Nieuwe burgemeester Middelburg rakelt idee van samengaan met Vlissingen weer op Met oud plan komen ook oude irritaties boven

Een beetje inwoner van Middelburg vond lange tijd dat in de buurgemeente Vlissingen vooral proleten woonden. Op hun beurt beschouwden Vlissingers de Middelburgers als bekakte lui....

Van onze verslaggever

Hans Horsten

MIDDELBURG/VLISSINGEN

Op het oog hebben het 'kakdorp' Middelburg en het 'piratennest' Vlissingen (beide vijftigduizend inwoners) weinig bij elkaar te zoeken. Tegen die achtergrond was het dan ook niet vreemd dat in het begin van de jaren negentig twee Vlissingse fusiepogingen op golven van emoties spaakliepen.

Sindsdien is het in Zeeland not done om deze kwestie op te rakelen.

Deze code bleef in stand tot afgelopen zomer de nieuwe burgemeester van Middelburg, B. Spahr van der Hoek, zijn entree maakte. De verschillen in stedelijke cultuur ten spijt vindt hij dat beide gemeenten zo snel mogelijk in elkaar moeten opgaan en omdat hij dit streven haast als een persoonlijke missie uitdraagt, bestaat er nu al maandenlang spanning in bestuurlijk Walcheren.

Telkens als Spahr van der Hoek de trom roert, leidt dit in Vlissingen en bij het Zeeuwse provinciebestuur tot heftige reacties. 'Er is grote irritatie bij ons', zegt burgemeester J. van der Doef van Vlissingen. 'Mijn advies aan hem is: stop dit idee eerst eens tien jaar in een bureaula.'

Gedeputeerde G. de Kok is niet minder afwijzend. De Kok: 'Spahr van der Hoek is bezig met een mission impossible, en dat weet hij ook.'

De magistraat in Middelburg laat zich door de kritiek vooralsnog niet van de wijs brengen. Hij weet zich gesteund door zijn college. Daar komt bij dat zijns inziens de vorming van een gemeente Walcheren geen kwestie van willen is, maar van moeten. De VVD-burgemeester ziet achter het zonnige imago van Walcheren Vakantieland negatieve ontwikkelingen schuilgaan. 'We zijn hier aan het afglijden. Al jarenlang. Er trekken bedrijven uit de streek weg. Voorzieningen verdwijnen. Middelburg heeft lange tijd stationair kunnen draaien, maar de werkloosheid begint nu op te lopen.'

Volgens Spahr van der Hoek is een eensgezinde bestuurlijke exercitie noodzakelijk, omdat de sociaal-economische monocultuur zich tégen de twee gemeenten begint te keren. 'Er zijn in deze streek maar een paar grote bedrijven. De Schelde in Vlissingen is nog altijd een zorgenkindje. Ook Hoechst is aan het reorganiseren. De kerncentrale in Borssele sluit uiterlijk in 2004. Dat geeft ook weer een verlies van duizend arbeidsplaatsen. Bovendien is het toeristisch profiel van de regio aan vernieuwing toe. Steeds meer Duitsers kiezen voor de Oostzeestranden in hun eigen land. Allemaal uitdagingen die om een krachtdadige aanpak vragen.'

Voor hem is het evident dat gemeentelijke herindeling het beste antwoord op deze problemen is. 'Als je Vlissingen en Middelburg en de rest van Walcheren samenvoegt, krijg je een honderdduizendplus-gemeente. Op die schaal tel je in dit land politiek en bestuurlijk mee. Dan kun je direct met het kabinet onderhandelen en een beroep doen op geld uit Europese fondsen. Er is geen gebrek aan mogelijkheden en potenties hier. Als je het goed aanpakt, ontstaat aan de Westerschelde een sterke stedelijke concentratie met een wervend vestigingsklimaat, strategisch gelegen tussen twee wereldhavens. Om deze ambitie waar te maken heb je die ene, krachtige gemeente nodig.'

Spahr van der Hoek staat tot op heden nog alleen in zijn pleidooi. Het provinciebestuur is altijd al tegen een duo-stad op Walcheren geweest. Bovendien is de vorige gemeentelijke herindeling op Walcheren nog maar een jaar oud, sinds per 1 januari 1997 zes plattelandskernen als één gemeente verdergingen onder de naam Veere. 'Het is ongehoord om na zo'n korte tijd weer bij het ministerie van Binnenlandse Zaken aan te kloppen met een verzoek om aanpassingen van gemeentegrenzen', aldus De Kok.

Van der Doef, de burgemeester van Vlissingen, is door zijn jarenlange ervaring als PvdA-Kamerlid en staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat een real-politiker geworden. Hij meent dat tegenstellingen eerder door tijd en geduld dan door bevlogenheid verdwijnen. 'Inhoudelijk is er wel iets te zeggen voor deze plannen. Wij hebben de laatste jaren echter gemerkt dat het draagvlak ervoor ontbreekt. Het is veel beter dat we de samenwerking in het stadsgewest Middelburg-Vlissingen versterken. Uiteindelijk komen we dan langs evolutionaire weg op hetzelfde punt uit. Die ene gemeente Walcheren komt er dan heus wel. Al zal dat nog minstens tien tot vijftien jaar duren.'

Spahr van der Hoek ziet echter niets in deze weg van de geleidelijkheid en is absoluut niet te spreken over de formule van het stadsgewest. 'Dat is een papieren tijger. De beide steden zijn nu samen een Vinex-locatie geworden. Veel meer komt er van dat gezamenlijk optrekken niet terecht. Veranderingen moet je durven afdwingen. Dan geef je ook een krachtig Zeeuws signaal naar buiten. Dat is hard nodig, want deze provincie stelt zich bestuurlijk en politiek te bescheiden op.'

In de beeldvorming staat Middelburg te boek als een stad van het verleden. In de Gouden Eeuw was het een belangrijke handelsplaats. Nadien daalde het stilaan in status. Zijn tegenwoordige positie dankt Middelburg aan de aanwezigheid van de rechtbank, het provinciaal bestuur, en een aantal culturele voorzieningen. Vlissingen daarentegen geldt als een stad van de toekomst. Met zijn scheepvaart, haven, boulevard en uitgaansleven staat Vlissingen te boek als swingend.

Spahr van der Hoek: 'Dit beeld is sterk gecultiveerd en meer optisch bedrog dan werkelijkheid. De man in de straat is het om het even. Als hij maar in een gemeente woont, waar voldoende werkgelegenheid en voorzieningen zijn en waar een goed woon- en leefklimaat heerst. De tegenstelling tussen Vlissingen en Middelburg leeft vooral in de hoofden van bestuurders die bang zijn dat ze door een fusie hun plek op het pluche kwijtraken.'

Meer over