bellen metCasper Luckerhof

‘Nepal moet kiezen tussen twee kwaden: corona of armoede’

Nepal staat aan het begin van een coronacrisis die waarschijnlijk net zo vernietigend wordt als in buurland India. Nu al zijn alle bedden vol en is er tekort aan zuurstof. Verslaggever Casper Luckerhof voelt in Kathmandu de angst. ‘Iedereen weet dat wat er nu in India gebeurt, ons over twee weken te wachten staat. Nepalese vrienden zeggen: het is goed dat je vertrekt.’

Een Nepalese vrouw krijgt zuurstof in afwachting van haar testresultaat buiten de spoedeisende hulp van een ziekenhuis in Kathmandu, Nepal. Beeld AP
Een Nepalese vrouw krijgt zuurstof in afwachting van haar testresultaat buiten de spoedeisende hulp van een ziekenhuis in Kathmandu, Nepal.Beeld AP

Casper, je hebt net een PCR-test gedaan. Hoe was het bij het testcentrum?

‘Het was ongelooflijk druk. En ik heb daar extra voorzichtig gedaan, want op dit moment komt een op de drie bezoekers van een testcentrum positief uit de test. Het is een krankzinnig gevoel: ik zit nu een maand in Nepal voor een aantal journalistieke verhalen, en tot een week geleden merkte je niets van corona. Mensen in Kathmandu dragen vaker mondkapjes tegen de luchtvervuiling, ze gedroegen zich alsof het virus er niet was. En nu ineens is die hele drukke hoofdstad stilgevallen, politie controleert of mensen niet de weg opgaan, het land is op slot. Ik kan in elk geval nu iets beter afstand houden.’

Opende de besmetting van enkele leden van het Nepalese koningshuis de ogen van het volk?

‘Over de situatie van de koning en de koningin zijn de media vaag. Ze waren besmet geraakt op een religieus festival in India. Ja, nogal logisch, hadden ze daar maar niet heen moeten gaan, zeggen veel mensen, maar verder reageerden ze vrij laconiek op de gebeurtenissen in India.’

Tienduizenden Indiase arbeidsmigranten gebruiken Nepal als uitvalsbasis om internationale vliegverboden te omzeilen. Toch waren ze welkom. Waarom?

‘Sinds eergisteren is het niet meer mogelijk om twee weken te wachten, een test te doen en dan een vliegtuig te pakken naar je baan in het Midden-Oosten. Maar begin april waren hier al tiendduizend Indiërs binnengevlogen en wie weet hoeveel over land zijn gekomen, dus er zijn er al heel veel.

‘Indiase migrantenarbeiders zitten met zijn allen in één wijk met budgethotels en restaurantjes opeengepakt te chillen, tot ze verder kunnen vliegen. Wie er nu al is mag zijn tijd uitzitten, maar er mogen geen nieuwe mensen binnen.

De ingang van een crematorium in Kathmandu wordt gedesinfecteerd. Op die plek werden de lichamen van slachtoffers neergelegd.  Beeld AP
De ingang van een crematorium in Kathmandu wordt gedesinfecteerd. Op die plek werden de lichamen van slachtoffers neergelegd.Beeld AP

‘Bij de grens is nauwelijks controle, je wordt alleen getest als je zwetend van de koorts of met andere zware symptomen de grens oversteekt, want er is nauwelijks testcapaciteit. Daarom is een schimmige wereld rond testen ontstaan: 150 mensen die via Nepal reisden zijn op buitenlandse luchthavens tegengehouden, omdat ze ondanks een negatieve PCR-testuitslag toch corona hadden. Er zijn dus nep-testuitslagen in omloop. daar is tegen opgetreden: nu zijn er vijf laboratoria die voldoende vertrouwd worden, daar moet je je test doen.

‘De Nepalezen vonden die Indiase migrantenarbeiders niet problematisch. Dit land zit gevangen in armoede, bij de lockdown vorig jaar stierven mensen van de honger. Die Indiërs brengen misschien het virus mee, maar ook geld en dat betekent inkomsten. Nepal moet kiezen tussen twee kwaden: corona of armoede.’

En nu heeft Nepal allebei. Hoe ervaren mensen in je omgeving dat?

‘Mensen zijn bang, want iedereen weet dat wat er nu in India gebeurt, hen over twee weken te wachten staat. Angst is taboe in Nepal: de ultieme masculiene samenleving, waar alles draait om status en kracht. Ze spreken die angst dus niet uit, alleen heel indirect. ‘Het is goed dat je vertrekt’, zeggen ze. Of als ik vrienden uitnodig voor een biertje, dan willen ze niet. Daarom weet ik dat het echt serieus is.’

Denk je dat Nepal een crisis zoals in India kan afwenden?

‘Ik vrees het ergste. De golf is pas net begonnen, maar de ziekenhuizen kunnen het nu al niet aan. De capaciteit is veel kleiner dan in India. Niet alleen omdat Nepal arm is, maar ook door het culturele taboe op werken in de zorg. Dat wordt als iets smerigs gezien. Artsen en verpleegkundigen hebben een lage sociale status: ze worden geassocieerd met ziekte. Huurders die in de verpleging werken wil een huisbaas liever niet hebben. Zoveel investeren in een peperdure opleiding en er niets voor terugkrijgen, dan moet je wel een sterke roeping hebben. Dus de meeste Nepalese zorgmedewerkers werken in het buitenland. Dat leidt tot schrijnende situaties: een ziekenhuis heeft drie IC-bedden met beademing, maar niemand die weet hoe die apparatuur werkt.’

Een besmette man wacht op hulp voor de ingang van een ziekenhuis in Kathmandu. Beeld REUTERS
Een besmette man wacht op hulp voor de ingang van een ziekenhuis in Kathmandu.Beeld REUTERS

Jij vertrekt morgen. Wat gaf de doorslag?

‘Onder deze omstandigheden kan ik mijn werk niet doen. En als ik hier corona krijg heb ik echt een probleem, want de ziekenhuizen zijn zo vol dat drie mensen per bed normaal is. Het is gebruikelijk dat buitenlanders die hier ziek worden naar andere landen in de regio gaan, vooral naar New Delhi. Dat kan nu niet, ik zie dagelijks op het nieuws hoe erg het daar is.

‘Nepalese media schrijven kritisch over de gigantische privileges van westerlingen, dus ik kan me voorstellen dat een buitenlander met een ziektekostenverzekering nog een bed vindt, maar dat bed ontneem je dan een Nepalese patiënt. Dat voelt gewoon fout.’

Daar denken bergbeklimmers anders over. De eerste klimmer met ademhalingsmoeilijkheden is recent van de Mount Everest gehaald. Eenmaal in Kathmandu bleek hij corona te hebben. Waarom gaat die berg niet in lockdown?

‘De Mount Everest is de trots van Nepal en een zaak van nationaal prestige, dus de autoriteiten zullen de berg gewoon openhouden voor toeristen die 60 duizend euro betalen. Toerisme is zo belangrijk voor de economie hier. En klimmers laten zich hun expeditie niet afnemen. Nepalese journalisten worden soms boos over de westerse obsessie met de Mount Everest, terwijl de ziekenhuizen hier nu al zonder zuurstof zitten. Het land gaat in lockdown, de zorg kan deze golf niet aan, maar het klimmen gaat gewoon door.’