Nieuwegein, nieuwe stijl

Ooit was Nieuwegein 'het Koeweit onder de Nederlandse gemeenten'. Nu gaan er miljoenen bezuinigd worden op onderwijs, groen, cultuur en sport....

TEKST MICHIEL HAIGHTON

Nooit eerder was de gemeenteraadszaal van Nieuwegein zo goed gevuld als vorige week donderdagavond. Bodes moesten mensen de toegang ontzeggen omdat er niemand meer bij kon.

Bij de ingang van het gemeentehuis hadden tientallen kinderen van Bouwspeeltuin Zuid een 'erehaag' van hout en spijkers getimmerd. 'Het is kut zonder hut', had iemand op een spandoek geklad. Eerder die avond was een groep van tientallen Nieuwegeiners in een 'protestmars' naar het gemeentehuis opgetrokken.

Het broeit in de anders zo rimpelloze slaapstad Nieuwegein. Aanleiding is de nota Nieuwegein kiest - Lijn naar 2010, een stuk waarin het gemeentebestuur aangeeft waarin het de komende jaren wil investeren (infrastructuur en binnenstad) en waarop het wil bezuinigen (onderwijs, cultuur, sport, natuur en groen). Vorige week konden burgers tijdens een vergadering van de raadscommissie SOC (Sociale Omgeving en Cultuur) voor de laatste keer hun mening geven. En dat gebeurde massaal.

Veel Nieuwegeinse voorzieningen zien zich vanaf volgend jaar geconfronteerd met aanzienlijk minder gemeentelijke subsidie. Een kleine greep uit de lijst met getroffen instellingen: bibliotheek, kunstuitleen, ouderensport, theater De Kom, bouwspeeltuinen, kinderboerderij, dierenweides, Stichting Welzijn Nieuwegein (SWN), scholen en sportclubs.

Waar de een het moet doen met 15 procent minder subsidie (SWN), krijgt de ander meteen niets meer (dierenweides). Tijdens de inspraakavond vorige week vielen grote woorden over de gevolgen die de bezuinigingen kunnen hebben.

'Een steen uit het zorgvuldig opgebouwde bouwwerk en u sloopt het hele gebouw', hield theater De Kom de aanwezige politici voor. De 10 procent minder subsidie voor de bibliotheek zal volgens de directeur leiden tot 'lange wachtrijen aan de balie' en zal de boekencollectie verkleinen, 'waarmee de kwaliteit en bereikbaarheid afneemt'. Een vertegenwoordiger van het Multicultureel Centrum Nieuwegein beweerde zelfs dat zonder de activiteiten van het centrum, waaronder het organiseren van lezingen, allochtonen niet in staat zijn te integreren.

Over de politieke denkbeelden die ten grondslag liggen aan de bezuinigingen, sprak niemand zich uit. Terwijl die minstens zo ingrijpend zijn voor de toekomst van Nieuwegein als de bezuinigingen zelf. Het college van Nieuwegein (VVD, CDA, GroenLinks, SGP/ChristenUnie) hevelt veel van zijn verantwoordelijkheden over aan de burgers van Nieuwegein. Het 'particulier initiatief' is aan zet.

Het college vindt dat burgers te weinig (financi) verantwoordelijkheid hebben en nemen voor hun eigen 'leefomgeving'. En dat moet veranderen. De gemeente Nieuwegein-nieuwe stijl gaat zich daarom voortaan beperken tot het uitvaardigen van wetten en regels en de handhaving daarvan. Ook voor het maken van bestemmingsplannen en een 'sociale infrastructuur' blijft ze verantwoordelijk.

Maar het is vanaf nu aan de bewoners, instellingen en het bedrijfsleven om activiteiten te organiseren en te financieren. Of om schoolgebouwen of sportvelden (mede) te onderhouden. Als het volk sportevenementen wenst, prima, maar wel geheel zelf betalen graag. En dat geldt ook voor het bespelen van het carillon of het onderhoud van de dierenweides. Subsidies voor kunstuitleen, amateurkunst of cultureel erfgoed worden aanzienlijk minder. De gebruiker betaalt.

Voor de zwaksten in de samenleving blijft het college opkomen. Maar niet zonder meer. 'Pas als een jongere in de knel komt of dreigt te komen, willen we inspringen', schrijft het college in Nieuwegein kiest. Dat geldt ook voor schuldhulpsanering. 'Is preventie nog wel nuttig?', vraagt het college zich af. Onderwijsachterstandsbestrijding is niet langer een taak van de gemeente. Scholen moeten voortaan een 'marktconforme' huur betalen voor de gemeentelijke gebouwen. Kinderopvang en peuterspeelzalen krijgen minder subsidie; met een hogere ouderbijdrage kan het verlies worden gecompenseerd. Ook wil het gemeentebestuur bezuinigen op het onderhoud van het groen. Er wordt minder gesnoeid en gemaaid. Willen bewoners korter gras of lagere struiken, dan zullen zij de snoeischaar of grasmaaier ter hand moeten nemen.

Sowieso is groenonderhoud een post waarop de gemeente flink wil bezuinigen. Het groen in Nieuwegein moet 'onderhoudsextensief' worden. Rozenstruiken worden vervangen door struiken die geen aandacht vergen. Ook gaat de gemeente vijfduizend bomen kappen die schade toebrengen aan de 'verharding' van wegen en riolering.

Der bezuinigd moet worden in Nieuwegein, daar zijn alle partijen in de Nieuwegeinse gemeenteraad het over eens. 'Nieuwegein is niet langer het Koeweit onder de Nederlandse gemeenten', verwoordde GroenLinks de financi positie van de gemeente.

In de dertig jaar dat Nieuwegein bestaat, vloeiden tot voor kort vele tientallen miljoen euro's de gemeentekas in omdat er veel bouwgrond werd verkocht aan projectontwikkelaars. Ook van het rijk kreeg 'groeigemeente' Nieuwegein bakken met geld om de stad zowel sociaal als infrastructureel in te richten. Maar beide geldstromen zijn volledig opgedroogd. Nieuwegein is uitgebouwd en groeit niet meer.

De grootste oppositiepartij in de gemeenteraad - de PvdA - juicht het om die reden toe dat het college bezuinigt. 'Alleen maakt het college de verkeerde keuzes', zegt fractievoorzitter Bert Lubbinge. 'De voorzieningen worden wel hard getroffen.'

Bovendien vindt hij het jammer dat de gemeente niet heeft gekeken naar 'inkomstenverhogende' maatregelen. In een nog te presenteren tegenbegroting zal de PvdA pleiten voor een verhoging van de onroerendzaakbelasting. 'Als je voorzieningen in stand wilt houden, moet daar natuurlijk wel een prijs voor worden betaald.'

Partijgenoot en burgemeester van Nieuwegein, Cor de Vos, verwacht niet dat er grote aanpassingen zullen worden aangebracht in Nieuwegein kiest. 'Misschien dat het plan op accenten wordt gewijzigd.' Zo verwacht hij dat de raad zal pleiten om onder meer de subsidie voor dierenweides in stand te houden. 'Die onderhandelingsruimte hebben we ingecalculeerd.'

Ebelangrijke doelstelling uit zijn toekomstnota heeft het college al gerealiseerd. Niet eerder toonde de burger zo'n 'betrokkenheid' bij de gemeente als nu. Op 11 november neemt de gemeenteraad een definitief besluit.

Meer over