Nieuws

Nieuw beleid gaat in: zelftest doen kan óók bij klachten

Het is een flinke ommezwaai: wie klachten heeft als hoesten of keelpijn mag er vanaf vrijdag voor kiezen eerst thuis een zelftest te doen. Tot nog toe was het devies van de overheid bij klachten: maak een testafspraak bij de GGD. ls de zelftest positief, dan is ter bevestiging alsnog een PCR-test nodig bij de GGD. Is de zelftest negatief en houden de klachten niet aan, dan mag iemand weer naar buiten.

Charlotte Huisman en Jurre van den Berg
Een basisschoolleerling doet thuis een preventieve zelftest.  Vanaf vrijdag mag de zelftest gebruikt worden bij klachten als hoesten of keelpijn. Beeld ANP
Een basisschoolleerling doet thuis een preventieve zelftest. Vanaf vrijdag mag de zelftest gebruikt worden bij klachten als hoesten of keelpijn.Beeld ANP

Tot nog toe was het advies om zelftests alleen te gebruiken voor de zekerheid – als je géén klachten had die op een coronabesmetting zouden kunnen wijzen. Nu gaan zelftests een grotere rol spelen in het coronatestbeleid. Toch komen deze tests niet voor iedereen gratis beschikbaar, zoals het Outbreak Management Team (OMT) en enkele partijen in de Tweede Kamer graag zouden zien. ‘Voor de minima zijn er wel gratis zelftests, via de voedselbanken en het Armoedefonds’, zegt de woordvoerder van minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid).

Deze weken is een testafspraak maken bij GGD-vestigingen lastiger geworden. Met zo’n honderdduizend tests per dag zitten die aan de grenzen van hun capaciteit. Bovendien wijst onderzoek van de gedragsunit van het RIVM uit dat nog maar eenderde van degenen met klachten zich bij de GGD laat testen. Nog eens eenderde doet een zelftest en eenderde test helemaal niet.

Dit terwijl het advies van het OMT, dat vorige week een bredere inzet van zelftests aanraadde, benadrukte dat ‘het testen en traceren essentieel is om covid-19 onder controle te krijgen’. Waaraan het toevoegde: ‘Met duidelijke publiekscommunicatie.’

‘De aanleiding van dit nieuwe beleid is niet de drukte bij de GGD’, beklemtoont de woordvoerder van minister De Jonge. ‘Je moet nu inderdaad soms langer wachten of verder reizen voor een GGD-test. De hoofdreden is dat nieuw wetenschappelijk onderzoek laat zien dat je sneltests ook goed kunt inzetten bij mensen met klachten.’

Drempel verlagen

Zelftests zijn minder gevoelig dan de PCR-tests van de GGD en kunnen ten onrechte een negatief testresultaat tonen bij mensen die toch het virus met zich meedragen. Maar uit nieuw onderzoek blijken de zelftests toch adequater dan gedacht, stelde het OMT vorige week. Ze geven redelijk betrouwbare resultaten als mensen een sneltest afnemen kort nadat ze klachten hebben gekregen, en dan nog zo’n test doen de dag erna.

De minister nam het OMT-advies over, dat nadrukkelijk alleen geldt voor niet-kwetsbare personen die minder kans lopen om ernstig ziek te worden van een coronabesmetting. En niet voor personen die in aanraking komen met kwetsbare personen. De Jonge hoopt dat dit voor mensen de drempel verlaagt om zich te laten testen.

Er zitten ook haken en ogen aan. Het OMT heeft geen zicht op de kwaliteit van de verschillende sneltests die in Nederland in omloop zijn. Ook zijn ze, vanwege de stijgende vraag, vaak uitverkocht. En voor wie een smalle beurs heeft, kunnen de kosten voor sneltests te hoog worden.

Ook is er een kans dat na een positieve sneltest de moeite niet wordt genomen om een afspraak te maken bij de GGD ter bevestiging. Als te veel mensen zo’n bezoek aan de GGD zouden nalaten, zou het zicht op het virus verder vertroebeld kunnen worden.

Dat gevaar bestaat nu ook al. Veel gegadigden haken gefrustreerd af omdat ze er niet doorheen komen als ze bellen voor een testafspraak. Bij veel GGD’s is het niet meer mogelijk een test te laten afnemen zonder afspraak, omdat op die locaties lange rijen konden ontstaan.

Sinds mei zijn zelftests gratis te bestellen voor alle docenten en leerlingen vanaf het voortgezet onderwijs. Vanaf maandag worden er 2,4 miljoen zelftests verspreid over de 6.700 basisscholen in Nederland, in te zetten bij leerlingen vanaf groep zes.