ProfielMariëtte Hamer

Nieuwe informateur Mariëtte Hamer kan uitersten bij elkaar brengen. En dat is op dit moment hard nodig

Bij de Sociaal-Economische Raad (SER) is ‘alles begint met begrip voor de ander’ haar motto geworden, zoals het clubblad van ondernemerslobby VNO-NCW vorig jaar optekende. Dat motto zal Mariëtte Hamer (62) de komende tijd als informateur hard nodig hebben nu de persoonlijke verhoudingen op het Binnenhof zo verzuurd zijn.

Verkenner Herman Tjeenk Willink in gesprek met Mariëtte Hamer. Beeld ANP
Verkenner Herman Tjeenk Willink in gesprek met Mariëtte Hamer.Beeld ANP

Bij de SER, de adviesraad van vakbeweging, werkgevers en kroonleden, heeft Hamer laten zien dat zij uitersten bij elkaar kan brengen. En zij kent als oud-PvdA-Kamerlid en - fractievoorzitter de politieke verhoudingen en het ‘spel’ op het Binnenhof van haver tot gort.

Haar komst bij de SER was in 2014 nog een volslagen verrassing. Zij stond niet echt bekend om een al te grote voorliefde voor het sociaal-economisch overleg. Het voorzitterschap leek ook niet echt een begerenswaardige plek. Oud-McKinsey-consultant Wiebe Draijer hield het na twee jaar voor gezien en vertrok naar de Rabobank. De SER was hem te modderig. De raad had al jaren geen opzienbarende visies uitgebracht.

Bakermat kabinetsbeleid

Hamer maakte van de SER weer een bakermat van kabinetsbeleid. Het Energieakkoord en het Klimaatakkoord zijn typische polderakkoorden waar alle denkbare belangen bij betrokken zijn. Meer hardcore SER is het pensioenakkoord, dat als onderdeel van de arbeidsverhoudingen de kern raakt van de verhoudingen tussen vakbeweging en werkgevers.

Met tomeloos geduld praatte Hamer samen met kroonleden – door het kabinet benoemde deskundigen - vakbeweging en werkgevers na tien jaar ruzie uit hun loopgraven om in 2019 met hen en het kabinet het pensioenakkoord te sluiten. Vorig jaar werd dat uitgewerkt in een nieuw plan waar PvdA en GroenLinks zich bij aansloten. Minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken probeert dat nu in een wetsvoorstel om te zetten.

Maar zij wist ook werkgeversvoorzitter Hans de Boer zover te krijgen dat hij na jaren vrijblijvende, niet nagekomen afspraken het verplichtende ‘vrouwenquotum’ voor het bedrijfsleven omarmde en binnen VNO-NCW verkocht. Dit jaar is Hamer druk om de sociale partners tot elkaar te brengen over een nieuwe visie op alle regels rond werk. Tijdelijk werk moet weer tijdelijk worden, zelfstandigen moeten zich volledig zelf kunnen redden en verder is iedereen in loondienst. Het akkoord is er nog niet, maar het naakt. Hamer neemt de kennis, ook van alle SER-visies op herstelplannen en de post-coronamaatschappij mee terug naar het Binnenhof.

Voorgeschiedenis

Dat succesvol gepolder lijkt haaks te staan op haar voorgeschiedenis. Die is er, zoals een politicus betaamt, een van scherpslijperij en uitvergroten van verschillen. Ze hield het 16 jaar lang vol als PvdA-Kamerlid, de bekroning van een mars door de partij die in 1984 tijdens haar studie algemene taalwetenschappen in Amsterdam begon. Daar was zij ook een van de oprichters van de Landelijke Studentenvakbond Lsvb, een latere kweekvijver voor meer politici. Hamer maakte in de partij naam als vergadertijger.

In 2008 werd zij landelijk bekend als fractievoorzitter. Bij een interne verkiezing versloeg zij Diederik Samsom. Dat was in de tweede helft van het kabinet Balkenende IV, toen de verhoudingen verzuurden tussen CDA en PvdA. In 2010 deed ze weer een stapje terug ter faveure van Job Cohen, die de verkiezingen nipt had verloren van de VVD. Een paar jaar later bleef ze onder leiding van Diederik Samsom, die Cohen begin 2012 opvolgde, een belangrijke rol op de achtergrond spelen. Ze werd intern geroemd om haar strategisch inzicht.

Bij de SER sloeg na jaren superstress op het Binnenhof de ontspanning toe. Hamer werd toegankelijker en minder op haar hoede. Die ontspanning maar ook de politieke antenne zal zij de komende tijd hard nodig hebben. Ze moet maar hopen dat de argwanende partijen uiteindelijk ook haar motto willen overnemen: alles begint met begrip voor de ander.