk is het de ETA, want als het Al Qa'ida is, kunnen ze morgen hier ook op de stoep staan.'

Op de stoep in Nijkerk, welvarende plaats in het hart van Nederland. Niemand weet nog precies hoe de vork in de steel zit, maar de naam Al Qa'ida klinkt vrijdag overal, dus ook in Nijkerk. En ook daar veroorzaakt het dreiging in de zinnen. De klap van de bomaanslagen in Madrid heeft met gemak de veilige Veluwe bereikt al blijven ze er daar tamelijk rustig onder.

Maar als Al Qa'ida inderdaad treinen opblaast in Madrid, waarom dan niet in Parijs of Brussel? Of in Amsterdam? Dus als het aan de Nijkerkenaars ligt, dan maar liever de ETA. Ook ellendelingen, maar op Spanje gerichte ellendelingen, op veilige afstand van ons bed. 'Als het de ETA is, is het treurig voor Spanje', zegt een man bij de kraam van De Bakkerie op de markt. 'Als het Al Qa'ida is, dan is het vreselijk voor de hele wereld.'

'Als we nou gewoon met elkaar afspreken dat het de ETA was, dan blijft het lekker in Spanje', zegt een bezoeker in Bar Centraal, tegenover de boekhandel.

Al Qa'ida zingt ook door de hoofden van de treinreizigers die vrijdagochtend tussen Den Haag en Amsterdam even voorbij Schiphol tot driemaal toe te horen krijgen dat op een van de banken een onbeheerde witte boodschappentas is aangetroffen. Die zou op gewone dagen door de conducteur zijn meegenomen voor de afdeling gevonden voorwerpen, maar vandaag niet. Want vandaag is geen gewone dag, zeker niet in de trein.

Ook niet op basisschool Het Baken in Nijkerk. Meester Nol te Riele heeft daar de kinderen van groep 8 voorgehouden dat Al Qa'ida mogelijk verantwoordelijk is voor de tragedie in Spanje. En dat, als dat zo mocht blijken te zijn, het terrorisme dichterbij komt. 'Hoewel voor die kinderen New York net zo ver weg is als Madrid.'

De reacties op de aanslag in Madrid zijn niet te vergelijken met die na de aanslag op de Twin Towers van 11 september 2001, zegt Anne Joschimmel van de christelijke boekhandel Den Hertog. 'In de winkel wordt er nauwelijks over gesproken. Destijds was ikzelf ook helemaal verbijsterd.' Dat is nu minder. 'Misschien raak je eraan gewend of ben je op het ergste voorbereid.'

De marktkoopman van de Vietnameseloempia's verwacht dat nooit duidelijk zal worden wie de aanslag heeft gepleegd. 'We kennen de waarheid niet en we zullen de waarheid ook nooit kennen.'

Hij heeft tot zijn twintigste onder het communistische bewind in Vietnam geleefd, dus hem hoef je niks wijs te maken over manipulatie van de waarheid. Maar ja, Nederlanders. Leuke mensen, daar niet van, maar zo goedgelovig als wat. Die geloven zonder meer wat hen verteld wordt. Zegt de regering dat het Al Qa'ida is, of de ETA, dan gelooft iedereen het. Niet doen, zegt de loempiaverkoper.

Volgens terrorisme-onderzoeker Bakker van het Instituut Clingendael kan Nederland voorlopig nog even rustig slapen, ook als Al Qa'ida achter de aanslag blijkt te zitten. Volgens de deskundige komt Nederland nauwelijks voor op lijstjes van landen die een mogelijk doelwit vormen voor de terroristen, zei hij vrijdag tegen het ANP. 'Zelfs landen als Duitsland en Frankrijk, die niet betrokken waren bij de oorlog tegen Irak, staan hoger op die lijstjes.'

Van die lijstjes weten de bejaarde mannen die op de Nijkerkse vrijdagsmarkt voor de winkel van Verhoog het voetbal-en wereldnieuws bespreken niets. Wat ze wel weten is, dat 'we d'r mooi klaar mee zijn, als het Al Qa'ida is.'

Dan kunnen we hier de borst natmaken, dat staat vast. De mededeling van de regering dat in dat geval de benodigde maatregelen zullen worden genomen, wordt niet direct als een geruststelling ervaren. 'Wat willen ze er dan tegen doen?'

Nee, een fatalistische houding lijkt de mannen nog het beste. 'Als het komt, dan komt het. Dan doe je er niks tegen. Dat was met de Duitsers destijds ook zo.'

Meer over