Reportage

Nieuwe maatregelen, nieuwe rellen, is de vrees. Maar in Nijmegen blijft de binnenstad vrijwel smetteloos

Zondag gingen de verscherpte coronamaatregelen in. Demonstranten wilden hiertegen protesteren in Nijmegen, waar de burgemeester ‘een ernstig risico op verstoring’ voorzag. Het liep anders. ‘Ik vond de laatste versoepeling eigenlijk vreemd.’

Pieter Hotse Smit
De gevreesde rellen bleven zondag uit in Nijmegen. Wel vonden er enkele arrestaties plaats. Beeld Joris van Gennip
De gevreesde rellen bleven zondag uit in Nijmegen. Wel vonden er enkele arrestaties plaats.Beeld Joris van Gennip

‘Mensen, word wakker’, klinkt het plotseling op de Korenmarkt van Nijmegen. ‘Dit is belachelijk! Dictatuur Nederland! Ik ben hier zo klaar mee! Je wordt door tien agenten en paarden achterna gezeten. In je eigen stad! Stop het tirannieke gedrag!’

NOS = Fake News, #ikdoenietmeermee en een QR-code met een kruis erdoor. Het is een greep uit de teksten en illustraties die deze Nijmegenaar zondagmiddag bij zich draagt. Toch zegt hij alleen voor een boodschapje naar het centrum van de stad te zijn gekomen. Maar met zijn protestuitingen mag hij er vandaag niet in.

‘Je dient de dictators in Den Haag’, richt hij zich tot ‘de wespen’ in uniform. ‘Kom maar, arresteer me dan. Bel maar je busje met Romeo’s.’

De politie in Nijmegen is zondag op alles voorbereid. Met hulp van de Koninklijke Marechaussee worden automobilisten op toegangswegen naar de stad gecontroleerd. Met honderden agenten moeten ongeregeldheden in het centrum worden voorkomen. Verdachte figuren worden preventief gefouilleerd en om identiteitskaarten gevraagd.

Het mag allemaal nadat burgemeester Hubert Bruls vrijdag een protest verbood van Nederland in Verzet, een actiegroep tegen het coronabeleid. Bruls gaf daarbij een noodverordening af voor het centrum van de stad ‘vanwege ernstig risico op verstoring van de openbare orde en veiligheid’. De politie had signalen gekregen dat onder anderen voetbalhooligans het protest zouden aangrijpen om te rellen. Met Sinterklaas op komst moest de veiligheid voor ondernemers en winkelend publiek op deze koopzondag worden gewaarborgd.

Het gebeurt allemaal op de dag dat de verscherpte coronamaatregelen ingaan. Met de herintrede van de anderhalvemeterregel is een protest niet coronaproof te organiseren, redeneerde burgemeester Bruls.

Feestjes thuis

Juist vanwege deze verscherpte maatregelen is een flink aantal tegenstanders van het coronabeleid toch naar de Grote Markt gekomen, waar een politiedrone en -videobus alles voortdurend in de gaten houden. ‘We worden voor de gek gehouden’, zegt Ed, een vijftiger die niet met zijn volledige naam in de krant wil. Hij stond erbij toen de man die ‘arresteer me dan’ riep’ inderdaad werd afgevoerd. ‘Ga je vanavond trots je moeder bellen?’, schamperde Ed naar een van de agenten.

In totaal werden er zondag twintig mensen opgepakt in Nijmegen. Beeld Joris van Gennip
In totaal werden er zondag twintig mensen opgepakt in Nijmegen.Beeld Joris van Gennip

Ed ontkent niet dat er een virus is. Maar de maatregelen die de verspreiding van corona moeten beperken, zijn volgens hem buitenproportioneel. Met als gevolg dat ‘onze kinderen worden opgesloten’ in quarantaine vanwege een naar zijn mening ‘klein aantal’ (drie per Nederlands ziekenhuis, volgens zijn eigen rekensom) coronapatiënten op de intensive care.

Het RIVM becijferde zondag iets anders: op 60 procent van alle bezette ic-bedden ligt inmiddels weer een coronapatiënt. Hierdoor worden operaties uitgesteld en dreigt code zwart in ziekenhuizen. De Zuid-Afrikaanse variant maakt het beeld er niet beter op.

Drie studenten Dirk (24), Steyn (22) en Merijn (22) begrijpen dan ook wel dat er weer strengere maatregelen gelden. Op het terras van Grand Café Karel profiteren ze met broodjes kroket en soep nog even van de ingeperkte openingstijden voor de horeca. ‘Ik vond de laatste versoepelingen eigenlijk vreemd’, zegt de een. ‘We hadden ons leven allang aangepast aan corona.’ Ze snappen wel dat het voor beginnende studenten geen gemakkelijke tijd is, maar ook zonder avondhoreca redden deze drie zich wel weer. ‘Genoeg feestjes thuis.’

Grimmig begin

De studenten zien vanaf het terras ‘eersterangs’ hoe de politie, na een wat grimmig begin, weinig problemen ondervindt bij het beëindigen van een ‘kleine samenscholing’ op de Grote Markt. Om half twee is iedereen dan al opgeroepen het plein te verlaten. Een aantal kleine acties wordt getolereerd. Zoals het neerleggen van een hart van rozen, een stil protest met een omgekeerde Nederlandse vlag en het herhaaldelijk roepen van de leus: ‘Liefde, vrijheid, geen dictatuur’. Ook draagt het standbeeld van Mariken van Nieumeghen, het meisje uit het toneelstuk uit de late Middeleeuwen dat in de macht raakt van de duivel, kortstondig een gele protestparaplu.

Het zijn de acties die Michel Reijinga, de voorman van Nederland in Verzet (ruim 40 duizend volgers op Facebook), had gehoopt te zien van 3 tot 5 duizend demonstranten. Begin vorige week was veel te doen om een poster uit naam van zijn club. Op de aankondiging werd de Nijmeegse burgemeester Bruls afgebeeld als varken met daarbij de tekst: ‘Winnaar Anton Mussertprijs’, een verwijzing naar de NSB-leider die in 1946 wegens hoogverraad ter dood werd veroordeeld.

Reijinga zegt in een boodschap aan zijn volgers de vondst ‘wel leuk’ te vinden, maar ontkent dat de poster door hem is gemaakt. Onlangs werd de leider van Nederland in Verzet opgepakt wegens opruiing. Hij wilde dit niet nog een keer riskeren en bleef zondag weg uit Nijmegen. Zaterdag 4 december staat in Utrecht immers een nieuwe, veel grotere demonstratie gepland. ‘Spaar je krachten’, gaf hij zijn volgers mee die toch naar Nijmegen wilden gaan.

Met twintig arrestaties in Nijmegen lijkt zijn advies te zijn opgevolgd. Ook in andere steden waar op sociale media acties werden aangekondigd voor afgelopen weekend, bleef het relatief rustig.

En dus keren de cafégangers zondag tegen vijven huiswaarts door een vrijwel smetteloze binnenstad van Nijmegen. Buiten café Down Town zegt een stel van eind-twintig (ook liever geen naam in de krant) dat ze de vroege horecasluiting wel jammer vinden, maar dat het gewoon nodig is. Ze verwachten dat we moeten leren leven met dit virus. ‘Als iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt, komt het goed.’

In de schemering ligt de Grote Markt er dan al verlaten bij. Mariken van Nieumeghen overziet vanaf haar sokkel de natte kasseien, waarop de rozen in hartvorm nog liggen. Met ernaast, afkomstig van de bereden politie, alleen een paardenvijg.

Meer over