'Niet de gebruiker moet bestreden'

'Het is zinloos om een war on drugs te voeren op de manier zoals in de Verenigde Staten gebeurt. Want daar wordt vooral de gebruikersmarkt aangepakt....

De afkeer van de war on drugs is ongeveer het enige waarover de Bossche officier van justitie mr. Hans Pieters het eens is met Jaap van der Stel, de schrijver van het rapport Naar een nieuw drugsbeleid? Tijdens een door de Jellinek-kliniek georganiseerd besloten debat hierover voelde Pieters zich een eenling tussen de voorstanders van legalisatie van drugs die uit de verslavingszorg afkomstig waren.

Pieters coördineert namens het Openbaar Ministerie (OM) het vervolgingsbeleid tegen productie van en handel in synthetische drugs. Hij voert het gezag over de Unit Synthetische Drugs waarin het OM en het opsporingsapparaat samenwerken.

'Je kunt drugs niet ten koste van alles uitbannen', zegt hij. 'Een benaderbare gebruikersmarkt heeft veel voordelen. Het aantal Nederlandse drugsdoden is laag. De overheid kan zicht houden op de kwaliteit van de drugs. Daardoor is het mogelijk om te waarschuwen als er gevaarlijke stoffen op de markt verschijnen. Doordat hulpverleners contact hebben met gebruikers blijven ze op de hoogte van hun gezondheidstoestand.'

Nederland voert, veel meer dan de Verenigde Staten, de war on drugs tegen wat Pieters noemt de 'verstrekkingscriminaliteit'. Die strijd heeft het meeste effect.

De officier van justitie: 'Wij willen de keten in een zo vroeg mogelijk stadium breken. Daarom richten we ons op de internationale handelaren en producenten. We pakken liever de grondstoffen dan de pillen. Want als ik tienduizend liter BMK in beslag kan nemen, voorkóm ik dat er straks honderd miljoen amfetaminepillen op de markt komen. Natuurlijk kun je ook investeren in het het eind van de lijn. Dan pak je af en toe partijen van twintig- tot dertigduizend pillen. Veel minder effectief dus.'

Nederland staat onder druk van andere Europese landen en de VS om de oorlog tegen drugs krachtiger te voeren. Is er in het buitenland begrip voor het huidige beleid?

'Jazeker, als je het zonder emotie uitlegt en je je niet defensief opstelt. Maar Nederland moet zichzelf niet buitenspel zetten door een grote mond te hebben. Je kunt het beleid best verkopen, maar Nederland opereert vaak onhandig. Nederland moet beseffen dat het onderdeel is van een wereldgemeenschap waar bepaalde regels van kracht zijn. Dus moeten we niet naar buiten treden met de mededeling dat wij ons niet aan de regels houden. We mogen dan een permissive society zijn (een tolerante maatschappij, red.), maar wij zijn wel het enige land met aparte opsporingseenheden voor drugs.'

Pieters is er trots op dat Nederland het initiatief heeft genomen voor een meldingssysteem waar nieuwe drugs worden beoordeeld. 'Het is gelukt binnen twee jaar criteria te ontwikkelen om het risico te kunnen inschatten. Die zijn door alle Europese landen overgenomen. Tot dusver zijn drie nieuwe drugs die gevaarlijk bleken te zijn, op grond van die criteria verboden. Het ging om twee xtc-varianten en een narcosemiddel dat als partydrug werd gebruikt in de hardcore house-scene. Maar door een negatieve campagne van het ministerie van Volksgezondheid en van ons waren ze al van de gewone gebruikersmarkt verdwenen.'

Is Pieters voor het legaliseren van drugs, zoals min of meer wordt bepleit in het rapport van Van der Stel? 'Officieel heb ik geen gedachten over legalisering. Daarover wil ik eerst mijn minister horen. Ik ben een uitvoerend functionaris, ik handhaaf de wet.'

Meer over