NieuwsCoupleider Guinee

Nieuwe sterke man Guinee wil strijd aanbinden met ‘armoede en endemische corruptie’

Via een staatsgreep uit het boekje greep Mamady Doumbouya (41) de macht in Guinee. Wie is precies deze afgetrainde kolonel?

Kolonel Mamady Doumbouya is de nieuwe roerganger van Guinee, na het omverwerpen van het bewind van Alpha Condé.  Beeld AFP
Kolonel Mamady Doumbouya is de nieuwe roerganger van Guinee, na het omverwerpen van het bewind van Alpha Condé.Beeld AFP

De eerste keer dat kolonel Mamady Doumbouya (41) de volle aandacht van zijn landgenoten trok, was in oktober 2018, tijdens de viering van zestig jaar onafhankelijkheid in Guinee. Samen met zijn collega’s van de pas opgerichte elite-eenheid forces spéciales marcheerde Doumbouya mee in een militaire parade in een stadion in de hoofdstad Conakry. Doumbouya viel op, met zijn afgetrainde, lange fysiek, zijn rode baret en zijn met medailles volgehangen borst. Hier liep een man die niet voor een kleintje is vervaard.

Sinds afgelopen zondag richten de inwoners van Guinee hun ogen opnieuw op Doumbouya, dit keer omdat hij via een staatsgreep de macht naar zich toe heeft getrokken. De coup voldeed aan alle basisregels uit het handboek: militairen baanden zich al schietend een weg naar de studio van de staatstelevisie, alwaar Doumbouya in een toespraak de grondwet tijdelijk buiten werking verklaarde en hij aan de bevolking een betere toekomst beloofde. Zijn claim dat hij voor het volk opkomt, trachtte Doumbouya voor het oog van de camera’s kracht bij te zetten door over de schouders van zijn camouflagepak de rood-geel-groene vlag van Guinee te dragen, als een ware patriot.

Armoede en corruptie

Doumbouya ziet zich naar eigen zeggen genoodzaakt om op te treden tegen de ‘armoede en endemische corruptie’ die in Guinee bleven voortbestaan onder het presidentschap van Alpha Condé, de 83-jarige leider die in 2010 werd verkozen maar sinds zondag in gevangenschap van zijn eigen militairen verkeert. Condé heeft nu alle tijd om zich achter de oren te krabben over de vraag waarom hij in 2018 besloot om uitgerekend Doumbouya aan te stellen als het hoofd van de goedgetrainde forces spéciales.

Hardnekkige geruchten willen dat president Condé in de afgelopen maanden met het idee speelde om de als bijzonder ambitieus omschreven, onder meer door ex-kolonisator Frankrijk opgeleide Doumbouya wat meer aan banden te leggen. Condé zou de forces spéciales vooral als zijn eigen privéproject hebben beschouwd. Volgens deze lezing is Doumbouya, die ook nog een tijdje in het Franse Vreemdelingenlegioen diende, zijn baas dus te vlug af geweest door hem zonder pardon van de troon te stoten.

Op straat in de hoofdstad Conakry verwelkomen veel mensen de val van Condé: zijn uitverkiezing in 2010 markeerde weliswaar de eerste democratische transitie ooit in Guinee, maar als president kon Condé de verleiding van de macht niet weerstaan – hij stelde zich steeds repressiever op en in oktober 2020 dwong hij zelfs een uiterst omstreden derde ambtstermijn af. Bij straatprotesten tegen Condé werden toen tientallen betogers doodgeschoten.

Straatarme bevolking

Noemenswaardig is ook dat kolonel Doumbouya volgens de EU betrokken zou zijn geweest bij gewelddadigheden tegen de bevolking. Die bevolking, van ruim 12 miljoen mensen, blijft intussen in overgrote meerderheid straatarm, ook al beschikt Guinee over ’s werelds grootste voorraden van de grondstof bauxiet, bruikbaar voor het maken van aluminium.

Doumbouya stelt de bevolking nu een overgangsregering en een nieuwe grondwet in het vooruitzicht, al zou hij niet de eerste putschist zijn van wie de mooie woorden uiteindelijk weinig waard blijken te zijn. In het eveneens in West-Afrika gelegen Mali wierp een kolonel, Assimi Goïta, in augustus vorig jaar de president omver, waarna er een overgangsregering kwam die verkiezingen moest gaan organiseren. Goïta wilde bij nader inzien graag zelf de volledige regie in handen hebben: in mei van dit jaar pleegde hij een nieuwe coup, en liet hij zichzelf voor alle zekerheid uitroepen tot ‘interim-president’.

Bewijzen als diplomaat

Hoewel het Doumbouya aan militaire kennis niet lijkt te ontbreken – hij onderging naar verluidt ook training in onder meer Israël en Senegal en hij diende in missies in bijvoorbeeld Ivoorkust en de Centraal-Afrikaanse Republiek –, zal hij zich nu ook moeten bewijzen als diplomaat. Internationale partijen, uiteenlopend van VN-secretaris-generaal Guterres en de VS en de EU, tot aan de Afrikaanse Unie en het West-Afrikaanse landenblok Ecowas, roepen op tot de onmiddelijke vrijlating van president Condé. Op de achtergrond speelt de dreiging van sancties tegen de nieuwe junta in Guinee.

Volgens Doumbouya is er geen enkele reden tot zorg: de Guineese politiek wordt op termijn heus wel weer toevertrouwd aan ‘het volk’, in plaats van aan één man. ‘De personalisatie van het politieke leven is voorbij’, zei Doumbouya toen hij op zondag de macht overnam van president Condé.

Meer over