'Nieuw stelsel helpt fiscaal trapezewerk om zeep'

Vermeend denkt dat het nieuwe stelsel fiscaal gegoochel onmogelijk maakt. Adviseurs zien echter wel mogelijkheden. De verzekeraars: de aanpak van lijfrentes is onrechtvaardig....

Ruim drie jaar hebben VVD-minister Zalm en PvdA-staatssecretaris Vermeend gewerkt aan het belastingplan 2001, het vlaggenschip van Paars II. Meer werk, milieuvriendelijker belasting heffen en lagere tarieven waren de kernbegrippen waarmee Vermeend aan de slag ging.

Keihard is er gewerkt. De staatssecretaris zelf zag elke woensdag toe op de voortgang van deze mega-operatie. Onder het genot van een broodjeslunch brachten twintig topambtenaren verslag uit van hun vorderingen. Toen in mei van dit jaar het kabinet struikelde, was het eerste wat Vermeend riep tot zijn staf: 'Het werk aan het belastingplan gaat gewoon door.'

Zelfs de Raad van State werkte zich snel door de berg papier heen. Het wachten is nu op het oordeel van de Tweede Kamer.

- Kan Nederland na dit plan met een gerust hart de volgende eeuw in?

'Dit is niet hét stelsel voor de hele volgende eeuw. We zullen voortdurend moeten aanpassen. Maar het komt wel tegemoet aan de nieuwe ontwikkelingen, zoals de globalisering, de opmars van Internet en de vergrijzing. Door de verlaging van de arbeidskosten komen we internationaal aardig mee.'

- Is het wel eerlijk? Wordt met één vast tarief voor alle vermogens het draagkrachtprincipe niet ondergraven?

'Je moet vergelijken met het bestaande stelsel, dat te veel mogelijkheden biedt om de belasting te ontgaan met slimme constructies en creatieve financiële producten. Vooral mensen met hoge inkomens maken gebruik van aftrekposten, en dat ondergraaft juist de draagkracht. Het nieuwe stelsel helpt het fiscale trapezewerk om zeep. Veel mensen die nu niet betalen, gaan dat straks wel doen.'

- U verlaagt het hoogste tarief van 60 naar 52 procent. Komt daar geen heisa van?

'In de praktijk betalen maar heel weinig mensen nog het toptarief.'

- Alleen ambtenaren en onnozele halzen?

'Zo wil ik het niet noemen, maar het is een feit dat het aantal miljonairs in Nederland snel toeneemt, terwijl het aantal mensen dat nog het toptarief betaalt, daalt. Nu nog zo'n 250 duizend.'

- Toch is er veel kritiek van links op deze verlaging en op de Vermogensrendementsheffing, ook in uw eigen partij. Waarom geen vermogenswinst- of -aanwasbelasting. Nederland is nu een buitenbeentje.

'We hebben in het buitenland gekeken en de voors en tegens op een rijtje gezet. Het lijkt eerlijker, maar het is geen houdbare heffing, omdat de ervaring over de grenzen leert dat de opbrengst laag is. Winsten worden uitgesteld of verdwijnen achter de horizon. Onze rendementsheffing is beter bestand tegen belastingontwijkende constructies.'

- Bent U niet bang dat door toedoen van de Tweede Kamer, net als bij de operatie-Oort in 1990, de kabinetsplannen sterk zullen verwateren?

'Er zijn belangrijke verschillen met de operatie-Oort. Er ligt nu een gedetailleerd regeerakkoord met de handtekening van de regeringsfracties. Daarvóór al waren in een verkenning de hoofdlijnen vastgelegd. Ik ga ervan uit dat de coalitiepartijen zich hieraan gebonden voelen.'

- De Kamer had van tevoren al gevraagd om extra's voor bepaalde groepen.

'Er is aan deze wensen tegemoetgekomen. Naar aanleiding van de motie-Melkert is voorkomen dat de middeninkomens achterbleven. De inkomensverbetering loopt nu heel mooi van laag naar hoog: van 6,3 voor werknemers met een minimuminkomen naar 2,7 procent voor rijken. Voor werknemers met kleine baantjes is ook wat extra's gedaan.'

- Blijft de aftrek van de hypotheekrente? In uw eigen partij woedt een discussie, omdat de aftrek van de hypotheekrente de hogere inkomens bevoordeelt.

'In het regeerakkoord wordt de hypotheekrenteaftrek op de hoofdwoning gehandhaafd. Daar staat de handtekening van mijn partij onder. Voor tweede huizen, luxe goederen of beleggingen geldt de aftrek niet meer. Oneigenlijk gebruik van bijleen- en spaarhypotheek wordt tegengegaan. Het kabinet zou later misschien eens een studie naar de hypotheekrenteaftrek moeten verrichten.' - Sommige fiscaaljuristen denken dat de hypotheekrenteaftrek nog steeds kan worden gebruikt om met goedkoop geleend geld de beurs op te gaan.

'Nee. Mensen moeten zich realiseren dat je op de beurs niet alleen wint. Er zijn altijd verliezers.'

- Bent u niet bang dat slimme belastingjuristen opnieuw gaten zullen schieten in dit plan?

'We hebben speciale sessies gehad op het ministerie om de zwakke punten bloot te leggen. Er zijn antimisbruikbepalingen opgenomen in de wet. Wij zijn op de hoogte van alle trucs.

'Binnen de belastingdienst bestaan kennisgroepen en anticonstructieteams. Wij weten meer dan alle belastingjuristen bij elkaar.

'We houden methoden om het inkomen weg te sluizen nauwkeurig in de gaten. Indien nodig komen we meteen in actie.'

- Is de belastingmoraal niet aan het uithollen? Belastingontduiking is een nationale sport.

'Nog steeds betaalt het overgrote deel van de Nederlanders keurig zijn belasting.

'Je moet niet alle sterke verhalen geloven die op verjaardagspartijtjes worden verteld.'

Meer over