Nieuwe borsten komen uit een Leidse fabriek

De Leidse fabriek Mentor produceert 150 duizend siliconenborsten per jaar. Ze gaan vanuit Leiden de hele wereld over, naar vrouwen die - om welke reden dan ook - een maatje méér willen....

Veel pronte borsten die op beeldbuis of strand te bewonderen zijn, komen uit een fabriek in Leiden. Zag je het plotselinge maatje méér voorheen vooral bij filmsterren en sekssymbolen, tegenwoordig vraagt menig dochter er al op haar zestiende om. Het kan straks zelfs gratis en op televisie: je borsten laten vergroten of verfraaien. 'Wij gaan het taboe op plastische chirurgie uit de wereld helpen', belooft programmamaker Remko van Westerloo van Net 5.

Het mag gerust een rage heten. Jaarlijks laten meer dan vierhonderdduizend vrouwen wereldwijd zich 'helpen' aan hun boezem. Vijf jaar geleden waren dat er minder dan de helft. In de Verenigde Staten (220 duizend vergrotingen in het afgelopen jaar) groeide de implantaten-markt tussen 1992 en 2001 met liefst 533 procent.

Ook in Nederland neemt de vraag naar implantaten sterk toe. Ziekenhuizen en privé-klinieken gezamenlijk plaatsen jaarlijks ongeveer vijftienduizend borstprotheses. Dat is bijna een verdubbeling ten opzichte van 1999.

Het Leidse bedrijf Mentor produceert 150 duizend siliconenborsten per jaar. Mentor is onderdeel van een groot gelijknamig Amerikaans concern, met een hoofdkantoor in Santa Barbara, Californië. Samen met concurrent Inamed, eveneens Amerikaans, dekt 'Leiden' 80 procent van de wereldmarkt in borstimplantaten.

Op tafel bij directeur Adri Hoogwerf liggen ze op een rijtje: gladde siliconenborsten, protheses met een ruw oppervlak, druppelvormige 'anatomische' vormen, 'expanders' - met een slangetje waarmee ze kunnen worden bijgevuld - en, 'een nichemarkt': siliconen testikels. 'De meeste mannen die een zaadbal missen, hoeven niet zonodig een nieuwe', zegt Hoogwerf. Diverse verzoeken ten behoeve van geamputeerde wedstrijdpaarden heeft hij niet kunnen voldoen: 'Wij leveren alleen maar standaardmaten'.

De siliconenborst, het hoofdproduct van Mentor, is leverbaar met een omvang van honderd tot achthonderd kubieke centimeter. 'Hier in Nederland verkopen we ze meestal van twee- tot vierhonderd cc', zegt Hoogwerf. 'In Amerika begínnen ze bij vierhonderd. Dat is een mode-kwestie.'

De protheses worden geplaatst bij vrouwen die een borstamputatie hebben ondergaan, bij asymmetrie, na een zwangerschap om 'hangen' te verhelpen, bij mannen die een sekseverandering ondergaan en, vooral, bij vrouwen 'die zich onderbedeeld voelen'.

Meer dan 80 procent van de implantaten zijn uitsluitend voor kosmetische vergroting. In slechts 20 procent van de operaties gaat het om reconstructie na een borstamputatie, bijvoorbeeld omdat borstkanker is geconstateerd.

Het inbrengen van een implantaat - 'incisie, pocket maken, prothese erin en dichtnaaien' - is voor chirurgen tegenwoordig bijna lopendebandwerk, stelt Hoogwerf. De operatie geschiedt poliklinisch en een plastisch chirurg 'doet' er meerdere per dag.

Het fenomeen is dan ook al veel meer geaccepteerd dan vroeger, stelt de directeur. 'Als je me tien jaar geleden had gevraagd: ''Wat doe jij?'', dan had ik gezegd: Ik verkoop medische producten.'

