Nieuwe Beatles beantwoorden oude vragen

Zelf waren ze niet gekomen naar de persconferentie in het chique Savoy-hotel in Londen, waar het eerste deel van de cd-trilogie The Beatles anthology ten doop werd gehouden....

Van onze verslaggever

Gert van Veen

LONDEN

Nu was het aan producer George Martin om de vraag te beantwoorden, wat John Lennon van deze onderneming zou hebben gevonden. Met Lennon wist je het maar nooit, vond hij: 'John veranderde vaker van mening dan van sokken. Was hij in een goede stemming, dan had hij het misschien geweldig gevonden. Maar voor hetzelfde geld zou hij het de grond in hebben geboord.'

Martin, vaste producer van The Beatles in de jaren zestig en nu producer van het Anthology-project, was voor de opnamen van de nieuwe single gepasseerd. De groep had gekozen voor Jeff Lynne. Martin was sportief genoeg om Lynne's produktie te prijzen, ('Very good'), al vond hij het jammer dat hem hiermee de kans was ontnomen aan zijn 29 Beatles-nummer-1-hits een dertigste te kunnen toevoegen: 'Want het wordt een wereldhit.'

Produceren van Free as a bird was niet makkelijk geweest, bekende Jeff Lynne, voor wie deze opdracht de vervulling van 'een lang gekoesterde droom' was geweest. Vooral omdat de kwaliteit van Lennons orginele opname, waar hij met de drie overgebleven Beatles een arrangement omheen had gebouwd, niet best was geweest.

Ook in de uiteindelijke versie is dat hoorbaar. Hoewel Lennons stem is opgepoetst met de modernste technieken, klinken zijn woorden nog steeds schel en blikkerig. Geen wonder. Hij maakte de opname op zijn muzikaal schetsblok: een cassetterecorder die op de piano lag waarachter hij het nummer zong en speelde. Het arrangement, met de verzachtende harmonie-stemmen van McCartney en Harrison, lijkt grotendeels te zijn opgezet om Free as a bird toch nog het aanhoren waard te maken. Dat is heel aardig gelukt. Het klinkt als een herontdekt Beatles-nummer uit de post-Sgt Pepper-periode, ongeveer Magical mystery tour.

Wat er na deze introductie volgt op de twee cd's, is een vreemd allegaartje van verloren gewaande, krakerige opnamen, vergeten demo's, live-concerten, radio- en tv-optredens, en afgekeurde studio-versies. Je zou het, zoals persagent Derek Taylor dat tijdens de persconferentie deed, een historisch document kunnen noemen. Maar het is geen plaat om voor je plezier op te zetten.

Wat deze Anthology toch aardig maakt, is dat de songs definitief antwoord geven op een aantal nooit beantwoorde vragen. Zoals: was Pete Best, de drummer die kort voordat de groep doorbrak, werd vervangen door Ringo Starr, werkelijk niet goed genoeg? Of: was de A & R-manager van platenmaatschappij Decca, die The Beatles afwees voordat ze bij EMI terechtkwamen, inderdaad de onbenul geweest, waar hij altijd voor is gehouden? En: waren The Beatles op het podium echt zo'n middelmatige groep, zoals vaak is beweerd?

Opnamen van de Royal variety show uit november 1963 - met Lennons befaamde aankondiging waarin hij het koninklijk publiek voorstelt 'met de juwelen te schudden' laten er geen twijfel over bestaan: The Beatles waren een uitmuntende live-band: strak, direct en lekker hecht. Hier is ook te horen dat Ringo Starr een grote verbetering was ten opzichte van Pete Best, die dan wel netjes mééspeelde met de groep, maar steeds achter de gitaren en bas bleef aanzeulen: een drummer zonder power, dus dodelijk voor een groep als The Beatles.

Pete Best is onder meer te horen in de roemruchte opnamen die The Beatles bij Decca maakten. Wat we hier te horen krijgen, pleit de meestgehoonde talentscout aller tijden - de man die The Beatles afwees - min of meer vrij. Bij de Decca-songs klinkt de groep nog als het zoveelste prille rock 'n roll-bandje. Op zijn beste momenten was het in ieder geval nog wel charmant en enthousiast. Maar dat dit dezelfde Beatles zijn die korte tijd daarna de wereld zouden veroveren, is er alleen met een flinke dosis fantasie aan af te horen.

Meer over