nieuws

Nieuw type fraude met vaccinatiebewijs: registratie halen en weglopen zonder prik

De GGD’s zijn er alert op: mensen die een vaccinatiebewijs tegen het coronavirus proberen te bemachtigen zónder dat ze een vaccin toegediend krijgen. Meerdere GGD’s hebben extra toezicht ingesteld op de vaccinatielocaties om te voorkomen dat wachtenden voor de prik ongemerkt de rijen kunnen verlaten.

Vaccinatielocatie in de Utrechtse Jaarbeurs. Beeld Raymond Rutting
Vaccinatielocatie in de Utrechtse Jaarbeurs.Beeld Raymond Rutting

Het is een nieuw type fraude met het vaccinatiebewijs: zodra ze aan een balie op een vaccinatielocatie hun vaccinatiekaart hebben gekregen, proberen sommige mensen uit de wachtrij te piepen voordat de prik daadwerkelijk is gezet. Dan moet zo iemand opeens naar het toilet of zet hij het op een lopen, met de vaccinatieregistratie op zak.

Zo’n tien keer, op vaccinatielocaties in onder meer Bunschoten-Spakenburg en de regio’s Utrecht en Den Haag, hebben de GGD’s mensen gesnapt die op deze manier als gevaccineerd geregistreerd wilden staan zonder hun prik te ondergaan. Zij moesten hun registratiekaart inleveren. Vervolgens is in het systeem een aantekening gemaakt dat zij vaccinatie hebben geweigerd.

‘Dan kun je er van uit gaan dat het de fraudeurs vast ook wel een keer is gelukt om op deze manier door de mazen te kruipen’, zegt een woordvoerder van GGD koepel GGD GHOR. ‘Om dit te voorkomen hebben de GGD’s het proces van registreren en vaccineren nu strakker gemaakt.’

Eerder ging het bij vaccinatiefraude vooral om mensen die toch een prik wisten te bemachtigen terwijl ze nog niet aan de beurt waren. Nu is het net andersom. Een vaccinatiebewijs is inmiddels zeer gewild, omdat je er bijvoorbeeld mee kunt reizen, zonder je vooraf te hoeven testen.

Biblebelt

‘Wij hoorden, onder meer vanuit de Biblebelt, dat mensen die principieel tegen vaccinatie zijn, op deze manier een vaccinatiebewijs probeerden te bemachtigen’, zegt een woordvoerder van de GGD regio Utrecht. ‘Daarop hebben we ons hele proces doorgelicht, of het wel waterdicht is. En hebben we extra toezicht ingesteld, om te voorkomen dat mensen de rij ongemerkt kunnen verlaten.’

De woordvoerder begrijpt dat veel mensen graag zo’n vaccinatiebewijs willen. ‘Maar denken degenen die zich daarvoor niet willen laten prikken ook na wat dit kan betekenen voor hun medemens’, vraagt zij zich af. ‘Je hebt dan wel het benodigde papiertje en de QR-code, maar je brengt mogelijk jezelf en anderen in gevaar.’

Op veel andere vaccinatielocaties ontvangen gevaccineerden nu pas het prikbewijs nadat ze de prik gezet hebben gekregen. Of de rijen worden zo opgesteld en afgeschermd, dat het onmogelijk is er ongezien uit te stappen, aldus de woordvoerder van GGD GHOR.

‘Vaccineren blijft uiteraard vrijwillig, we dwingen niemand om de prik daadwerkelijk te laten zetten. Maak een weloverwogen keuze. En wees van harte welkom op onze vaccinatielocaties als je daadwerkelijk een vaccinatie wilt ontvangen.’

Extra belangstelling

Bij de GGD Hollands Midden kregen bezoekers van de vaccinatielocatie hun vaccinatieregistratie pas na hun prik – dat gold al voor de extra alertheid op mogelijke fraudeurs. Bij ons is deze manier van fraude niet mogelijk geweest, vertelt een woordvoerder. Haar valt het juist op hoeveel bewoners van hun regio alsnog hun prikken willen halen.

Onbekend is of dit komt door de wens een vaccinatiebewijs te bemachtigen, angst vanwege de opmars van de deltavariant of om andere redenen. Deze week ontstond er bijvoorbeeld een meterslange rij voor de prikbus in Katwijk waar mensen zonder vaccinatieafspraak terecht konden. ‘Er zijn 225 prikken met het Janssen-vaccin gezet, veel meer dan wij hadden verwacht.’

Ook op een vaccinatielocatie in Leiden bleek deze week de opkomst voor het prikken zonder afspraak veel groter dan verwacht. Niet alleen de beoogde doelgroep van studenten kwam er op af. Het sluit aan bij de nieuwe fase in de vaccinatiestrategie. Nu alle leeftijdsgroepen zijn uitgenodigd, richten veel GGD’s zich op specifieke groepen waarbij de vaccinatiegraad nog laag is, bijvoorbeeld in achterstandswijken of in de Biblebelt.

Vaccineren zonder afspraak

Op veel plekken is vaccineren zonder afspraak nu mogelijk: onder meer in Rotterdam, Zwolle, Dalfsen, Nijmegen. Ook in de provincies Utrecht en Friesland kunnen inwoners op verschillende locaties een vaccinatie bemachtigen zonder afspraak. Belangstellenden registreren zich ter plekke. Risico is dat ze bij grote drukte lang moeten wachten, of de prik helemaal niet kunnen krijgen.

Per 15 augustus sluit GGD Hollands Midden de vaccinatielocaties in Noordwijkerhout, Leiderdorp, Nieuwerkerk aan den IJssel en Bergambacht, voor een fijnmazigere aanpak. De mobiele prikteams gaan tot november (en indien nodig langer) in de verschillende gemeenten ‘de wijk in’.

Ook is deze GGD druk met een op studenten gerichte campagne, nu de introductieweken eraan komen. Studenten van het mbo, de hbo en de universiteit kunnen zonder afspraak een eerste Pfizer-prik halen in Leiden, Alphen a/d Rijn en Gouda. ‘Juist onder deze groep zijn veel besmettingen, daarom is het belangrijk om studenten zo goed mogelijk te beschermen voor de start van het studiejaar.’

Meer over