NieuwsConcertgebouworkest

Niet geprikt of hersteld? Dan mag je niet meer mee op tournee met het Concertgebouworkest

Slecht nieuws voor musici van het Concertgebouworkest die zich niet hebben laten vaccineren of onlangs van corona zijn hersteld: op de eerstvolgende tournee zijn ze niet welkom. Als in november het vliegtuig naar Reykjavik vertrekt, stappen als het aan de orkestdirectie ligt alleen gevaccineerden en musici met een herstelbewijs in. De regel geldt gedurende het hele seizoen.

Het Concertgebouworkest. Beeld Simon van Boxtel
Het Concertgebouworkest.Beeld Simon van Boxtel

Dat bevestigt directeur bedrijfsvoering David Bazen aan de Volkskrant na een rondgang onder orkesten over hoe zij met corona omgaan. Van ongevaccineerde musici of collega’s zonder herstelbewijs wordt verwacht dat zij zich laten uitroosteren tijdens de tournees; zij kunnen vervangend werk doen of meewerken aan latere concerten.

‘We hoeven dan niet te weten of een musicus zich laat uitroosteren om zijn vaccinatiestatus of dat er een andere reden is’, zegt Bazen. ‘In het voorbeeld-IJsland moet een niet-gevaccineerde zonder herstelbewijs verplicht vijf dagen in quarantaine. Dat is niet werkbaar binnen onze planning.’

Testcircus

Aan ‘het testcircus’ voor de twee eerdere tournees sinds deze zomer – een festivaltournee naar Riga, Berlijn, Luzern en Ljubljana en, vorige week, een trip naar Boekarest – hebben de bureaumedewerkers ‘meerdere weken werk verbrand’, zegt Bazen. ‘In elk land en in elke zaal golden weer andere regels. Die informatie inwinnen kostte al zoveel tijd, en dan waren er ook nog tussentijdse wijzigingen.’

Maar er is ook een artistieke reden om de ‘testplichtigen’ thuis te laten, zegt Bazen. ‘Als musici plotseling in quarantaine moeten, kan dat afbreuk doen aan onze podiumprestaties, zeker wanneer we op het laatste moment een vervanger moeten zoeken. We hebben bovendien een zorgplicht voor onze medewerkers. We willen niet riskeren dat wij iemand in het buitenland moeten achterlaten omdat die in quarantaine moet blijven.’

Musici van het Concertgebouworkest schatten dat tussen de twaalf en zeventien van de 116 musici in vaste dienst voor een vaccin bedanken. Zeker is dat daar ook spelers tussen zitten op cruciale posities – waarvoor dus vervangers moeten worden gezocht.

Hoewel een orkest op het podium als een hecht geheel moet klinken, is het buiten concert- en repetitietijden om een samenleving in het klein, vol kleinere gemeenschappen met verschillende inzichten. Net als in de ‘echte’ samenleving, is er een tientallen leden tellende kritische groep van coronasceptische musici uit verschillende orkesten die contact houdt via apps als Signal en Telegram. ‘Persoonlijk boeit het me niet wie een vaccin neemt en wie niet’, zeg Bazen. ‘We mogen het ook niet registreren. Maar ik heb geen reden om aan te nemen dat ons orkest afwijkt van het landelijk gemiddelde.’

Verdeeldheid

Binnen orkesten zorgen de coronamaatregelen al langer tot verdeeldheid. Vooral een door de Vereniging van Nederlandse Orkesten geïnitieerde maatregel leidde deze zomer intern tot kritiek. Zo moesten musici van bijvoorbeeld het Rotterdams Philharmonisch en het Radio Filharmonisch Orkest sinds het begin van dit seizoen hun coronacheck-app tonen voorafgaand aan repetities: bij groen licht mochten zij het podium op, wie de app niet had moest zich laten testen. Enkele principiële weigeraars lieten zich volledig uitroosteren. Het Concertgebouworkest ging over op een erewoordverklaring.

De Vereniging van Nederlandse Orkesten kreeg voor de vraag naar het coronabewijs de FNV op haar dak, vertelt voorzitter (en directeur van het Rotterdams Philharmonisch) George Wiegel: de app is niet bedoeld voor werknemers, een vraag naar het coronabewijs zou in strijd zijn met de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) die de privacy waarborgt. ‘De veilige werkomgeving woog net wat zwaarder’, zegt Wiegel. ‘Zeker omdat we sinds deze zomer weer in de normale orkestopstelling zitten, dicht op elkaar.’

Met het officieel loslaten van de anderhalvemeterregel vonden de meeste orkesten het niet meer nodig om naar de gezondheidsstatus te vragen. Dus kun je als ongevaccineerd musicus sinds afgelopen weekend weer met een gerust hart het podium op – mits in Nederland, dus.

Ook voor de dirigent

Geldt de regel dat alleen gevaccineerden mee mogen op tournees van het Concertgebouworkest ook voor solisten en dirigenten die met het orkest werken? ‘Wat mij betreft wel’, zegt directeur David Bazen. ‘Maar ongevaccineerde dirigenten: ik ken ze niet. Die mensen die het meest moeten reizen, stonden allemaal vooraan te dringen toen de vaccins beschikbaar kwamen.’

Meer over