Net als Diana offerde Pim zijn leven

De reacties op de moord op Pim Fortuyn doen sterk denken aan die op de dood van prinses Diana. The People's Princess en De Man van het Volk....

Van onze verslaggever Bert Wagendorp

Het is donderdagmiddag, bij de kathedraal van Rotterdam. Een jongeman, een foto van Pim Fortuyn in de hand, keert zich naar de camera, richt een priemende vinger naar de lens en schreeuwt: 'Jullie hebben Pim vermoord! Daar zullen jullie spijt van krijgen!' Het is onduidelijk tegen wie hij het heeft. Tegen de televisie? De media in het algemeen? Of toch tegen de Haagse politici - het establishment?

Mogelijk beschuldigt hij in één moeite door de hele bliksemse boel. Hoe dan ook, het is niet het enige voorval rond dood en begrafenis van Pim Fortuyn dat sterke herinneringen oproept aan de rouw die Groot-Brittannië overviel na het verongelukken van prinses Diana, 31 augustus 1997.

De zondagochtend na Diana's dood in een Parijse tunnel houdt premier Tony Blair een toespraak bij een kerk in zijn kiesdistrict Sedgefield. Daar geeft hij de dode de eretitel die zij sindsdien is blijven dragen: The People's Princess - de prinses van het volk. De dinsdag na Pim Fortuyns wrede dood zegt Peter Langendam, mede-oprichter van de LPF: 'Hij was een heer van stand en een man van het volk' - The People's Man. Twee adequate omschrijvingen.

In Zuid-Afrika geeft, een paar uur na Diana's dood, haar broer, Charles Spencer, een persconferentie. De media, zegt hij, hebben zijn zus vermoord, door haar letterlijk en figuurlijk op te jagen. Je hoort het keer op keer ook in de rijen bij de kathedraal in Rotterdam: de media hebben Pim Fortuyn vermoord. Niet door hem achterna te jagen - dat was onnodig bij Fortuyn -, maar, zoals een grijze heer het zegt, 'doordat jullie van hem een duivel hebben gemaakt terwijl hij een engel was'.

Een natie die bekend staat vanwege haar stoïcijnse karakter, barst na de dood van Diana collectief in huilen uit. Een hoogleraar psychologie vergelijkt de gevolgen van haar dood met 'een emotionele tijdbom'. Nederland is minder stoïcijns. Maar toch lijkt ook hier de dood van Pim Fortuyn te worden aangegrepen voor een nieuwe oefening in publiekelijk geuit rouwbeklag.

Er wordt donderdag, als ongeveer twintigduizend mensen langs Fortuyns baar trekken, door sommigen alles in het werk gesteld het verdriet zo openbaar mogelijk te uiten - en dat kinderen al op jonge leeftijd bij te brengen. Een moeder tilt haar dochtertje over het hek en wijst op een overigens onbemande tv-camera. Het meisje dient ervoor te gaan staan en een stuk karton te tonen. Daarop staat: 'Dag Pim. Ik ben heel verdrietig', en dan haar naam. De camera is te hoog. De moeder moedigt het meisje aan te gaan springen en zo tóch in beeld te komen, met verdriet en al.

Het duurt na het ongeluk in Parijs maar heel even of ze duiken overal in Londen op, de bordjes waarop staat dat Diana 'voor ons' is gestorven, dat zij een heilige is die haar leven 'voor ons' heeft gegeven. Peter Langendam is dinsdag de eerste in het kamp Fortuyn die spreekt van een 'offer'. In Rotterdam lijkt het een paar dagen later een bijna logische sequentie: Pim Fortuyn is dood, Pim Fortuyn heeft zijn leven geofferd, Pim Fortuyn is voor ons gestorven.

'Zijn dood', zegt een mevrouw, 'kán niet voor niets zijn geweest. Er móet een bedoeling achter zitten.' Een jongen in een zwart-wit jasje formuleert donderdagmiddag, op weg naar de baar, de uiterste consequentie: 'Pim is de nieuwe Jezus!' 'Jááá!', roepen omstanders.

Zoals tijdens de opmars van het fenomeen - van anderen zowel als Fortuyn zelf - meermaals viel te vernemen dat hem een goddelijke opdracht ten deel was gevallen, zo wordt door sommige achterblijvers ook het einde daarvan in goddelijke termen geduid.

En het einde mag niet doelloos zijn. Tijdens Diana's uitvaartdienst dringt haar broer aan op modernisering van het koningshuis, in haar geest. Simon Fortuyn doet vrijdag hetzelfde. Hij dringt erop aan het volk een stem te geven, de democratie te hervormen, in Pims geest.

En zoals dat bij Jezus gebeurde en bij Diana - de verhalen over een samenzwering die tot de ondergang leidde - zo gebeurt het bij Fortuyn. Bij Jezus waren het de Romeinen en de Farizeeërs, bij Diana de geheime dienst en het koninklijk huis, zoals haar beoogde schoonvader Al Fayed nog altijd tracht te bewijzen.

Bij Barend en Van Dorp schetst advocaat Prem Radhakishun donderdagavond de contouren van een Hollandse BVD-conspiratie om Fortuyn te doden. Hoe kon een eenzame moordenaar weten hoe hij via de amper bekende achteruitgang het Hilversumse media dorp kon verlaten? Waarom duurde het zo lang voor een ambulance het terrein op kon? Hoe kon hij zo professioneel doden? Longspecialist Gerlof Jukema, nummer 14 op de Lijst Pim Fortuyn, verklaart zonder twijfel: samenzwering.

Diana zou volgens Al Fayed omgebracht zijn omdat zij de gevestigde orde - de top van de Britse gevestigde orde, het koninklijk huis - in gevaar bracht. Fortuyn bracht het Nederlandse politieke establishment in gevaar, en moest daarom uit de weg worden geruimd, zeggen complotdenkers.

Diana rust op een eilandje in een vijver van het familielandgoed Althorp, in Northamptonshire. Haar broer heeft een Diana-museum ingericht. Pim Fortuyn rust tijdelijk in Driehuis, en zal over een maand of twee worden overgebracht naar een graf in een klein dorpje in Noord-Italië, zonder Pim Fortuyn-museum.

Bijna vijf jaar na haar dood is het rustig geworden bij Diana's graf. The People's Princess is van halfgodin weer mens geworden. Misschien is dat voor Pim Fortuyn, man van het volk, ooit ook weggelegd.

Meer over