Niet prudent en niet opportuun

Morgen wordt de genocide in Srebrenica herdacht, die precies vijftien jaar geleden plaatsvond. Tegelijk speelt Nederland de finale van het WK....

Nee, er zijn frappante overeenkomsten. Ten eerste de aanwezigheid van prins Willem-Alexander. Die verpersoonlijkt in Zuid-Afrika het Oranjegevoel, net zoals hij in 1995, toen Dutchbat veilig in Zag-reb was aangekomen terwijl in Srebrenica de Moslimmannen werden vermoord, het feestelijk middelpunt was van de hossende en bier drinkende militairen. Er zijn beelden waarop de kroonprins te zien is met een oranje vuvuzelica, een Kroatisch blaasinstrument. De tweede overeenkomst is de nationale begaanheid met het lot van ‘onze jongens’, of dat nu voetballers zijn of Dutchbatters.

En de begaanheid met de inwoners van Srebrenica?

Dat was op dat moment van ondergeschikt belang. In de Volkskrant van 13 juli 1995 stond een bloedstollende reportage over de ‘bunker’ onder het ministerie van Defensie, van waaruit minister Voorhoeve opereerde, op een rantsoen van muesli en yoghurt. Samen met minister Van Mierlo en premier Kok vormde hij de ‘Bosnië-trojka’ van het kabinet. ‘De drie besluiten dat de veiligheid van de Nederlandse militairen voorop moet staan’, aldus het verslag. ‘Vanaf de bunker zal Voorhoeve dagenlang beheerst zijn rol spelen. Geen moment raakt hij in paniek; fouten maakt hij niet. Voorhoeve bewijst zich als de juiste man op de juiste plaats.’ In dezelfde krant staat een verslag van het Kameroverleg, waar ‘bleek dat er grote waardering was voor het optreden van minister Voorhoeve en de Nederlandse troepen, in het bijzonder commandant overste Karremans’.

Maar er waren toch duizenden Moslims vermoord?

Dat was toen nog niet bekend. Pas een paar dagen later gebruikte een geschokte minister Pronk, net terug uit Bosnië, als een van de eersten het woord genocide. ‘We moeten ons niet voor de gek laten houden: er zijn daar duizenden mensen vermoord.’ De Tweede Kamer was woedend nadat hij dat had gezegd.

Op de Serviërs?

Nee, op Jan Pronk. De rechtse fracties vonden dat hij zijn mond had moeten houden. De Hoop Scheffer (CDA) noemde Pronks uitspraken ‘politiek niet verantwoord’. Volgens Hoekema (D66) waren ze ‘niet prudent en niet opportuun’, en Blaauw (VVD) vond het ‘hoogst onverstandig’. De Nederlandse politiek liet de genocide niet alleen gebeuren, de genocide moest zelfs verzwegen worden.

Wat blijkt hier allemaal uit?

Geen mooier gevoel dan het Oranjegevoel.

Meer over