Niet-rokers kosten staat uiteindelijk meer

Als de Nederlandse bevolking van de ene op de andere dag massaal zou stoppen met roken, zullen de kosten van de gezondheidszorg de eerste jaren daarna flink dalen....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

In welk tempo deze extra kosten de aanvankelijke baten zullen overtreffen, is sterk afhankelijk van een aantal in beginsel arbitraire aannamen. Dat vinden drie onderzoekers van het Instituut Maatschappelijke Gezondheidszorg van de Erasmus Universiteit Rotterdam.

In een artikel in het Amerikaanse medische tijdschrift The New England Journal of Medicine dat donderdag is gepubliceerd, proberen de onderzoekers J. Barendregt, L. Bonneux en prof. dr. P. van der Maas een schatting te maken van de kosten en baten van maatregelen om het roken terug te dringen.

Rokers maken bij leven hogere medische kosten, vanwege alle door roken veroorzaakte of ermee samenhangende ziekten. Die kunnen op bepaalde tijdstippen in het leven zelfs tot 40 procent hoger zijn dan de medische kosten van niet-rokers.

Maar rokers gaan gemiddeld genomen ook eerder dood, waarna ze geen kostenpost meer vormen en op macroschaal beschouwd zelfs voordeel opleveren - een argument dat verstokte rokers zélf ook nog wel eens willen aanvoeren.

Volgens de Rotterdamse onderzoekers bevat dit argument een kern van waarheid. In een bevolking waarin niemand meer rookt, zullen de kosten van de gezondheidszorg voor mannen uiteindelijk 7 procent, en voor vrouwen 4 procent, hoger uitvallen dan in een bevolking met rokers en niet-rokers.

Waar precies het punt ligt waar de macro-economische kosten van stoppen met roken de aanvankelijke baten gaan overtreffen, is volgens de onderzoekers afhankelijk van de gehanteerde rekenmethode.

Het omslagpunt is mede afhankelijk van de waardering die wordt toegekend aan uitgaven of baten in de toekomst. Honderd gulden uitgeven nú weegt zwaarder dan honderd gulden uitgeven over tien jaar. Economen vertalen deze 'tijdsvoorkeur' in een zogenoemd 'disconto-percentage'.

Wordt in de kosten-baten-analyse géén disconto verwerkt, dan zal het omslagpunt 26 jaar na het massaal stoppen met roken bereikt worden, zo rekenen de Rotterdamse onderzoekers voor. Wordt daarentegen gerekend met een disconto van 3 procent, dan verschuift het omslagpunt naar 31 jaar, en bij een disconto van 5 procent naar 37 jaar.

En voert men een disconto van 10 procent in het rekenmodel in, dan duurt het zeker vijftig jaar voordat de extra kosten de aanvankelijke baten gaan overtreffen. Misschien gebeurt dat zelfs helemaal niet meer.

Voor de onderzoekers betekenen deze uitkomsten dat in de maatschappelijke discussie over het beperken van roken economische argumenten maar van zeer betrekkelijke waarde zijn.

Meer over