Nieuw type kemphaan is travestiet en homo

De Friese aardappelteler en vogelkenner Joop Jukema heeft een nieuw type mannetjeskemphaan ontdekt. Deze is 'visueel niet van een vrouwtje te onderscheiden' en vertoont homoseksueel gedrag....

De ontdekking veroorzaakte een schok onder biologen, zegt Jukema. 'Eenaantal mensen is gepromoveerd op onderzoek naar het gedrag van de kemphaanen zij hebben dit nooit ontdekt.'

De vogelkenner uit Oosterbierum heeft zijn ontdekking 'faar' genoemd.Dat is Fries voor aartsvader. Slechts 1procent van de populatie is faar.

Vijftig jaar geleden werd ontdekt dat er twee typen kemphaanmannetjesbestaan: de honkman, die een klein territorium verdedigt tegen anderehonkmannen, en de 'satelliet'. Die laatste scharrelt rond en wordt door dehonkmannen getolereerd. Deze ontdekking was spectaculair, maar de vondstvan een derde type, weer een halve eeuw later, is helemaal bijzonder.

Volgens Jukema is de faar nu pas ontdekt omdat de vogel door de grotegelijkenis als vrouwtje werd gezien. Vrouwtjes zijn bruin en mannetjeshebben opvallend gekleurde kraagveren om vrouwtjes te imponeren. Daarnaastis het mannetje een stuk groter dan een vrouwtje. Jukema begon te twijfelenaan deze vanzelfsprekendheid omdat hij af en toe een afwijkend dier zag:een kemphaan zonder opvallende staartveren maar wel met de maat van eenmannetje. 'Qua kleur was het een vrouwtje, maar de vleugels waren langerdan 170 millimeter en dat is zeer ongebruikelijk voor een vrouwtje. Ikdacht eerst dat het om buitengewoon grote vrouwtjes ging', zegt Jukema.

Na inwendig onderzoek bleek het toch een mannetje, met extra grotetestes. De onderzoekers werden nieuwsgierig naar de functie van de faar bijde voortplanting. 'Bij gedragsonderzoek ontdekten we dat faarmannetjes metandere mannetjes copuleren', zegt Jukema. Homoseksueel gedrag dus.

De onderzoekers denken dat faren hun zaad bij honkmannen ensatellieten 'achterlaten', die het overbrengen op een vrouwtje. Dankzijde grote testikels kunnen de faren met een overvloedige zaadproductiesperma van andere mannen verdrijven.

Normaal gesproken heeft een faar weinig kans op een vrouwtje, omdat die'zwaar bewaakt' wordt door andere mannetjes. 'De faren hoeven de competitieniet aan, maar hebben toch een manier gevonden om zich voort te planten',veronderstelt Jukema.

Koen Hilferink

Meer over