Niet vol van ideeën, maar onverschrokken

Afsplitsingen van politieke partijen zijn meestal geen lang leven beschoren...

Van onze verslaggevers Marc Peeperkorn en Sheila Sitalsing

den haag Rita Verdonk gaat solo. De komende maanden beraadt het voormalige VVD-Kamerlid zich over het oprichten van een nieuwe partij. Gaat het haar lukken?

De geschiedenis leert dat afsplitsingen veelal deerniswekkende eendagsvliegen zijn. Wie herinnert zich Marjet Ockels, die in 1993 haar PvdA de rug toekeerde om als eenmansfractie in de Kamer verder te gaan? Ooit nog wat gehoord van Ali Lazrak, die uit de SP werd gezet? En wie kent nog de querulanten in de ouderenpartij AOV en de LPF, partijen die zich zodanig opdeelden dat wiskundigen er met verbazing naar keken.

Het enige succes is Geert Wilders. Najaar 2004 stapte hij uit de VVD, drie jaar later is zijn PVV de vijfde partij van Nederland – die intern soepel opereert.

Wie een partij opricht, moet over drie eigenschappen beschikken: hij heeft een aansprekende politieke visie, is een goede manager en beschikt over de X-factor – die moeilijk grijpbare aantrekkingskracht op het publiek.

Een doortimmerde visie heeft Verdonk nog niet. Er zijn issues, zoals integratie, waarop ze zich roert. Tijdens haar strijd om het VVD-leiderschap hamerde ze ook op minder regels en het einde van de gedoogcultuur. Tot een uitwerking kwam het niet. Files bestrijden wordt haar nieuwste thema.

Ambtenaren die haar als minister van Integratie meemaakten, noemen Verdonk geen ideeënrijke vrouw. Ze liet zich voeden door medewerkers, waarna ze energiek het geopperde uitvoerde.

Want managen kan Verdonk wel. Als gevangenisdirecteur en als minister toonde ze daadkracht. Tegen de zin van haar ambtenaren zette Verdonk de Dienst Terugkeer (voor afgewezen asielzoekers) op. Ze boog niet toen haar beleid steeds meer protesten opriep.

‘Ze is koel, besluitvaardig en heeft enorme leidinggevende capaciteiten’, zegt Anthon van der Horst, bedrijfspsycholoog bij GITP, die Verdonk op verzoek langs een meetlat van leiderschap legt. Koppig, zeggen oud-medewerkers, met een geweldige Ausdauer.

Een echte crisismanager, vindt Van der Horst. Geen people’s manager. ‘Ze doet aan Poetin denken. Echt charisma heeft ze niet, met die half geloken ogen.’

Ook feesten kan Verdonk goed organiseren. In 2005 verzorgde ze een muzikaal omlijst kerstdiner voor haar collega-ministers. Verdonk regelde jeugdfoto’s van alle betrokkenen, liet cabaretteksten maken en bracht die, begeleid door minister De Geus (CDA) op de piano, ten gehore.

Wel is ze de koningin van het bal. ‘Ik zou haar nooit aannemen als werknemer. Ze is een baas, haar eigen ondernemer’, zegt Van der Horst. Op eigen houtje bezorgde ze de VVD vorig jaar negen zetels. In de peilingen krijgt ze nu 27 zetels. De X-factor heeft ze dus. Zelf spreekt ze over het Rita-effect.

Of ze nu voor een bende opstandige gevangenen staat, een groep boze politici of een horde journalisten, ze stapt er onverschrokken op af. Bang is ze niet en dat maakt haar voor velen onweerstaanbaar.

Meer over