Nieuwe president van India komt uit achtergestelde groep dalits - om stemmen te winnen?

Ram Nath Kovind, vandaag uitgeroepen tot president van India, komt voort uit de achtergestelde groep van de dalits. Met de verkiezing versterkt premier Modi de greep van het hindoenationalisme op de Indiase politiek.

Ram Nath Kovind, de nieuwe president van India. Beeld ap
Ram Nath Kovind, de nieuwe president van India.Beeld ap

De president van India heeft als staatshoofd een vooral ceremoniële functie, maar hij is ook de bewaker van de seculiere, democratische grondwet. De functie wordt nu bekleed door een man die zowel staat voor de idee van India als verenigde hindoenatie, als voor de ultieme buitenstaanders: de dalits.

Ram Nath Kovind (71) werd donderdag met overmacht verkozen boven Meira Kumar van de Congrespartij, eveneens een dalit. Duizenden parlementariërs (ook in de deelstaten) hadden maandag hun stem al uitgebracht, maar vandaag werd er pas geteld. De uitslag was niet echt een verrassing, gezien de grote meerderheid van de regerende Nationale Democratische Alliantie, de coalitie aangevoerd door de Bharatiya Janata Partij (BJP) van premier Narendra Modi.

Kovind is een man met een lange - maar weinig opvallende - politieke carrière: hij was onder meer gouverneur van de arme deelstaat Bihar. Hij werd vorige maand naar voren geschoven mede omdat hij een dalit is, lid van de 'onaanraakbare' klasse. De BJP wil stemmen winnen bij de dalits. Kovind is overigens niet de eerste dalit-president. Dat was Kocheril Narayanan, van 1997 tot 2002.

De dalits vallen vanouds buiten het hindoeïstische kastenstelsel. Ze worden geminacht en gediscrimineerd en zijn aangewezen op 'onreine' beroepen, zoals slager of leerlooier. De BJP hoopt op hun steun voor de realisering van de wedergeboorte van India als hindoenatie. Alleen moet daarvoor wel het diepgewortelde wantrouwen van de dalits worden weggenomen.

'De BJP is altijd gezien als een partij die de belangen van de hogere kasten behartigde', zegt analist Gareth Price van Chatham House. 'Nu probeert de BJP een hindoegevoel te creëren door alle kasten heen. Kovinds verkiezing moet aantonen dat ook dalits mogen meedoen. Het grote onderscheid is niet meer tussen kasten en kastelozen, maar tussen hindoes en niet-hindoes.'

Kovind is behalve een succesvolle dalit echter ook een nationalistische hindoe, het eerste staatshoofd uit de stal van de RSS (Rashtriya Swayamsevak Sangh, Nationaal Vrijwilligers Corps), de ideologische moederorganisatie van de BJP. De RSS wordt beticht van het aanzetten tot sektarisch geweld, onder meer via de praktijk van 'cow protection', waarbij hindoebendes uit de hogere kasten dalits en moslims aanvallen omdat ze koeien slachten of vlees eten.

Kovinds verkiezing kan vooral worden gezien als een bezegeling van de macht van premier Modi, die sinds zijn aantreden in 2014 dankzij een aantal regionale verkiezingszeges talloze strategische benoemingen heeft kunnen doen. Zo maakte hij de priester en agitator Yogi Adityanath premier van de belangrijke deelstaat Uttar Pradesh. De greep van de 'hindutva'-ideologie op India wordt zo steeds groter.

Ram Nath Kovind van Bhartiya Janta Party (BJP) werd gekozen tot president. Beeld afp
Ram Nath Kovind van Bhartiya Janta Party (BJP) werd gekozen tot president.Beeld afp

Het idee dat Modi het economische moderniseringsbeleid waarmee hij begon, heeft ingeruild voor een hindoe-agenda is volgens Price niet terecht. 'Modi heeft altijd een tweesporenbeleid gehad. Het westen heeft alleen vooral oog gehad voor zijn economische programma. Op dat vlak heeft Modi ook de nodige vooruitgang geboekt, zoals in de strijd tegen de corruptie.'

Wel nemen de sektarische conflicten toe, vooral sinds het landelijke verbod op het slachten van en de handel in koeien (hoewel tijdelijk opgeschort door het hooggerechtshof), met talloze lynchpartijen op dalits en moslims, de twee groepen die actief zijn in de vlees- en leersectoren. Ook andere incidenten wijzen op toenemende spanningen met religieuze minderheden.

Analist Price maakt zich vooral zorgen over de gevolgen van de nieuwe 'Hindu Pride' op de Indiase buitenlandse politiek, zoals in de relatie tot aartsrivaal Pakistan als tot China, waarmee India nu een oplopend grensconflict heeft in de Himalaya. 'De identiteitspolitiek van de BJP kan onbedoelde gevolgen hebben. Jingoïsme in India en China heeft eerder tot oorlog geleid.'

Onaanraakbaren

Dalits zijn leden van de onderdrukte of lagere kasten in het hindoeïsme, en dan met name de kastelozen of 'onaanraakbaren', degenen die buiten de traditionele vier kasten vallen. Dalits zijn door de eeuwen heen vernederd en gediscrimineerd en aangewezen op 'onreine' beroepen als schoonmaker of slager. Sinds de Indiase onafhankelijkheid in 1947 is discriminatie van dalits streng verboden, maar ze worden zeker op het platteland nog vaak met de nek aangekeken. Via quotaregelingen worden onderwijsplaatsen en overheidsbanen voor dalits gereserveerd. Dalits vormen ruim 16 procent van de bevolking. Veel dalits zijn geen hindoe maar christen, moslim of sikh.

Meer over