Netelenbos lichtte Kamer voortdurend te laat in

Zijn de tegenvallers bij de aanleg van de Betuwelijn kostenstijgingen of 'kasritmeproblemen', zoals exminister van Verkeer Netelenbos het noemt? Volgende week besluit de Tweede Kamer of er een parlementair onderzoek of parlementaire enquête komt....

Tineke Netelenbos, ex-minister van Verkeer, wast haar handen in onschuld. Niks trage melding aan de Tweede Kamer van een financieel probleem van 300 miljoen euro met de Betuwelijn, zoals de Volkskrant beweert. Een probleem met het tempo van de uitgaven hoefde ze de Tweede Kamer niet te melden, kostenstijgingen wel, is kort samengevat haar mening.

Haar opstelling nu is flagrant anders dan toen ze nog minister was. Destijds moest de Tweede Kamer alles weten van de kasritmeproblemen die de ex-minister nu afdoet als onbelangrijk. De Kamer werd laat maar tot in detail gei ¿ nformeerd.

De minister stuurt de Tweede Kamer elk halfjaar verplicht een verslag van de voortgang van de Betuwelijn. Het zesde verslag, met peildatum 1 januari 1999, hield Netelenbos maanden tegen, juist vanwege de problemen met de uitgaven voor de Betuwelijn. Bij dit verslag voegde ze een briefje. Hierin meldde Netelenbos dat begin maart 1999 duidelijk werd dat het ministerie sneller geld uitgaf dan was gepland. Dat de projectleider van de Betuweroute dit probleem al een jaar eerder (april 1998) aan haar rapporteerde, staat er niet bij.

Hoe (on) belangrijk Netelenbos de kasritmeproblemen vond, blijkt ook uit de volgende rapportage met nummer zeven, weer een halfjaar later.

Pagina na pagina legde ze de Tweede Kamer uit wat er mis was gegaan en welke oplossing ze, na overleg met de minister van Financiën, had gekozen. Meer dan 300 miljoen euro werd in de planning naar voren geschoven en een paar jaar later moest het ministerie van Financiën een extra tekort van 150 miljoen euro op de begroting accepteren. Iets waar geen enkele minister van Financiën blij mee is.

Netelenbos beloofde de Tweede Kamer eind 1999 bovendien voortaan veel gedetailleerdere informatie te geven over het uitgavenritme bij de Betuwelijn.

Tweede-Kamerleden zijn het niet eens met de ex-minister. 'De Kamer had dit natuurlijk onmiddellijk moeten weten. In het politieke debat waren de kosten van de Betuwelijn cruciaal, dus dit is niet zomaar iets', stelt Wijnand Duivendak, namens GroenLinks. Het Kamerlid vermoedt dat het schuiven met miljoenen bovendien de voorbode is geweest van de latere kostenstijgingen.

Voor de meeste Tweede-Kamerleden is de vertragingstactiek van Netelenbos op zichzelf geen doodzonde. Zorgelijker is dat het past in een 'patroon', stelt D66-Kamerlid Giskes.

Ze volgt de Betuwelijn al vele jaren en heeft de afgelopen jaren continu het gevoel gehad dat ze laat werd gei ¿ nformeerd. De halfjaarlijkse verslagen over de Betuwelijn werden vaak zo laat naar de Kamer gezonden, dat Kamerleden van allerlei pluimage zich openlijk afvroegen of het nog zin had te praten over documenten die zo oud zijn.

Daarnaast bleek dit weekeinde dat Tineke Netelenbos de Tweede Kamer ook nooit heeft gei ¿ nformeerd over de twijfels op haar ministerie over private financiering.

Sinds begin jaren negentig zijn de opeenvolgende projectleiders sceptisch geweest over een eventuele bijdrage van het bedrijfsleven aan de Betuwelijn. De Tweede Kamer hoorde van de minister van Verkeer telkens dat er gesprekken gaande waren over private financiering, maar nooit met wie.

Netelenbos organiseerde een 'consultatieronde met het bedrijfsleven' en de Tweede Kamer hield zich weer een tijdje gedeisd. Ook werd er na aandringen van de Tweede Kamer een ontwikkelingsmaatschappijopgericht om geld aan te trekken. Allemaal zonder resultaat.

Een minister kan natuurlijk van mening verschillen met haar ambtenaren, maar de ambtenaren stonden niet alleen. Ook de Rekenkamer en de commissie-Hermans hebben gewaarschuwd dat privaat geld een 'doodlopend spoor' is voor de Betuwelijn. Toch liet de Tweede Kamer zich telkens door de minister overtuigen.

'De Kamer is met privaat geld aan het lijntje gehouden', oordeelt Harry van Bommel, namens de SP. Volgens hem was deze belofte het glijmiddel waardoor de Tweede Kamer kon instemmen met de spoorlijn.

De Tweede Kamer oordeelt volgende week of een parlementair onderzoek, of zelfs een enquête, nodig is over de Betuwelijn. Ze doet dat na weer een rapport van de Rekenkamer over de laatste tegenvallers bij de HSL en Betuwelijn.

Een Kamermeerderheid pleit nu al voor een onderzoek. Blijken de kasritmeproblemen van Netelenbos toch gewoon kostenstijgingen, en is de Tweede Kamer hierover verkeerd gei ¿ nformeerd, dan komt een parlementaire enquête in zicht.

Meer over