Nieuwe biobak laat bloemen bloeien en lampen branden

Groenafval blijkt een aantrekkelijk ingrediënt voor tuin- en potgrond. En een bron van energie. Gft is, kortom, helemaal terug, denken de fans....

Verguisd of opgehemeld. Dat lijkt het lot van groente-, fruit- en tuinafval (gft). Een tijdlang stond de burger met zijn biobak in laag aanzien, maar nu lijkt er weer reden voor een opmars. Vanwaar die extreme golfbeweging?

Onvermoede kwaliteiten van het gft-afval – die niet in de nationale milieuanalyses waren meegenomen – laten zien dat gft milieu én natuur spaart en daarom een veel hogere status verdient dan het tot dusver heeft gekregen.

Gft kan worden omgezet in compost die wordt bijgemengd in potgrond voor de tuinbouw en de consumentenmarkt. Potgrond of tuinaarde bestaat vooral uit hoogveen, waarvoor elders in Europa natuurgebieden worden afgegraven. Meer Nederlandse, gemengde compost betekent dus minder invoer van schaars en duur hoogveen.

Daarnaast zijn er twee energiecomponenten uit gft te halen. De houtachtige tuinfractie kan naar een biomassacentrale om er elektriciteit mee op te wekken. Uit de nattere gft-resten, zoals sla, koffiedik, olie en etensresten, kan na vergisting groene stroom worden gehaald. ‘Er zitten dus drie voordelen aan het gescheiden ophalen van gft-afval’, zegt compostdeskundige ing. Tim Brethouwer van Essent Milieu in Wijster.

Stinkende bakken

Stinkende bakken
In 1994 moest Nederland van minister Alders aan de gescheiden inzameling van gft-afval. ‘In de loop der jaren trokken gemeenten het nut van de gescheiden inzameling steeds meer in twijfel.

Stinkende bakken
In de binnensteden, waar huizen staan met kleine keukens, wilden mensen niet tussen een stinkende biobak leven. Ze haakten af. Soms moesten er partijen gft worden afgekeurd omdat er te veel huisvuil tussen zat’, zegt Brethouwer.

Stinkende bakken
Een milieuanalyse uit 2003 verschafte veel tegenstribbelende gemeenten een argument om de gescheiden inzameling van gft te staken; ze konden daarvoor een ontheffing krijgen. Uit de analyse bleek dat het niet veel uitmaakte voor het milieu of het gft nu met het gewone huisvuil werd verbrand of werd gecomposteerd.

Stinkende bakken
Dit jaar gaf het rijk de gemeenten nog meer armslag om hun eigen keuze te volgen. Nog steeds zamelt 90 procent van de gemeenten gft-afval in, zegt Brethouwer.

Stinkende bakken
In 2005 heeft de Vereniging van Afvalbedrijven, waarbij de composteerders zijn aangesloten, een eigen studie laten uitvoeren. Daarin laat de branche zich van een voordelige kant zien. Minder gebruik van kunstmest, betere bestrijding van plantenziekten. Bovendien vermindert een compostlaag op de bodem de erosie. En dan is er ook nog het nut van omzetting van compost in groene stroom.

Interessante optie

Interessante optie
De 1,5 miljoen ton gft die jaarlijks de huishoudens verlaat, geeft na bewerking 600 duizend ton compost. Het mengen van compost met potgrond wordt een steeds interessantere optie voor bedrijven die zich als duurzaam afficheren. Daardoor kan het hoogveen, dat uit Ierland, de Baltische landen en Rusland wordt ingevoerd, deels worden vervangen. Het gft kan 15 procent van het hoogveen verdringen, en van het tuin- en groenafval zelfs 40 procent.

Interessante optie
Hoogveen geldt als een deel van de natuur en daarom is het zaak dat niet te verspillen. Maar de wereldbeelden lopen nogal uiteen. In Nederland staan natuurorganisaties te juichen als het Fochteloër hoogveen jaarlijks een millimeter groeit. De potgrondbedrijven daarentegen halen jaarlijks 4 miljoen kuub hoogveen uit andere Europese landen, die zich minder om dit schaarse type natuur bekommeren.

Interessante optie
‘Hoogveen importeren voor tuinaarde en potgrond is een laagwaardige toepassing van een hoogwaardig product’, vindt ing. Ruurd van Schaik van het composteerbedrijf VAR in Wilp (Gelderland.

Interessante optie
Is het dan niet vreemd elders in Europa hoogveen te verpesten om Nederland van potgrond te voorzien? Daarover moet Tim Brethouwer van Essent Milieu even nadenken. ‘Ik denk dat de potgrondbedrijven niet zonder hoogveen kunnen. Maar misschien is het goed om naar alternatieven zoals zand te gaan kijken’, zegt hij.

Vergistingsinstallatie

Vergistingsinstallatie
Het composteerbedrijf VAR in Wilp (Gelderland) ziet veel kansen voor compost als potgrond. Daarnaast versmaadt VAR ook de energiewaarde van gft-afval niet. Het bedrijf bouwt een vergistingsinstallatie, die in 2009 klaar moet zijn.

Vergistingsinstallatie
Vier reactoren van elk 15 duizend ton produceren dan biogas (vooral methaan) uit het betrekkelijk natte groente- en fruitafval. ‘Dat wordt in twee motoren verbrand, en dan kunnen we er elektriciteit mee opwekken. Dat is goed voor 16 miljoen kilowattuur, zo’n vierduizend huishoudens, en ook ons eigen energieverbruik wordt ermee gedekt’, zegt Van Schaik van VAR. In 2011 komen er nog eens vier vergisters bij.

Vergistingsinstallatie
De composteerders zouden willen dat minister Cramer van Milieu hun activiteiten wat meer promoot. ‘Wij maken in Nederland eigenlijk een biologische kringloop door gft weer als compost terug te brengen in de bodem. Dit past in het principe van wieg tot wieg – de door Michael Braungart en William McDonough ontwikkelde principes waarbij afval weer voedsel wordt in de kringloop. Cramer omarmt dit principe, nu haar warme instemming nog’ , zegt Brethouwer.

Meer over