Nieuwsdatastrategie

Nieuw Europees plan: burgers moeten vaker − vrijwillig en veilig − hun data delen

Europeanen moeten straks vrijwillig hun data online doneren om bijvoorbeeld de gezondheidszorg te verbeteren. Nieuwe regels moeten bewerkstelligen dat dit veilig kan gebeuren.

Het Berlaymontgebouw in Brussel, het hoofdkantoor van de Europese Commissie.  Beeld ANP
Het Berlaymontgebouw in Brussel, het hoofdkantoor van de Europese Commissie.Beeld ANP

Het is de beleidsmakers in Brussel al tijden een doorn in het oog: techbedrijven uit China en de Verenigde Staten gaan er met onze data vandoor. Ze verzamelen op grote schaal gegevens via onze mobiele telefoons en slimme apparaten in huis en kunnen zo steeds betere diensten leveren. Data zijn immers de grondstof voor kunstmatige intelligentie. En de hoeveelheid data die tussen burgers, overheden en het bedrijfsleven heen en weer wordt gepompt, blijft in rap tempo groeien. Een vervijfvoudiging tussen 2018 en 2025, volgens de Europese Commissie.

Een nieuwe Europese datastrategie moet bewerkstelligen dat Europa zélf gaat profiteren van alle digitale gegevens die rondgaan. Woensdag presenteerde de Europese Commissie een eerste serie maatregelen die deze strategie moeten vormgeven. Daarmee moet het allereerst eenvoudiger worden om gegevens binnen de EU-landen te delen. Nu nog blijven ze noodgedwongen - vanwege privacyregels - binnen de landsgrenzen.

Vrijwillig

Verder hoopt eurocommissaris Margrethe Vestager (Concurrentie en digitale zaken) dat burgers en bedrijven meer dan nu het geval is hun persoonlijke data willen delen. Zij benadrukt dat dit delen altijd vrijwillig is: ‘U hoeft niet alle gegevens te delen. Maar als u dat wel doet en gegevens zijn gevoelig, dan moet dat op een betrouwbare en veilige manier gebeuren.’ Alles draait om vertrouwen, beseft Vestager. Zowel de burger als het bedrijfsleven krijgen straks de online instrumenten om hun controle over de gegevens te behouden, belooft ze.

Als voorbeeld noemt Vestager gps-data ten behoeve van het monitoren van drukte in het verkeer. Of, nog persoonlijker: de gezondheidsgegevens van een zieke patiënt. Die kan ervoor kiezen om data te delen met gezondheidsorganisaties in andere Europese landen. Andere domeinen die moeten profiteren van de datastrategie zijn onder meer energie, milieu en landbouw.

Europa op 1

Uiteindelijk moet zowel de burger als het Europese bedrijfsleven van dit alles profiteren. Eurocommissaris Thierry Breton (interne markt) heeft hoge verwachtingen: ‘Onze nieuwe regels zullen Europa helpen het belangrijkste data-continent te worden.’

Zo ver is het overigens nog lang niet. Deze week nog zette McKinsey de prestaties van Europese landen op het gebied van kunstmatige intelligentie af tegen andere landen, zoals de VS, Singapore en Japan. De beschikbaarheid van een goede data-infrastructuur is een van de zaken waar McKinsey naar keek. Weinig Europese landen kunnen tippen aan de VS, concludeert het bedrijf, waarbij Nederland het overigens nog relatief goed doet.

De Europese Commissie probeert zich te onderscheiden op het gebied van transparantie en veiligheid. Ze spreekt van een ‘alternatief model’ voor de datavergaringspraktijken van de grote techbedrijven zoals Google, Facebook en Amazon. Deze worden steeds machtiger als gevolg van hun bedrijfsmodellen die geënt zijn op ‘controle over grote hoeveelheden gegevens’, aldus de Europese Commissie.

Kritiek

Er klinkt ook kritiek op de plannen. Zo vreest de nonprofit-organisatie Center for Data Innovation dat er steeds meer muren zullen worden opgetrokken. ‘Dit maakt de EU niet competitiever, het zal andere landen alleen maar aanmoedigen om vergelijkbare maatregelen te nemen’, zo stelt Eline Chivot van de organisatie tegenover persbureau Bloomberg.

GroenLinks-Europarlementariër Kim van Sparrentak zegt blij te zijn met de plannen rondom industriële data: ‘Die bieden grote kansen voor verduurzaming, innovatie en het oplossen van maatschappelijke problemen.’ Wel heeft ze problemen met de oproep om persoonlijke gegevens te doneren voor het grote goed. ’Persoonlijke data horen niet op een Europese datamarkt.’

Hoe de concrete gereedschapskist eruit komt te zien waarmee de burger en bedrijven controle houden over hun data, is nog niet duidelijk. Uitgewerkte voorstellen zullen volgend jaar komen, belooft de commissie.

LEES OOK:

Europa wil een grotere rol op het digitale toneel. Gaan deze maatregelen daarbij helpen?

De aanval op grote techbedrijven lijkt ingezet, maar of hun macht zal afnemen blijft onzeker

Meer over