Niets is meer heilig bij 'good old' Marks & Sparks

Wat is er aan de hand met Marks & Spencer, good old Marks & Sparks, het kledingmagazijn van de Britse natie?...

Michael Marks en Thomas Spencer lagen de afgelopen maanden vermoedelijk te tollen in hun graf. Niets is meer heilig in hun uit 1894 daterende koninkrijk. Eerder dit jaar werd al naar buiten gebracht dat M & S, naast de kleren met het legendarische huismerk St. Michael, ook designerkleding gaat verkopen. Misschien wel het meest schokkend was de komst van de Salon Rose lingerielijn, naast het oerdegelijke M & S-ondergoed waarin alle Britse vrouwen zich sinds mensenheugenis hullen en dat wordt beschouwd als de nationale 'integratie-meter' par excellence: Geen knickers van M & S? Not British.

M & S verkoopt ook voedingsmiddelen en spullen voor het interieur, maar het is toch vooral de winkel die Groot-Brittannië kleedt. Het aandeel daalt, maar de 295 vestigingen hebben gezamenlijk nog altijd 14 procent van de kledingmarkt in handen. Vooral voor de basics gaat de Engelsman blind naar Marks and Sparks: ondergoed, overhemden, T-shirts, sweaters en sokken.

Maar de laatste twee jaar kwam de klad erin. Over 1997 maakte M & S nog een winst voor belasting van bijna vier miljard gulden, dit jaar zal die vermoedelijk zijn gezakt tot 1,8 miljard. Salsbury maakte dinsdag een winstval bekend van 44 procent over de zes maanden tot eind september. Het aandeel M & S halveerde de afgelopen 24 maanden in waarde.

Wat ging er mis met het bolwerk dat zo lang onaantastbaar was? Een bezoek aan de kledingafdeling van een willekeurige M & S-vestiging gaf tot voor kort een indicatie. In de uit bruin hout opgetrokken ruimte waande de aan Nederlandse kledingzaken gewende consument zich in het voormalig Oostblok, compleet met rekken vol saaie, grijze kleding en treurig voor zich uitkijkende winkeldames. Het kon niet anders of zelfs de Engelse consument moest genoeg krijgen van dat aanbod en die sfeer.

Concurrenten als Gap, Next en River Island hadden met hun lichte en kleurige interieurs en kleding weinig moeite vooral de jongere klanten bij M & S weg te lokken. Bovendien deden zij aan reclame - een absurde moderniteit waartoe M & S pas deze zomer overging.

Naast de oud-Russische uitstraling van de winkels was de bedrijfsorganisatie van M & S volgens insiders ook bureaucratisch en star. De top bestond tot vorig jaar uit een opperste Sovjet van vijftien directeuren. Daarvan zijn er door Salsbury inmiddels zeven ontslagen. Onder de autocraat Richard Greenbury wilde M & S Europa veroveren. Maar omdat de Europese vestigingen alleen maar verlies opleveren, besloot Salsbury deze zomer zes van de 42 vestigingen te sluiten. De twee Nederlandse M & S'en in Den Haag en Amsterdam blijven nog open.

Daterend uit de jaren dertig was Marks and Spencers' uitgangspunt dat alle leveranciers Brits moesten zijn. In 1980 gold dat nog voor 90 procent van de kleding. Onder Salsbury is gebroken met het Buy British-credo. Vorig jaar was nog 60 procent Brits en nadat Salsbury vorige maand de grote leverancier Baird Clothing aan de dijk zette - ten koste van achtduizend banen - komt binnenkort de helft van de kleding uit het buitenland. Salsbury wil volgend jaar naar 30/70 en zei zo 1,4 miljard gulden te zullen besparen. Met dat geld wil hij de verdere modernisering financieren. Maar analisten in de City vragen zich af of Salsbury's campagne op tijd komt voor de ingeslapen reus.

De textielvakbonden schreeuwen ondertussen moord en brand over het door hen in Marks and Sharks omgedoopte concern. 'Ze verraden de jarenlange loyaliteit van de Britse textielarbeider', zei de vakbond GMB dinsdag. 'Honderdduizend banen zijn in gevaar.' Maar Salsbury sloeg terug met de opmerking dat doorgaan op de oude weg 'verraad betekent aan onze werknemers en onze aandeelhouders'. En mogelijk aan alle Engelsen die zich een land zonder de groene letters M & S niet kunnen voorstellen.

Meer over