Niet uit te leggen kostenverschil

Banken en verzekeraars helpen graag een handje bij het sparen of beleggen voor het pensioen, maar zijn peperduur. 'Eerlijk gezegd kan ik nauwelijks uitleggen waarom', zegt een aanbieder....

De markt voor pensioenproducten drijft op fiscale voordelen. Wie een aantoonbaar pensioengat heeft mag dat van de fiscus belastingvriendelijk opvullen, maar moet dan wel met een verzekeraar in zee. En nu is er de levensloopregeling. Wie wil, mag vanaf 2006 fiscaal voordelig tot in totaal 210 procent van zijn jaarsalaris apart zetten voor verlof of vroegpensioen. De grootste verandering is niet zozeer dat de levensloopregeling er komt, maar dat gegadigden zelf mogen kiezen met wie ze in zee gaan voor hun verlofspaarplannen en prepensioenbeleggingen. Door gedwongen winkelnering blijken banken en verzekeraars namelijk duur, vaak zo duur dat ieder fiscaal voordeel als sneeuw voor de zon verdwijnt.

Wie zijn geld ongezien in een kant-en-klaar pensioenproduct steekt, betaalt al snel tot twintig keer zo veel kosten als wanneer hij het zelf zou doen. Sla de Financi Bijsluiter van bijvoorbeeld het 'Flexibel Pensioen Plan Privvan ABN Amro er maar op na. Het spreekt van 'een lijfrenteverzekering waarmee u een flink kapitaal opbouwt'. Ogenschijnlijk saai leesvoer, maar de lezer ziet dat ABN Amro in het gegeven rekenvoorbeeld niets anders doet dan het overhevelen van de maandelijkse stortingen naar het eigen Global Fund, een wereldwijd beleggend aandelenfonds. Het kapitaal dat in twintig jaar wordt opbouwt, wordt aan het einde van de rit in een lijfrente omgezet, zodat de gepensioneerde maandelijks een aanvulling op zijn AOW en pensioen heeft.

Bij de specificatie van de kosten wordt het interessant. Van iedere honderd euro wordt door de verzekeraar (de pensioenproducten van ABN Amro zijn ondergebracht in een joint venture met Delta Lloyd) meteen acht euro ingehouden. Verder zijn er maandelijkse administratiekosten van 5,67 euro en ten slotte ook nog 0,025 procent beheerkosten. Kortom, nog voordat er een cent is belegd, bent u al ruim 13 procent kwijt. De beheerkosten romen jaarlijks nog eens 0,3 procent van het behaalde rendement af. Verder zijn er natuurlijk nog de managementkosten die het beleggingsfonds indirect doorberekent, maar die is de belegger, als hij zelf rechtstreeks belegt, ook kwijt. Ze kunnen hier dus verder buiten beschouwing worden gelaten.

Vergelijk dat eens met zelf iedere maand honderd euro storten in datzelfde Global Fund. Tegenwoordig een fluitje van een cent, gewoon iedere maand automatisch van de rekening laten afschrijven en twintig jaar niet meer naar kijken. Kosten: een half procent, ofwel vijftig eurocent per overboeking. Bij een inleg van honderd euro per maand is het pensioenplan dus ruim 26 keer zo duur als zelf beleggen. Maar dan heeft u ook wat. Zekerheid of een bepaalde gegarandeerde uitkering, bijvoorbeeld. Maar nee, het woord 'verzekering', is in het gegeven rekenvoorbeeld een loze kreet. De pensioenbelegger is nog nergens voor of van verzekerd. Niet voor vroegtijdig overlijden, niet voor arbeidsongeschiktheid, en niet van een of andere gegarandeerde minimale uitkering.

Het kwel, verzekeren, maar daarvoor moet extra worden gedokt. Wie volgens het in de financi bijsluiter gegeven rekenvoorbeeld instapt, is slechts verzekerd van genoemde kosten. De spaarder die om wat voor reden eerder uitstapt, heeft slechts recht op het kapitaal dat tot dat moment is opgebouwd. En zelfs dat niet, zo blijkt bij telefonische navraag. Wie er vroegtijdig de brui aan geeft of overlijdt, krijgt, in tegenstelling tot de doe-het-zelver, geen 100 maar 90 procent van het tot dan toe opgebouwde kapitaal uitgekeerd. Waarom?

'Een aspect van risicodekking', noemt een van ABN Amro's eigen financi planners het. Zou het pensioenplan wel de volle 100 procent uitkeren, dan zou het verzekeringselement ontbreken, en zouden deelnemers naar een eventueel fiscaal voordeel kunnen fluiten. Een nadeel in uw voordeel, zo doet de bank het voorkomen. Hogere dekking kan wel, graag zelfs, maar dan moet er eerst worden bijverzekerd.

Veel extra kosten voor niets, of zelfs een stuk minder, zo lijkt het. Maar waarom eigenlijk? Waarom krijgen mensen die iets voor hun oude dag apart willen zetten niet de ruimte om dat desgewenst in eigen beheer te doen, zonodig op een geblokkeerde rekening zodat de fiscus er zeker van kan zijn dat het geld niet stiekem voor iets anders wordt gebruikt? 'Omdat je sparen en pensioenen niet met elkaar mag vergelijken', zegt de woordvoerster van het verantwoordelijke Ministerie van Sociale Zaken. 'Pensioen heeft altijd te maken met sparen voor een verzekerde aanspraak.' Dat het verzekeringselement zich in een product als het Flexibel Pensioen Plan Privitsluitend vertaalt in een lagere uitkering, doet daar volgens haar niets aan af.

ABN Amro staat allesbehalve alleen. Klanten van ING worden dure polissen van Nationale-Nederlanden aangepraat en rekeninghouders van de Postbank krijgen een RVS-adviseur over de vloer. Het feit dat ABN Amro de Financi Bijsluiter integraal op internet publiceert en in het rekenvoorbeeld gebruikmaakt van een eigen beleggingsfonds, maakt de vergelijking makkelijker en de enorme kostenverschillen inzichtelijk.

'Eerlijk gezegd kan ik nauwelijks goed uitleggen waarom de kosten voor dergelijke pensioenproducten zo hoog moeten zijn', zegt John Bruijne, hoofd integraal financieel advies van ABN Amro. Volgens hem heeft alles te maken met de oude beloningsstructuren waarbij verzekeraars hun aan tussenpersonen betaalde provisies, op de een of andere manier bij hun klanten moeten zien terug te verdienen.

'Het leeft binnen de bank', zegt Bruijne. 'We streven ook wat betreft kosten naar een zo groot mogelijke transparantie en dan moet je constateren dat het zeker met de levensloopregeling, waarin ook pensioenfondsen een rol gaan spelen, scherper zal moeten. Vergeet vooral ook niet dat veel mensen er helemaal niet op zitten te wachten om hun eigen pensioenof verlofgelden te beheren. Je moet er natuurlijk maar net de discipline voor hebben.'

Meer over