Nerveuze Schröder wil af van het recht op luiheid

'Er is in Duitsland geen recht op luiheid.' Met die barse woorden aan het adres van werkonwillige uitkeringstrekkers heeft kanselier Schröder een discussie losgemaakt in media en politiek, die naar goede Duitse gewoonte meteen een naam kreeg: die Drückeberger-Debatte....

Want ook al toonden veel scribenten op eloquente wijze aan dat er wel degelijk een recht op luiheid bestaat, het ging de kanselier om mensen die hun verantwoordelijkheden ontduiken, Drückeberger dus. Zoals de uitkeringsgerechtigde die deze week in Bild vertelt dat hij elke dag om 13.00 uur opstaat en expres te laat komt op verplichte sollicitatiegesprekken.

Van dit soort werklozen moeten er heel wat zijn in Duitsland, al weet niemand hoeveel. Ook het zwart werken naast de uitkering neemt hand over hand toe. In de regering verliezen de sociaal-democraten hun traditionele terughoudendheid hierover.

'Er zijn mensen, die hebben in hun leven niets anders geleerd dan hun steun af te halen bij de sociale dienst', zei Harald Schartau, minister van Sociale Zaken in de deelstaat Noordrijn-Westfalen.

De regering werkt aan een plan om de arbeidsbureaus actiever te laten bemiddelen. Iedere moeilijk te helpen werkloze moet een 'herintredingsplan' worden aangeboden. Wie dat afwijst, kan worden gekort of zijn uitkering kwijtraken. 'Wie kan werken maar een redelijke baan afwijst, kan niet langer op solidariteit rekenen', zei Schröder.

De linkervleugel van zijn partij protesteerde, maar in het Kanzleramt waren ze tevreden met dit populistisch geluid. Nu kon de rechtse Beierse leider Stoiber tenminste geen punten scoren.

Het nadeel voor Schröder was dat zijn opvallende luiheid-commentaar, in koeieletters voorop Bild, de media vooral attent heeft gemaakt op hetgeen hij zelf heeft verzuimd. 'Kanzler Drückeberger', luidt de openingskop van Die Woche deze week. Het blad vindt, als bijna alle commentatoren, dat Schröder een kans heeft laten lopen om een echte liberalisering van de arbeidsmarkt door te voeren. Nog steeds is het door de betonnen CAO's, de ontslagbescherming en de bureaucratie voor bedrijven onaantrekkelijk om mensen in dienst te nemen. Er kwamen onder Schröder slechts nieuwe beperkingen bij.

Schröder heeft in het begin van zijn ambtstermijn gekoketteerd met voor Duitsland revolutionaire maatregelen. Zelfs een lagelonensector was geen taboe meer. Maar met de verkiezingen nog maar anderhalf jaar weg, menen de SPD-strategen dat hun achterban met bezuinigingen en pensioenhervorming al genoeg in hun rust zijn gestoord.

Schröder wil nog steeds worden afgerekend op een forse verlaging van de werkloosheid, en leek dat doel te halen door de vergrijzing en de economische groei. Maar de groei lijkt voorbij. Schröders aanval op luie uitkeringstrekkers wordt dan ook vooral gezien als een teken van nervositeit. Schröders naam als hervormingskanselier en zijn herverkiezing komen in gevaar, nu alweer een stijging van de werkloosheid dreigt.

Meer over