NIEUWS

Nieuwsuur: MH17-hoofdverdachte wist urenlang niet van neerhalen Boeing

Een van de hoofdverdachten in het MH17-proces was urenlang niet op de hoogte van het feit dat de separatisten in Oost-Oekraïne een Boeing hadden neergehaald. Dat blijkt uit onderzoek van Nieuwsuur, dat afgeluisterde telefoongesprekken van één van de hoofdverdachten in het onderzoek, Sergej Doebinski, in handen heeft. Ook tonen de telefoongesprekken de grote betrokkenheid van Rusland bij het neerhalen van MH-17.

Het duurde bijna twee uur voordat Doebinski ontdekte dat het om een Boeing ging. Beeld AFP
Het duurde bijna twee uur voordat Doebinski ontdekte dat het om een Boeing ging.Beeld AFP

In totaal gaat het om duizenden telefoongesprekken die Doebinski voerde in de maanden juli en augustus 2014 voor, tijdens en na de ramp met vlucht MH17. Ze geven volgens het televisieprogramma een gedetailleerd beeld van de rauwe werkelijkheid van de oorlog in Oost-Oekraïne.

Doebinski was tijdens de ramp hoofd van een spionage- en verkenningseenheid. Minder dan een half uur na het neerhalen van vlucht MH17 hoorde Doebinski van zijn handlangers dat zij een Oekraïens gevechtsvliegtuig hadden neergehaald. Het duurde bijna twee uur voordat Doebinski ontdekte dat het om een Boeing ging.

Uit de opnames blijkt ook hoe de Russische invloed op de separatisten steeds sterker wordt. Moskou was betrokken bij militair strategische beslissingen. Ook wordt beter duidelijk dat de buk-raketinstallatie uit Rusland komt. Het Joint Investigation Team, het internationale team dat de toedracht van de ramp onderzoekt, voerde al eerder bewijs aan dat de buk-raketinstallatie van het Russische leger afkomstig was, in de tussentijdse conclusies van het onderzoek in 2018. Het onderzoeksteam wist de raketinstallatie te herleiden tot een raketafweerbrigade van het Russische leger. Rusland wijst de conclusies en bewijzen van het JIT steevast van de hand.

In de opnames van Nieuwsuur is te horen hoe hoofdverdachte Doebinski berichten krijgt uit het plaatsje Marinovska, waar de separatisten vastzitten. Ze gaan gebukt onder aanvallen van Oekraïense scherpschutters, artillerie en gevechtsvliegtuigen. Doebinski belooft tanks, maar dat richt weinig uit, krijgt hij te horen. Ze hebben afweergeschut voor de lange afstand nodig. Uiteindelijk zou die buk-raket er komen. Daarmee werd later de MH17 neergeschoten.

Dat Doebinski en zijn handlangers niet wisten waarop geschoten was, maakt volgens het Openbaar Ministerie voor de beschuldiging niet uit. ‘Zij maakten zich schuldig aan het doen verongelukken van een vliegtuig en de moord op de inzittenden.’ Daarvoor hoeft volgens het OM opzet niet te worden bewezen.

Behalve het MH17-proces, de zaak die loopt tegen de vier hoofdverdachten, heeft Nederland Rusland ook op staatsniveau aansprakelijk gesteld. Dit deed Nederland in 2018 samen met Australië, dat ook veel burgers verloor. Juridisch gezien is staatsaansprakelijkheid een lastig begrip. Landen moet er dan eerst onderling uit zien te komen.

De kans daarop werd kleiner toen Nederland nogmaals Rusland aanklaagde, dit keer bij het Europees Hof van de Rechten van de Mens (EHRM). Dit deed de Nederlandse staat om 380 nabestaanden bij te staan die al een aanklacht bij het EHRM hadden ingediend. Daarop trok Rusland zich terug uit de gesprekken die het land tot dan toe voerde met Nederland en Australië. Als de drie landen er niet uitkomen, kan een zaak volgen bij het Internationaal Gerechtshof. Maar Rusland erkent de macht van dit hof niet automatisch. Het MH17-proces erkent het land evenmin.

Meer over