In het hart van zijn fabriek staan zes ketels waarin vaten siliconen-gel met het oplosmiddel xyleen worden gemengd. Naast deze mengkamer staat een gigantische machine met borstvormige mallen op stokjes, die machinaal in drie verschillende siliconenbaden worden gedoopt. De mallen gaan daarna hangend aan kettingen naar een verdampingsoven, waar het xyleen eruit wordt gedampt.

Twee werknemers met haarnetjes, stofjas en veiligheidsschoenen aan, trekken de siliconenomhulsels met de hand van de mallen. Aan het eind van een lange gang, in de zogenaamde rubber room, worden de lege, holle protheses met rubberen ringen gedicht. In het omhulsel wordt een identificatienummer, het catalogusnummer, de omvang en het logo van de fabrikant gestanst. De protheses zijn dan klaar voor de gel-fill ruimte, waar ze via injectienaalden met tweecomponenten siliconen-gel worden volgepompt.

De siliconenborsten voelen op dat moment nog als rubberen zakjes die met water zijn gevuld. Ze gaan tien uur in een oven, waar ze bij 163 graden worden uitgehard. Vervolgens worden ze gedurende dertig uur in sterilisatieovens gesteriliseerd en in plastic doosjes verpakt. Voordat ze op transport gaan, de hele wereld over, blijven ze nog een week in quarantaine, zodat de hele serie makkelijk kan worden teruggehaald als uit controletests blijkt dat er ergens iets is misgegaan. Want in laboratoria worden de implantaten getest op stevigheid, 'lekvrij-heid' en op de aanwezigheid van bacteriën.

In de Leidse fabriek werken 160 mensen, voornamelijk vrouwen. 'Deze zijn van mezelf', zegt de manager Onderzoek & Ontwikkeling Claar van Berge Henegouwen, wijzend op haar boezem. 'Ik heb wel siliconenborsten, maar die liggen thuis in de vriezer.' Lachend: 'Die gebruik ik als koelzak bij sportblessures.'

Uit het jaarverslag van Mentor, met de veelzeggende titel Size truly does matter - 'Omvang doet er wel degelijk toe' - blijkt dat plastische chirurgie, met name het vergroten van borsten, een van de snelstgroeiende industrieën is.

Mentor Corporation boekte over 2002 een winst van bijna 42 miljoen dollar op een omzet van 321 miljoen. De winst van het bedrijf is sinds zijn oprichting, 33 jaar geleden, onafgebroken gestegen, over de afgelopen vijf jaar met gemiddeld 20 procent.

Volgens directeur Hoogwerf zal het niet lang meer duren of het verbod op siliconenimplantaten in de VS wordt opgeheven. Daar haalde de Food and Drug Administration ze in 1993 van de markt omdat bijsluiters niet voldeden aan een nieuwe wet, die voorschrijft dat alle medische hulpmiddelen zijn voorzien van een uitgebreide beschrijving van de veiligheid. Onderzoek daarnaar is nog steeds gaande. Amerikaanse vrouwen, zegt Hoogwerf, moeten het dus doen met zakjes waarin een fysiologische zoutoplossing zit. 'Of ze boeken, voor het échte werk, een retourtje Mexico.'

De directeur beaamt dat er risico's verbonden zijn aan protheses - de kans op inkapseling of afstoting is bij elke vrouw aanwezig. Maar hij weerlegt de verhalen van lekkende protheses of de relatie met chronische ziekten: 'Die komen bij vrouwen met implantaten niet vaker voor dan bij vrouwen zónder. Dat is wetenschappelijk inmiddels wel aangetoond.'

Een borstvergrotende operatie kost 2500 tot vierduizend euro voor twee protheses, 'inclusief voor- en nazorg'. In schrijnende gevallen dekt de ziektekostenverzekeraar de operatie vaak. Maar de meesten van die 80 procent vrouwen die een cupmaatje méér willen, moeten dat zelf betalen.

Spijt hoeft niemand volgens Hoogwerf ooit te hebben: 'Die dingen kunnen er altijd weer uit.'

Meer over