NieuwsWeer

Nieuwe standaard: normaal weer bestaat niet meer

Je hoorde het weermannen en -vrouwen geregeld zeggen op radio en tv. Op een warme dag bijvoorbeeld, dat het 3 graden warmer was dan ‘normaal’. Dat zal niet meer gebeuren. Reden? Er bestaat niet meer zoiets als ‘normaal’ weer.

Willemijn Hoebert presenteert het weer bij de NOS.  Beeld HH
Willemijn Hoebert presenteert het weer bij de NOS.Beeld HH

De directe aanleiding hiervoor is dat sinds 1 januari dit jaar een ‘nieuw normaal’ geldt voor het weer. Het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI) gebruikt daarvoor als graadmeter de weergemiddelden over de laatste dertig jaar. Eens in de tien jaar wordt die periode vernieuwd. Dat is met ingang van dit jaar ook weer gebeurd: de referentieperiode is verschoven van 1981-2010 naar 1991-2020.

Maar de veranderingen in het weer zijn zo extreem dat daarmee de werkelijkheid wordt verhuld, zegt de Groningse ecoloog en pooldeskundige Maarten Loonen. In het afgelopen decennium zaten de zes warmste jaren sinds 1901.

Volksverlakkerij

Door die mee te nemen in de berekening van het ‘nieuwe normaal’ en het huidige weer daartegen af te zetten, lijkt de temperatuurstijging minder hard te gaan. ‘Terwijl in werkelijkheid sprake is van een steile lijn naar boven.’ Daarmee wordt volgens Loonen de klimaatopwarming ‘verstopt’ in de cijfers. ‘Dat is volksverlakkerij.’

De standaard zoals het KNMI die hanteert, werkt prima als er sprake is van een stabiel klimaat, zegt Loonen. ‘Maar dat is juist sterk aan het veranderen. Daardoor is er geen goede maatstaf meer. Je kunt geen normaal meer aanwijzen.’

De meteorologen van de NOS zijn tot dezelfde conclusie gekomen. Zij zullen de term ‘normaal weer’ in ieder geval niet meer gebruiken, zegt Gerrit Hiemstra, een van weerpresentatoren van het NOS Journaal. Het is deels een taalkundige kwestie, legt hij uit. Het KNMI gebruikt de term ‘de normaal’ als statistische maatstaf voor het gemiddelde weer. ‘Maar in het gewone spraakgebruik staat normaal voor iets dat gewoon of gebruikelijk is.’

Gemiddelde

Dat gaat goed zolang deze twee redelijk samenvallen. Maar dat is niet meer zo, erkent Hiemstra. Door de klimaatopwarming is het weer zo onderhevig aan verandering dat het woord normaal daarop niet meer van toepassing is. ‘Het is al veranderd op het moment dat het KNMI de nieuwe normaal invoert. Er is geen normaal weer meer. Het is voor het eerst dat er zoiets aan de hand is in de meteorologie.’

Hiemstra en zijn collega’s zullen de cijfers over de afgelopen dertig jaar voorlopig wel blijven gebruiken. ‘Maar in plaats van warmer dan normaal, zeggen we voortaan warmer dan het gemiddelde. Daarmee wek je niet de suggestie dat er nog sprake is van normaal weer.’

Meer over